Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
109r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecūde liber. iiij. c

ue ex īfinito nomīe que affirmatiue: eaſqꝫ oēs inꝓpis determinationibꝰ adiunximꝰ nec minꝰ etiā īdefitas in vtraqꝫ ſpecie ꝓpoſitionū poſuimꝰ ſingularepabētibꝰ ſubiectū ſimplicibꝰ ꝓpoſitionibꝰ reiectis.qūt enī indefinite ꝓpoſitiones ſimplices he. homoahulat: homo ābulat. cōtra eas vero diuiſe ſcd̓mnomē infinitū he. homo ambulat: amhulat: vniuerſales ex ſimplici ſubiecto noīe ſūt he.Omnis homo ābulat: nullꝰ ābulat. Cōtra hasdiuniſe ex īfinito noīe vniuerſales. Omnis non amhulat: nullus homo ābulat. Rurſus ꝑticulares exſimplici noīe ſubiecto ſūt he. Quidā ābulat: qui ābulat. Rurſus ꝑticulares ꝯͣ has diuiſe ex īfinito noīe ſubiecto ſūt he. Quidā ābulat: ꝗdā ābulat. hoc at ſubiecta deſcriptiōe declarat̉.Indefinite ex ſimplici nomine ſubiecto.Homo non ambulat.homo ambulatIndefinite ex infinito nomine ſubiecto. homo ambulat. ambulatUniuerſales ex ſimplici nomine ſubiectoNullus ambulatOis ambulatUniuerſales ex infinito noīe ſubiecto.Nullus ābulat.Ois ambulatParticulares ex ſimplici nomine ſubiecto.Quidā ābulatQuidā ābulat.Particulares ex īfinito nomine ſubiecto.ꝗdā ābulat.Quidā ābulatCHec ergo partiēs de ꝓpoſitionibꝰ ex duobꝰ terminis cōſtitutis faciens ꝓpoſitionē īquit ōnes ex ſubiecto fieri noīe ꝓpoſitiones eas tātū ad diuiſionē ſumit que ex īfinito nomine finito nomine fiūt: faciēshuiuſmodi diuiſionē principalē: vt ſit. Propoſitionūalie ſūt ex finito noīe: alie ex īfinito. Oportuerat qui volētē cūcta partiriad differētias ꝓpoſitionūſolū īfinitū ſumere nomina: ſed etiā verba. Sed quoniā nouerat nomē quidē infinitū cōſeruare ꝓpoſitio quā īueniſſet: vt ſi ī affirmatiua diceret̉: affirmat ſeruaret enūciationē: vt eſt homo ābulat. Sinegatiua: negatiuā ſeruaret enunciationē. negatiuaautē ē vt eſt non non ābulat. Uerba vero ſūt īfinita iūcta ī ꝓpoſitione affirmationē: ſed perficerenegationē: idcirco de his reticuit: Qd̓ he magis queex verbo infinito ſūt ad vnā qualitatē ꝑtinēt propoſitiōis .i. ad negatiuā. Sēper enim ſit ex īfinito verbonegatio. Hec igit̉ colligēs ait. Quoniā autē eſt de aliquo ſubiecto affirmatio ſignificās aliꝗd .i. p̄dicans:hoc eſt quoniam omnis propoſitio eſt ex ſubiectopredicato. qd̓ autem ſubiectu eſt vel nomen vl̓ innominatum. Innominatum autem eſt quod propoſitūſubruit: vt eſt non homo. Nomen enim quod eſt homo differt a nominis infiniti priuatione: eſtatqꝫ in eo: innominatum vocauit. Qualis autē debeat eſſe propoſitio de qua tractat oſtēdit dicēs: vnūautem oportet eſſe de vno hoc quod eſt in affirmatione: ideſt ex duobus terminis propoſitionē oportetcōſiſtere. Cōmemorat quoqꝫ ꝗd ſit innominatum ſeſupra dixiſſe: quoniam dicimꝰ nomē quideꝫAriſtoteles non diceret: ſed nomē ſimpliciter nonvocaret: hoc addito infinito nomen diceret infinituꝫ:idcirco vnum quidem ſignificat: ſed infinitum nomen enim quod ipſam ſignificationem eius quod dicimus homo tollit: ideſt non homo: vnum eſt: vnāper ſe ſignificationem ſubripiēs: multa ſunt que ītelligentium ſenſibus relinquuntur. cōmemorat etiamquoniam non currit verbum ſuperius infinitum vo-

cauit non ſimpliciter verbum. Quoniam ergo aliquid de aliquo affirmatio eſt. hoc autem ſubiectūeſt: aut nomen eſſe oportet: aut innominatum: ideſt ſfinitum nomen. Duplex propoſitionis ſpecies inuenitur. Omnis enim affirmatio vel ex finito nomimeeſt verbo vel ex īfinito nomine verbo. eodē quoqꝫmodo negatio. Neqꝫ enim reperietur vnqͣꝫ vlla affirmatio: cuius negatio inueniri non poſſit. Quod ſiduplex eſt ſpecies affirmationum: duplex quoqꝫ eſtſpecies negationum: illud quoqꝫ cōmemorat quod ſupra iam dixit. Nam licet ex nomīe verbo rurſusex eo non eſt nomen: ſed infinitum nomen verboſit affirmatio negatio predicatiua .i. cathegorica: vtautem ſit preter verbum vlla affirmatio atqꝫ negatio: aut preter id quod idem ſignificet verbum vel inſubauditione vel aliquo alio modo: fieri non poteſt.Ponit quoqꝫ verba que pene in omnibus propoſitionibus aut ipſa cadant: aut que idem valeant. Eſtenim inquit vel erit vel fuit vel quecūqꝫ alia cōſignificant tempus: verba ſunt ſicut doceri ex his poſſumꝰque antea poſita ſunt atqꝫ conceſſa: cuꝫ diffinitio verborum daretur verba eſſe que conſignificarent tempus. Quare ſi hec conſignificant tempus non eſt dubium quin verba ſint. ſed preter hec aut idem valentia nulla propoſitio eſt. Recte igitur dictum eſt preter verba predicatiuam propoſitionem non poſſe conſtitui. Iuſte tamen aliquis queſtionem videatur opponere. Cur cum iam dixerit preter verbum enūciationes nulla ratione poſſe conſtitui: nunc idem repetit: quaſi nihil de hoc antea predixiſſet: ſed ſuper fluūvideri non debet. Qm̄ enim finitum nomen cum negatiua particula nomen eſt infinitum: idcirco putaretur fortaſſe negatio eſſe: dicimus homo. Quodſi hec ē negatio: ē affirmatio. Ne ī hūc ergo ꝗſqͣꝫlaberet̉ errorē: hoc dixit: cōgrue repetiuit: qm̄ p̄terverbū enūciatio poteſt: tanqͣꝫ ſi diceret: nemoarbtret̉ īfinitū nomē negationē: nec nomē afirmationē. Preter v̓bū enī affirmatio negatio nulla poteſt vnqͣꝫ ratiōe cōſtitui. In hoc illud quoqꝫ notauerat: v̓bū īfinitū negationē ſignificaret īfinitumv̓bū. Id enī dicimꝰ ābulat īfinitū v̓bū ē negatio. ſed ſe ꝗdē ſi dicat̉ ſimplex ſine aliꝗbꝰ alijs adiectionibꝰ īfinitū v̓bū eſt. Sin vero cum nomine autcuꝫ infinito nomine ꝓferat̉: non verbuꝫ infinituꝫ.Sꝫ negatio accipit̉: ſed ita vt. negatiua particulaiūcta ābulat infinitū v̓bum efficiat ābulat. ſedin ꝓpoſitione que eſt homo ābulat hominem nonābulare deſignat. atqꝫ ideo ait ſubiecta ꝗdē in ꝓpoſitionibꝰ poſſe eſſe vel nomina vl̓ īfinita nomina. p̄dicata v̓o p̄ter v̓ba poſſe. ſiue in affirmatiōibus ꝗs ponat: id v̓buꝫ ſine dubio p̄dicauit: ſiue ī negationibꝰ: eſt non īfinitū v̓bū ſed tātū v̓bū: cui addita ꝑticula totā qualitatē ꝓpoſitiōis ex affirmatiuain negatiuā cōmutat. Quare recte nullā differētiāpoſitionū de īfinitis v̓bis fecit. Infinita enī v̓ba tūcſūt īfinita: ſola ſūt. Si v̓o īfinito noīe iūganturaut noīe: īfinita ꝟba ſūt ſed finita. Cum negatione tamē in tota ꝓpoſitiōe ītelligūtur. Si ergo queadmodū ſtoyci volūt ad noīa negatiōes ponētur: vteēt ābulat negatio: ābiguū poſſꝫ dicimꝰ an īfinitum nomē eēt an v̓o finitū negatione cōiūctū. Sed quoniā ariſtoteli placet ꝟbis negationes oportere cōiūgi: īfinita magis ꝟba ābigui intellectꝰ ſūt an īfinita videātur an cuꝫ negatiōe finita.Atqꝫ ideo ita diſcernit̉ ſūptū nomine infinitū ver