De interpretatione ſecūde editiōis liber. iii.

vmria ⁊ libera volūtate atqꝫ iudicio. Nec vero aliqͣpoſſibilitate: que oīa vtrumlibet vocabulo nuncuparit. Ponit enī hāc cōditionē dicens. Nā ſi oīs affirnatio vel negatio vera vel falſa eſt ſubaudiēdū definite ⁊ oē neceſſe eſt eſſe vel nō eſſe. Quare ſi hic quiqe dicat futuꝝ aliquid: ille vero nō dicat hoc idē ip̄ꝫmanifeſtū eſt qm̄ neceſſe eſt dicere veꝝ alteꝝ ipſoꝝ:qͦ oīs affirmatio vel negatio vera vel falſa eſt. vtreqꝫmni nō erūt ſimul in talibus. Ergo ſenſus hmōi eſt. ſioīs inquit affirmatio vel negatio vera vel falſa eſt d̓fnite: ⁊ omne neceſſe eſt aut eē aut nō eſſe: ꝙ vel affirmatio ponit vel negatio perimit. Nam ſi quilibetpixerit eſſe aliquid. ⁊ alius dixerit: idem ipſum nō eēvnus quidē affirmat: alius vero negat: ſed in affirmatione ⁊ negatione que in cōtradictione ponunt̉ vnaſemper vera eſt altera falſa. neqꝫ enim fieri poteſt vtvtreqꝫ ſint vere. nō enī nūc ſermo eſt aut de ſubꝯͣrijsaut de indefinitis. nam ⁊ ſubcōtrarie .i. ꝑticularis negatio ⁊ affirmatio particularis: ⁊ īdefinite vtreqꝫ vere in eodē eſſe poterāt. Cōtradictorie aūt mīme neqꝫ enim fieri pōt vt he que vel in ſingularibus cōtradictiones ſunt vel in vniuerſalibus angulariter opponūt̉: ſimul vnqͣꝫ vere ſint. hoc .n. eſt ꝙ ait: vtreqꝫ eniꝫnō erūt ſimul in talibꝰ .i. vtreqꝫ enūciationes nō erūtvere in enūciatiōibus cōtradictorijs: poſita ergo haccōditione ſi oīs affirmatio definite vera vel falſa ſitoīa ex neceſſitate: euenire. Hanc ipſam rerum ipſaꝝ⁊ propoſitionum cōſequētiā ⁊ ſimilitudinē monſtrare cōtendit dicens. Nam ſi verum eſt dicere quoniaꝫeſt album vel nō album neceſſe eſt albū eſſe vel nonalbum. ⁊ ſi eſt albū vel non albū: verum eſt affirmare vel negare: ⁊ ſi nō eſt mentit̉: ⁊ ſi mentit̉ non eſt.re neceſſe eſt affirmationē vel negationē verā eē velfalſam. Oīs inquit affirmatio omniſqꝫ negatio cumrebꝰ ipſis vel vera vel falſa ē. huiꝰ autem rei ex preſentibꝰ exēpla ſumit. Nā ſicut ſe hn̄t ẜm neceſſitatem inpreſenti tēpore enūciationes: ita ſe habent ⁊ in futuro. Speculemur igit̉ ⁊ in preſenti que ſit rerū propoſitionūqꝫ neceſſitas. Si qua enim propoſitio de qualibet re dicta vera eſt: illam reꝫ quā dixit eſſe neceſſeeſt. Si .n. dixerit qm̄ nix alba eſt ⁊ hoc verum eſt: veritatē propoſitiōis ſequit̉ neceſſitas rei. Neceſſe ē .n.niuem eſſe albam: ſi ꝓpoſitio que de eadē re predicata eſt: vera eſt. Qd̓ ſi dixerit quis nō eſſe albam picē⁊ hec vera eſt. Manifeſtū quoqꝫ rem ꝓpoſitionis cōſequi veritatē. Amplius quoqꝫ ⁊ ꝓpoſitiones rerumneceſſitateꝫ ſequūt̉. ſi .n. eſt aliqua res: verum ē de eadicere qm̄ eſt: ⁊ ſi non eſt aliqua res verū eſt de ea dicere quoniā nō eſt ita ẜm veritatē affirmationis velnegationis neceſſitas rei ſubſtātiam ſequitur: ⁊ reꝝneceſſitas propoſitionū cōmitatur neceſſitateꝫ: atqꝫhoc quideꝫ in veris. In falſis quoqꝫ idē eſt contrarioNam ſi falſa eſt affirmatio: rem de qua loquit̉ nō eēneceſſe eſt: vt ſi falſa eſt affirmatio: que dicit piceꝫ eſſe albam: nō eſſe albam picem neceſſe eſt. Rurſus ſifalſa eſt negatio que dicit niuem nō eſſe albam: niueꝫeſſe albā neceſſe eſt. Rurſus ſi nō eſt res: affirmatioquoqꝫ de eadē re neceſſario falſa eſt. Quod ſi rurſusres non ſit: id quod pōt dicere falſa negatio: ſine vlladubitatione illa negatio falſa eſt: ⁊ hoc eſſe neceſſe ēvt quoniam de niue poteſt dicere falſa negatio qm̄ aba nō eſt: hoc ipſum quod falſa negatio dicit .i. albaꝫnō eſſe non eſt. Nix enim non alba non eſt. Quare reru neceſſitati falſitas vtraqꝫ conuertit̉. nam ſi eſt aliquid: vere de eodem dicit̉ quoniā eſt: ⁊ ſi vere dicit̉

illam rem de qua vere dicit̉ aliquid: eſſe neceſſe ē: ꝙſi nō eſt id quod dicit̉ falſa enūciatio ē: ⁊ ſi enūciationes falſe ſunt: res non eſſe neceſſe ē. Quod ſi hec itaſunt: propoſitū eſt autē oēm affirmationē ⁊ negationem veram eſſe definite: quoniā propoſitionū veritatē vel falſitatē rerū neceſſitas ẜm eſſe vel nō eſſe conſequit̉: eſſe quidē ẜm veritatē vt dictū eſt: nō eſſe ẜꝫfalſitatē. Nihil ſit caſu neqꝫ libera voluntate neqꝫ aliqua poſſibilitate. Hec enim que vtrūlibet vocamustalia ſunt: que cum nōdū ſunt facta ⁊ fieri poſſunt ⁊nō fieri. ſi enim facta ſunt non fieri potuerunt: vt hodie me librū virgilij legere: quod nondū feci: poteſt ꝙdem non fieri: poteſt etiam fieri: quod ſi fecero potuinō facere. hec igit̉ hmōi ſunt q̄cūqꝫ vtrūlibet dicūt̉.Utrūlibet autē quid ſit ipſe planius demōſtrat dicēs¶ Utrūlibet enim nihil magis ſic vel non ſic ſe habet aut habebit.¶ Eſt enim vtrūlibet ꝙ ad eſſe vel non ad eſſe equaliter ſe habet .i. neqꝫ illud eſſe neceſſe ſit neqꝫ nō eē neceſſe ſi. Putauerunt aūt quidā: quorum ſtoici quoqꝫſunt Ariſtotelem dicere in futuro cōtingētes nec veras eſſe nec falſus ꝙ enim dixit nihil ſe magis ad eſſehabere qͣꝫ ad non eſſe hoc putauerūt tanqͣꝫ nihil easintereſſet falſas an veras putari. neqꝫ veras enim neqꝫ falſas eſſe arbitrati ſunt: ſed falſum eſt. non enimAriſto. hoc dicit ꝙ vtreqꝫ nec vere nec falſe ſint: ſedꝙ vna quidem ipſarum quelibet aut vera aut falſa ēnon tamen quemadmodum in preteritis definite: necquemadmodum in preſentibus. ſed enunciatiuarumvocum duplicem quodammnodo eſſe naturam: quarūquedam eſſent: in quibus non modo verum ⁊ falſuminueniretur: ſed in quibus etiam vnam eſſe definiteveram alteram definite falſam: in alijs vero vna quidem vera: altera falſa ſed indefinite ⁊ cōmutabiliter⁊ hoc per ſuam naturam: non ad noſtram ignorantiāatqꝫ noticiam. Quocirca recte dictum eſt ſi omnis affirmatio vel negatio vera definite eſſet: nihil fieri neqꝫ eſſe vel caſu vel a communi nomine vtrūlibet neceſſe aut non eſſe contingenter: ſed aut eſſe aut non eſſc definite: ſed magis ex neceſſitate omnia. hoc enimconſequitur eum qui dicit aut eum qui affirmat veꝝeſſe: aut eum qui negat ꝙ ſi hoc veruꝫ eſſet. ſimilitercum veritate fieret: vel cum falſitate nō fieri: ⁊ ꝙ vere falſe ve ab enūciationibꝰ dicebat̉. Quod ſi hoc impoſſibile eſt ⁊ ſunt quedaꝫ res: que neceſſitate nō ſūtvidemus autem quaſdā eſſe caſu: quaſdam ex voluntate: quaſdam ex propria poſſibilitate nature: fruſtraputatur ſicut in preteritis: ita quoqꝫ in futuris enunciationibus vnam eſſe veram alteram falſā definite.Quare hec vna fuit eius argumentatio: aliam veroquaſi ipſe ſibi opponens quandam queſtionem: ingreditur validiore tractatu.¶ Amplius ſi eſt album nunc: verum erat dicereprius quoniam erit album. quare ſemper fuit verūdicere quodlibet eorum que facta ſunt quoniam ēvel erit. ꝙͣ ſi ſemper verum fuit dicere: quoniam ēvel erit. non poteſt hoc non eſſe. vel non futurumeſſe. Quod autem non poteſt non fieri. impoſſibile eſt non fieri. Et quod impoſſibile eſt non fieri.neceſſe eſt fieri. Omnia ergo que futura ſunt. neceſſe eſt fieri. nihil igitur vtrumlibet. neqꝫ caſu eritnam ſi caſu. non ex neceſſitate.¶ Ad deſtruendum non eſſe omnes enūciatiōes veras