De īterpretatio. editio. ſecūde liber quartus. 68

e indefinito prouentu ſit. Que auteꝫ eſſent huiuſinodi res. quarū euentus variuſ indefinituſqꝫ conſtaret.planiſſime demonſtrauit dicens ꝙ contingit in his q̄non ſemꝑ ſunt ⁊ non ſemper nō ſunt. Ea .n. ſunt in ꝗhus contingit vtrūlibet que neqꝫ ſemper ſunt (poſſūt.n. corrumpi) neqꝫ ſemꝑ non ſunt. poſſunt .n. generari ⁊ fieri. Hec .n. ſūt que hn̄t ad oppoſita cognationēſicut in ipſa propria ſubſtantia rerū ipſaruꝫ euentusdocet. Nam eſſe ad non eſſe oppoſitū eſt. Quod autēnon fuit ⁊ generat̉ ⁊ ſit: ex eo ꝙ non fuit eſt. Habuitigr̄ ī hoc ad eē ⁊ n̄ eē .i. ad oppoſita cognationē. Si v̓oidē ipſuꝫ qd̓ eſt corrūpatur: ex eo ꝙ fuit nō erit. hēbitigr̄ rurſus ad oppoſita cognationē. Quare ⁊ ſicut harū q̄ ſunt in generatiōe ⁊ corruptione rerū prouentusindefinitª eſt: ita quoqꝫ ⁊ ꝯtradictionū partes qͦꝫ qͣꝫin tota ꝯͣdictione vna v̓a ſit altera falſa. Indefinituꝫ.ij. ⁊ indiſcretū ē: q̄ vna haꝝ vera ſit: que altera falſa.¶ Horū .n. neceſſe eſt alterā partē contradictionisverā eſſe vel falſam. Non tn̄ hoc vel illud: ſed vtrūlibet: ⁊ magis quidē alteram veram: non tn̄ iam veram vel falſam. Quare manifeſtū eſt: quoniā noneſt neceſſe oīs affirmationis ⁊ negationis oppoſitarum hanc quidem veram: illam vero falſam eſſe.¶ Docuit ſupra nos in his que vtrumlibet ſunt rebuscontradictionis vnam partē non eſſe definite veram:falſam vero eſſe alterā definite: nunc a frequentiori⁊ a rariori argumentū trahit. Supra namqꝫ mōſtrauit eſſe quaſdā res que frequentius quidē cōtingūt:non tn̄ intercluſum ſit: vt ei oppoſita aliqn̄ contingātContingit .n. vt ei rarius infrequentiuſqꝫ contingāt.Ergo ſi in his quecunqꝫ in pluribus eueniūt: non neceſſe eſt vnā veram eſſe alterā falſam. Idcirco qm̄ ꝙcunqꝫ dixerit hoīem in ſenecta caneſcere: ⁊ hoc ex neceſſitate eſſe protulerit: mētiet̉. Pōt .n. ⁊ nō caneſcere. Si in his ergo nō eſt definite vna vera: altera falſa: in ꝗbus vna res frequentius venit: rarius altera:multo minus in his in ꝗbus oppoſitorū euentus eqͣlis eſt. ⁊ verū eſt quidem dicere qm̄ hoc cōtingit: frequentius: non tn̄ oīno: quoniam contingit: idcirco ꝙlicet rarius tn̄ cōtingit oppoſitum. Qd̓ ſi neqꝫ in hisque in pluribus predicantur vna definite vera eſt altera falſa ⁊ multo minus in his quorum equaliter indiſcretus euentus eſt: manifeſtum eſt in futuris ⁊ cōtingentibus propoſitionibus non eſſe veram vnaꝫ: alteram falſaꝫ. hoc enim in principio vt monſtraret validiſſima argumentatione contendit.¶ Neqꝫ .n. quemadmodū in his que ſunt: ſic ſe hētetiam in his que non ſunt: poſſibilibus tn̄ eſſe velnon eſſe. ſed quemadmodum dictum eſt.Ad diuiſionem tꝑorum in principio factam totam reuocat queſtionē. Ait .n. prius propoſitiones eas q̄ fierent: aut in preſenti: aut in futuro: aut in preterito predicari: ⁊ eas quidē que de preterito vel preſenti dicerent̉: definitā veritatē vel falſitatem habere: ſiue inſempiternis ⁊ diuinis rebus dicerentur ſiue in naſcētibus ⁊ morientibus: in quibus vtrūlibet cōtingeret:vt haberent ad oppoſita cognationē in futuris veroſi de diuinis quidē rebus aliꝗs ⁊ immutabilibus loq̄retur: eodem mō vnā veram definite: alteraꝫ falſameſſe definite: Non .n. habeat hmōi nature ad oppoſita cognationē. In his aūt que in generatione ⁊ corruptione eſſent de futuro p̄dicatis vel affirmatiue vl̓ negatiue non eundē eſſe modū veritatis definite: ſed totius quidē contradictionis vnam partē veraꝫ eſſe: al

teram falſam: definite autem vnam veram: definitealterā falſam minime. Nunc aūt non vtraqꝫ tempora poſuit preſens .ſ. ⁊ preteritū. Sed tantum preſens.dixit enim. Neqꝫ enim quemadmodū in his que ſuntideſt que preſentia ſunt. Quod vero ait in his que nōſunt poſſibilibus tamen eſſe: de futuris loquit̉ quecum non ſint: tamen eſſe poſſunt. Non enim ſic ſe hētin preſenti predicta propoſitio: quemadmodum in futuro in his .ſ. que vtrumlibet ſunt: ⁊ in generatione ⁊corruptione conſiſtunt. In illis .n. ideſt preſentibus ⁊preteritis definite vna vera ē altera falſa. In his vero ideſt futuris ⁊ contingentibus veritas ⁊ falſitaspropoſitionum nulla definitione conſtringitur. Sedquoniam de futuris propoſitionibus Ariſtote licamſententiam quantum facultas fuit. diligenter expreſſimus: prolixitatem voluminis terminemus.¶ Incipit cōmentariorum liber quartus.St quidem libri huius: ꝗ de interpretatione apud latinos apd̓grecos vero πέριέρμμηύεισσinſcribit̉: obſcura orationis ſeries obſcuriſſimis adiecta ſentenItiis atqꝫ ideo nō hoc magnis exVVpediſſem voluminibus: niſi etiānihil labori concedens quā poſI☞In planiſſune qd̓ in priina editione altitudinis ⁊ ſubtilitatis omiſeram: ſecunda cōmentatione complerem Ged danda eſt prolixitati venia: ⁊ operis longitudo libri obſcuritate penſanda ē.Sunt tn̄ gradus apud nos ſatiſfacientes lectoris ⁊ diligentie ⁊ ſtudio cupientis facillime magna cognoſcere. Huius .n. libri poſt has geminas cōmentationesquoddā breuiariū faciemus: ita vt in quibuſdā ⁊ fere in oībus Ariſtotelis ipſius verbis vtamur: tn̄ ꝙ ille breuitate dixit obſcure: nos aliquibus additis dulciorē ſeriem adiectione faciamus: vt quaſi inter textꝰbreuitatem cōmentationiſqꝫ diffuſionem medius ingrediat̉ ſtilus diffuſe dicta colligens: ⁊ anguſtiſſimedicta diffundens: atqꝫ hoc poſterius. Nunc vero qm̄ab Ariſtotele ſupra monſtratum eſt: in futuro contingentiū propoſitionū veritatem ⁊ falſitatem non ſtabili neqꝫ definita ratione eſſe diuiſam: ⁊ quicquid ſupra latiſſima diſputatio cōplexa eſt: nunc hec eius intentio eſt: vt categoricarū propoſitionum numerumtradat: quecunqꝫ cum finito vel infinito noīe ſimpliciter fiunt. Primo .n. volumine dictum eſt nomen eſſevt homo: infinitū nomen vero vt non hō. Predicatiue autem ⁊ cātegorice ꝓpoſitiōes ſunt. q̄ duobus tantum ſimplicibus terminis cōſtant. hec āt ſunt ſiue cūfinito nomine. vt eſt homo ambulat: ſiue cum noīe infinito: vt eſt non homo ambulat. Harum igitur propoſitionū categoricarū atqꝫ ſimpliciū tradere numerum contendit. quecunqꝫ fiunt adiectione nominis infiniti. Sed quoniam propoſitiones omnes aut ſecundum qualitatem differunt. aut ſecundum quantitatem. Secundum qualitatem ꝙ hec quidem affirmatiua: illa vero negatiua. Secundum quantitatem: vero: ꝙ hec quidem plura complectitur. illa vero pauca. ſecundum quam differentiam he propoſitiōes: q̄dicunt homo ambulat: ⁊ rurſus non homo ambulata ſe differunt aut ſecundum quantitatem: aut ſecundum qualitatem videamus. Nam ꝙ dico homo ambulat: qualitatem quidem quandam ſubſtantie. ideſt