Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
109v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editiōis ſecūde liber. iiii.

buꝫ negatio ſit negatiua ꝓpoſitio: vt eſt ambulat. Per ſe vero dictum infinitum verbum eſt: vtnon ambulat. Atqꝫ ideo hic ſolaꝫ differentiaꝫ: nomi īfinitoꝝ noīuꝫ ī ꝓpōnibꝰ dedit ēt īfinitoꝝ v̓bo: idcirco de coniuctis loq̄bat̉ .i. de nominibꝰ velinfinitis nominibus atqꝫ verbis. In qua cōiūctioneid qd̓ ſe infinitū verbū dicitur: negatio ē. Neqꝫ enīoportet ſic omnis ꝓpoſitio aut ex finito noīe aut ex infinito ꝯſtat: ſic quoqꝫ aut ex finito aut infinito ꝟbocōſtare. Infinitū enī verbū in ꝓpoſitionibus eſt:ſed quotiēs aliquid (vt dictū ē) tale per ſe ponit̉. fini quidē verbum eſt: ſed illi coniuncta negatio totaꝫꝓpoſitionē priuat ac deſtruit verbum quidē infinitum iunctum nominibus negationē vt faciat. neceſſeeſt. nomē vero infinitū iunctum verbo neceſſe eſt:vt faciat negationē. Qd̓ enī dicimꝰ homo ābulataffirmatio negatio eſt. Ergo quoniā affirmationēoportet aliquid de aliquo ſignificare. Nomē autē infinitū eſt aliquid: quotiēs dicimus homo ābulat:ambulatiōeꝫ ideſt aliquid de homine .i. de aliquopredicamus. Sꝫ ſi dicamus non ambulat potiusde aliquo predicamꝰ aliquid: ſed ab aliquo tollimus.Qui enī dicit homo non ābulat. ābulationē ab hoīetollit: de homine p̄dicat. Quare negatio potiusqͣꝫ affirmatio eſt. Si enī affirmatio eſſet .i. ſi v̓bū eſſet infinitū aliquid de aliquo p̄dicaret. Nunc autē aliquid ab aliquo tollit. eſt igitur verbū īfinitū: ſedpotius negatio: quotiēs in tota ſumit̉ ꝓpoſitiōe. Nimerū vero ꝓpoſitionū: quas nos ſupra quidē deſcripſimus: ipſe ſubiecit: infinitas quidē pͥus: poſt vocōtraiacētes. ſi quis ad illa reuertitur vel hic intēdit animū: in quo vel noſtra vel ariſtotelica diſputatio diſcrepet: diligēter agnoſcit. Nos enī cōtrariasꝓpoſuimus ſubcōtrarias. Ariſtoteles vero ſolūtradictorie ſibimet cōtraiacētes oppoſitaſqꝫ ꝓpoſuitſed Ariſto. ſolū in p̄ſenti temꝑe eaſdeꝫ ꝓpoſitionūdicit differentias quas ꝓpoſuit. ſed etiam in alijsquoqꝫ duobus temporibus: que extrinſecus ſunt. extrinſecus autem tempora vocat. que preter pn̄tis ſignificationes ſūt. p̄teritum .ſ. futurum. Quando autem eſt tertiuꝫ adiacens predicaturdupliciter dicuntur oppoſitiones. Dico auteꝫ vteſt iuſtus homo. eſt tertium dico adiacere nomenvel verbum in affirmatione. quare quattuor eruntiſte: quarum due quidem ad affirmationem negationem ſeſe habebunt ſecundum conſequentiam:vt priuationes: due vero minime. Dico autē: quoniaꝫ eſt aut iuſto adiacebit: aut non iuſto. quare etiam negatio. quattuor ergo erunt intelligimus vero quod dicitur ex his ſubſripta ſūt. eſt iuſtus homo. huius negatio eſt non eſt iuſtus homo. eſt noniuſtus homo. huius negatio eſt: non eſt non iuſtushomo. eſt enim hoc loco non eſt iuſto non iuſtoadiacet. Hec igitur: quemadmodum in reſolutorijs dictum eſt: ſic ſunt diſpoſita. Qd̓ autē dicitur perobſcuruꝫ eſt: expoſitū a pluribus incurate: quoꝝ iudicio ꝯpetēti enumerabo ſētētias. Poſtqͣꝫ de his propoſitionibꝰ expediuit: queduobus cōſtiterāt terminis: ſubiectum habuerantaut nomen aut (vt ipſe ait) īnominatum: ideſt infinitum nomen. Nunc ad eas trāſit: in quibus eſt tertiūadiacens predicatur vno ſubiecto duobus predicatis

vt in eo qd̓ dicimꝰ homo iuſtus eſt: homo ſubiectuꝫ ē iuſtus: eſt. vtraqꝫ p̄dicātur. Ergo in hoc duo ſuntp̄dicata: vnū vero ſubiectū. fortaſſe aliquis inꝗratcur ita dixerit. Qn̄ autē eſt tertiuꝫ adiacēs predicat̉.non enī tertiū predicatur: ſed ſcd̓m. Duo enī ſūt quep̄dicāt̉ vnū vero ſubiectū ē. Sꝫ ita dictū ē qͣſi ē inꝓpoſitiōe que dicit iuſtus eſt tertiū p̄dicaretur: ſqm̄ adiacet tertiū p̄dicatur. ergo dicitur tertiuꝫad adiacere refert̉. enim in ea ip̄a ꝓpoſitione dicit: iuſtus eſt: eſt tertiū adiacet: predicatū aūt iam tertiū: ſed ſecūdū. Ergo tertiū numeratū adiacetſecūdū vero numeratū p̄dicatur. hoc ē igitur qd̓ ait.Qn̄ ē tertiū adiacēs p̄dicat̉. qm̄ tertiū p̄dicatur.ſed p̄dicatur tertiuꝫ adiacēs .i. tertio loco. facit igiturnunc in his propōnibꝰ cōſiderationē ī quibꝰ ē tertiūadiacēs ē: ẜm p̄dicatū. ſicut in his ī quibꝰ tātū predicatur eſt: etiā adiacēs p̄dicabat̉. vt ē de ſubiecto cōſiderationē fecit. quot modis ſubiectū ſūptūdr̄ias facēt ꝓpōnū. Aut .n. nomē dicebat ſubiectūaut īfinitū nomē. Ita hic nūc de p̄dicato loꝗt̉: de īdicati differentijs tractat. In his .n. ꝓpōnibus ī ꝗbꝰē tertiuꝫ adiacēs p̄dicat̉: ſūptū p̄dicatū alias nomenalias īfinitū nomē facit differēntias ꝓpōnum. Predicatum āt dico ī ea ꝓpōne que ꝓponit. iuſtus ē.iuſtus. hoc .n. p̄dicatum de hoīe ē. ē autē p̄dicaturSed tertium adiacens p̄dicat̉ .i. ſecundo loco. adiacens iuſto. tertium vero in tota ꝓpōne p̄dicat̉.q̄dā pars totius ꝓpōnis: ſed potius demōſtratiotatis hoc .n. qd̓ dicimꝰ ē cōſtituit ꝓpōnē totā ſedlis ſit .i. qm̄ ē affirmatiua demōſtrat: atqꝫ dixtertium p̄dicatur tātū: ſꝫ tertiū adiacēs p̄dicat̉..ni. poſitum eſt tertiū p̄dicat̉ ſolū. Sed adiacēs tertiūſecūdo loco: (quēadmodū dictū ē) accidēter p̄dicat̉Pōt aūt ſic intelligi. Idcirco dixiſſe Ariſt. ē in histertiū adiacēs p̄dicari qm̄ poſſit aliquotiēſ ſe p̄dicari: vt ſi ꝗs dicat Socrates ph̓us ē: vt ꝓpoſitio hechoc ſētiat. Socrates phus viuit. Eſt .n. viuit poſi ē. Si ꝗs ergo ſic dicat: duo īueniūtur ſubiecta: eſtvero ſolū p̄dicat̉: ēt adiacēs. Quod .n. dicimꝰ: ſocrates phus: vtraqꝫ ſubiecta ſūt. Eſt .n. p̄dicat̉ ſolū. ſi ꝗsāt dicat ſic: ſocrates ph̓us eſt: vt non ſocratē phuꝫ atqꝫ viuere. ſed ſocratē philoſophari ph̓um eſſeenūciatione ſignificet: tunc inuenitur vnū ſubiectum duo p̄dicata. Socrates .n. ſubiectuꝫ ē: ph̓us aut ēeſt predicata: quorū ph̓us quideꝫ pͥncipaliter p̄dicat̉Eſt autem adiacens noī qd̓ eſt ph̓us ip̄um p̄dicat̉.Sed non ſimpliciter p̄dicat̉: ſed adiacēs: Sunt autēalie ꝓpoſitiōes hoc: ſocrates in licio diſputat. Etſūt hec ex tribus terminis. Sed de hac interim ꝓpō naͣ nihil tractat: ſꝫ his ſolū ī ꝗbꝰ ē tertiū adiacēs pͥr: vt ē iuſtꝰ ē. ſꝫ his duas ꝗdē oppōes. quocirca recte due oppōnes qͣtuor ꝓpōnū ſūt. hoc āt huiuſmōi ē. Qn̄ ē tertiū adiacēs pr̄. pͥncipal̓r pͥr autnomē erit aut īfinitū nomē. Et hec aut affirmatiuedicāda ſūt: aut negatiue. Quo circa ſimplicis noīs aſfirmatio ſimplicis noīs negatio vna ē oppoſitio:due ꝓpōes. Finitū āt īfinitū hic ſubiectū ſꝫ ſumit̉p̄dicatū: vt ī eo ē iuſtꝰ ē. iuſtꝰ pͣr. hoc āt nomenerit aut īfinitū nom̄. Fiūt ergo ex his due affirmationes negatōes: iuſtꝰ ē: ē iuſtꝰ: ē iuſtꝰ: ē iuſtꝰ. Atqꝫ hoc ꝗdē ī īdefinitis. Poſteriꝰ aūtmōſtrabit̉ hoc ēt ī his: determinatiōem hn̄t vniuerſalitatis vel particularitatis. Nūc āt horuꝫ ordoſubiectus numerum oppoſitionemqꝫ declarat.Affir. ſimplex.Negatio ſimplex.Homo