De interpretatione editionis ſecūde liber. iiij.
Homo iuſtꝰ ē oppoſitio vna Homo iuſtꝰ n̄ ēNegatio ex īfinitoaffir. ex īfinitoHō nō iuſtꝰ ē oppoſitio vna Hō n̄ iuſtꝰ ſi eſtcGͣimplices ī ſuprapoſita deſcriptione ꝓpōnes vocani: in quibꝰ nomē p̄dicat̉: vt hō iuſtꝰ ē: hō iuſtꝰ nō ē.cx īfinitis aūt in ꝗbꝰ nomē īfinitū pͥncipal̓r p̄dicat̉:vt hō non iuſtꝰ ē: homo non iuſtus n̄ ē. Siue āt ē primo pr̄ ſiue poſtea idē ē nec hoc turbet ꝙ Ariſto. ē. pͥmū dixit: nos v̓o poſteriꝰ: ſed idē eſt. fiūt igit̉ oppoſitiōes due ꝓpōes qͣttuor: ⁊ ꝓpōnes ex ſenario ꝓpōnūnumero ad pauciora reducte ſūt. Si enī ſimplices ⁊ex duobꝰ terminis fuiſſēt: hoc mō eēt: hō eſt: hō nōeſt. iuſtꝰ ē iuſtꝰ nō eſt. Nō iuſtꝰ ē. nō iuſtꝰ nō ē. ⁊ eēntbee ſex ꝓpōes. Poſſet quidē adici hoc etiā: vt de infinito noīe ſubiecto fierēt ꝓpōnes: vt ē: nō hō ē: nōhō nō ē. Sꝫ de his poſteriꝰ dicit. Nūc aūt ſex ille ſimpices in qͣttuor reducte ſunt: idcirco ꝙ res ſimplicesiūcte naturaliter redeūt pauciores. Cōiūctio enī ipſanūeꝝ minuit: vt ſi ſint. x. res ⁊ ſingule ſingul̓ iungātur: vt bine nāt: ꝗuariꝰ nūerꝰ cōiūctiōis redit. Itaenī hoc mō ſex erāt ꝓpōnes (vt ſupra docui) q̄ ⁊ ſimpliciter dicerēt̉: ſed hee aſtricte ſūt ⁊ cōiunctione diminute ſūt. Nā ꝙ ꝓpoſuerūt iſte qͣttuor hō ē: hō n̄ ē:iuſtꝰ ē: iuſtꝰ nō ē: hee cōiūctiōe in duas reducte ſūt:iūctꝰ enī hō cū iuſto duas ꝓpōes fecerūt hō iuſtꝰ ē:hō iuſtꝰ nō eſt. Rurſus ad eūdē ip̄m hoīnē infinitū cūpater. alie due ꝓpōnes ex infinito p̄dicato rationabiliter oriūtur hō nō iuſtꝰ ē: hō nō iuſtꝰ nō ē. quoꝝ dueoppōes ſūt: ꝓpōes v̓o qͣtuor. Ita igit̉ ex ſex ꝓpōnibꝰ.i. ē hō: nō ē hō. ē iuſtꝰ: nō ē iuſtꝰ: ē nō iuſtꝰ nō ē nō iuſtꝰ. Que cū ſint ſex ꝓpōes tres tm̄ hn̄t oppōes: homoiuſto ⁊ hō nō iuſto ſubiectꝰ qͣttuor ſolas ꝓpōnes fecit: duplicē v̓o oppōeꝫ. Qui vero dixerīt nūeroſioresferi ꝓpōes ex his: in ꝗbꝰ ē adiacens pater. quaꝫ exhis q̄ duobᶻ terminis cōſtarēt: illos nō ītellexiſſe rerū naturā māifeſtū ē. Que ita fert. vt ſemꝑ ex pluribus ſimplicibꝰ rariores redeāt res paucioreſqꝫ cōiuicte. Ait igitur ī his ī ꝗbus ē tertiū adiacens pater: vthoc ꝙ ait tertiū nō ad p̄dicationē referat̉ potius qͣꝫad ordinē: vt ipſe diſtinxit dicēs. Dico āt vt ē iuſtushō: eſt tertiū dico adiacere nomē vel verbū ī affirmatione: nō īꝗt tertiū p̄dicari. Sed adiacere tertiū: ſedad ordinē .ſ. nō ad p̄dicationē refert vt tertiū quidemadiaceret. Adiacēſ āt p̄dicaret̉ .i. nō ſimpliciter p̄dicaretur. Neqꝫ .n. ſuperiꝰ ē terminatū: vt ī ꝓpōne eſt: ſitterminꝰ. Atqꝫ ideo ſi ꝗs reſoluere p̄pōnes velit ī ſuisterminis: ille nō reſoluit in eſt. Sed ī eo ꝙ ē hō ⁊ iuſtus: ⁊ erūt duo termini ſubiectꝰ quidē hō: p̄dicatꝰ veco iuſtꝰ. Eſt āt ꝙ adiacēs p̄dicat̉ ⁊ tertiū adiacēs nōſterminis: ſed ī qͣlitate potiꝰ ꝓpōnis (vt dictū eſt) accipitur. Nomē āt vel verbū ait ē ꝓpter hanc cauſamtertiū .n. nomē adiacere dixit ē: vt doceret prīa duoeē hō .ſ. ⁊ iuſtus: idcirco aūt ait nomē vel verbū: qm̄verba quoqꝫ noīa ſūt. Hoc āt priꝰ dixit dicēs: ip̄a ꝗdē ẜm ſe dicta verba noīa ſūt. Poſtqͣꝫ igit̉ dixit: ꝗdvellet oſtēdere ꝑ id qd̓ ait ē tertiū adiacēs p̄dicatur:qm̄ qͣꝫtū ad ordinē nō ad p̄dicationē refert̉: ſubter expoſuit quot fierēt ꝓpōnes dicēs. Quare quatuor iſteerūt. Dixit āt ī his qͣtuor cōem accidētiā: quā paulopoſt diligēter exponā. Quod aūt accidit hoc ē. Cumſint hec qͣtuor ꝓpoſitiones: qͣs poſiturus ē. Due ipſaꝝſeſe ad affirmationem ⁊ negationē ita habebūt ẜmꝯn̄tiā vt priuationes. Due vero minime. Sed hāc inhis ꝓpoſitionibus accidentiam paulopoſt demōſtrabo. Nūc āt illud reſpiciamꝰ quēadmoduꝫ ipſe qͣtuor
fieri ꝓpoſitiōes dicat. Ait enim dico aūt qm̄ ē aut iuſto adiacebit aut nō iuſto. Fiet .n. duplex ꝓpoſitio. Siaut iuſto aut nō iuſto ē adiacet hoc mō: ē iuſtꝰ homoeſt nō iuſtus homo. Quare īquit ſi ē affirmatiuo mōpoſitū nūc quidē cū iuſto nūc aūt cū non iuſto geminas fecit ꝓpoſitiones .ſ. affirmatiuas: idem quoqꝫ eſtcū negatione cūiūctū .i. nō: geminas quoqꝫ facit negationes. Eas .ſ. q̄ ſūt: nō ē hō iuſtꝰ: nō ē hō nō iuſtus:hoc ē āt qd̓ ait. Dico aūt qm̄ ē aut iuſto aut nō iuſtoadiacebit. Si .n. adiacet iuſto facit hāc affirmatiōeꝫEſt iuſtꝰ hō: ſi adiacet nō iuſto: facit hāc affirmationē: ē nō iuſtus hō. Quare ēt negatio iūcta cū ē idē facit: hec igit̉ negatio q̄ ē: nō copulata iuſto ⁊ nō iuſtoduas faciet negatōes cōtra eas: quas ſupra diximꝰ:ꝓpoſitōes. Si .n. addat̉ iuſto: talē facit negationem:nō ē iuſtus homo: ſi nō iuſto: n̄ ē nō iuſtus hō: hoc ātcur euenit: qm̄ ē ⁊ nō ē iuſto: ⁊ nō iuſto adiacet: ē cumiuſto ⁊ nō iuſto duas faciēs ꝓpoſitiones. Nō ē iteruꝫnegatio cū iuſto ⁊ nō iuſto alias duas negatiōes. Eꝗbꝰ qͣtuor due oppōnes ſūt: vt ait ſupra. Qn̄ ē tertiūadiacēs pr̄: dupl̓r dn̄r oppōnes. Quare ſēſus ſeſe totꝰ hoc mō hēad Sꝫ qm̄ ē quoqꝫ alia deſcriptio loci q̄ſic dicit. Dico āt qm̄ ē aut hoī adiacebit aut nō hoī:qͣre ⁊ negatio: qͣtuor ergo ꝓpoſitōes erūt. Intelligimus āt ꝙ diximus ex his que ſubſcripta ſūt. Eſt iuſtus hō: huiꝰ negatio: nō ē iuſtꝰ hō. Eſt n̄ iuſtꝰ hō. huius negatio: n̄ ē ſi iuſtꝰ hō: ē enī hoc loco ⁊ n̄ ē hoī ⁊ n̄hoī adiacet. turbabat expoſitores. ⁊ dubitabāt quidhoc eēt ꝙ cū ſupra dixiſſet. Dico āt qm̄ ē aut hoī adiacebit aut n̄ hoī. ī eoꝝ exēplo ⁊ diſpōne ē n̄ appoſuithoī aūt n̄ hoī: ſed iuſto n̄ iuſto dicēs. Intelligimꝰ ꝟoqd̓ dr̄ ex his q̄ ſubſcripta ſūt: ē iuſtꝰ hō: huiꝰ negatiorn̄ ē iuſtꝰ hō. Eſt n̄ iuſtꝰ hō: huiꝰ negatio: n̄ ē n̄ iuſtꝰ hō.⁊ poſtqͣꝫ iuſto ⁊ n̄ iuſto ⁊ n̄ ē appoſuit qd̓ an̄ n̄ dixit ſꝫad hoīeꝫ ⁊ n̄ hoīeꝫ ē adiacere ꝓpoſuit. Poſtea īfert.Eſt .n. hoc loco hoī adiacet ⁊ nō hoī: ꝗ poſuerat iuſto⁊ nō iuſto ē ⁊ n̄ ē adiacere: vn̄ Alex. quoqꝫ dicit ſcripture eē culpā n̄ philoſophi recte dicentis: ⁊ emendādā eē ſcripturā: ſꝫ n̄ eū oportuit cōfūdi: ſi ꝓ hoīe ⁊ n̄hoīe iuſtū ⁊ nō iuſtū ītulit. hec enī exēpla ſunt potiꝰquā ꝓpōnis neceſſitas: ꝙ .n. dixit ē hoī ⁊ nō hoī adiacere ita ſumpſit: tāqͣꝫ ſi hō p̄dicaretur: vt ī eo ꝙ ē ſocrates hō ē: vel rurſus ſocrates n̄ hō ē. Ergo volensſumere qd̓cūqꝫ p̄dicatū: nūc ꝗdē ſimplex: nūc āt īfinitū: ītulit iuſtū ⁊ n̄ iuſtū īdifferēter hn̄s an hō ⁊ n̄ hōp̄dicaret̉: an iuſtꝰ ⁊ n̄ iuſtꝰ: ſolū ī p̄dicato al̓s ſume̓t̉nom̄: al̓s īfinitū nom̄. n̄ ergo oportuit alex. cōturbariAlioſqꝫ ī hac ſcriptōe ī qͣ nos ph̓us exerce̓ voluit: ſic̄porphyriū: ⁊ herminiū n̄ turbabat: ꝗ dicūt exemplahec eē finiti p̄dicati ⁊ īfiniti: ī ꝗbꝰ qd̓libꝫ p̄dicatū ſit:eq̄ accipi oporteret: vl̓ ſic cū dixiſſet hoī ⁊ n̄ hoī adiacere ē ⁊ n̄ ē: albū ⁊ n̄ albū poſtea ītuliſſet ſuffice̓t. hoc.n. ⁊ illud p̄dicatū alias finitū alias īfinitū ſume̓ ī ꝗbuſcūqꝫ noībꝰ eq̄ opꝫ: ⁊ ꝙ hoī ait ⁊ n̄ hoī adiace̓ ē: ⁊poſtea ītulit iuſto ⁊ n̄ iuſto: ⁊ ſubiecit hoīem: n̄ ita ⁊putādū ē tāqͣꝫ d̓ ſubiectis .i. hō: ⁊ n̄ hō loq̄ voluerit: ⁊poſtea ꝑ errorē ītulerit ī p̄dicato iuſto ⁊ n̄ iuſto: ſꝫ potiꝰ ip̄ꝫ hoī ⁊ n̄ hoī ita ſumpſit: tāqͣꝫ ī aliquo p̄dicaretur vt ſic̄ dcm̄ ē: ſocrates hō ē: ſocrates n̄ hō ē: hic ergo hō ⁊ n̄ hō pr̄. rurſꝰ ſi ꝗs dicat hō iuſtꝰ ē hō n̄ iuſtꝰē: nihil differt. eodē .n. mō p̄dicatū ī vna ꝓpōne ſimplex ſūptū ē. In altera īfinitū: velut ſi dicā nix alba ēnix n̄ alba ē: eodē mō: n̄ ergo culpāda ē ſcriptura q̄ cūpͥus ꝓpoſuiſſꝫ hoī ⁊ n̄ hoī adiacere ē iuſtū ⁊ n̄ iuſtū intulit. Nihil .n. īter eſt ſiue iuſtū aut n̄ iuſtū p̄dicet̉: ſiue