De interpretatione ſecunde editiōis liber. iii.

tuat. predicatiue vero ꝓpoſitiones (vt dictum eſt) exrebus principaliter ſubſtātiaꝫ ſumunt. atqꝫ ideo qm̄quedam res ſunt preſentis temporis quedam preteriti: ſicut euentus ipſarum rerū preſentis tꝑiſ vel p̄teriti certus eſt: ita quoqꝫ predicatiuaꝝ propoſitionumde preteritis ⁊ de preſentibꝰ certa veritas falſitaſqꝫeſt. Erat aūt ꝯͣdictionis modus duplex: aut .n. vniuerſales particularibus angulariter opponebāt̉: aut ſingularis ſignificatio affirmatiua ſingularem negationē contradictoria oppoſitione perimebat. Et in hisvna vera ſemper altera falſa reperiebat̉. In his aūtque eſſent indefinite non neceſſe erat vnam veram eſſe alterā falſam. ſed in his in quibus veritas ⁊ falſitas diuidebat̉: in his nō ſolū vna vera ſemper eſt altera falſa in preterito .ſ. ⁊ in preſenti. Sed etiam vnacertā ⁊ definitā veritatē retinet: certam ⁊ definitamaltera falſitatē. In his aūt que ſunt in futuro ſi neceſſarie quidē propoſitiones ſunt: licet ẜm tempus futurū dicant̉: neceſſe eſt tamen non modo vnam verameſſe alteram falſam: ſed ēt vnā definite veram alterāfalſam definite: vt cum dico ſol hoc āno verno tēporein arietem venturus eſt. Si hoc alius neget non ſolūvna vera eſt altera falſa: ſed etiam in hoc vera eſt affirmatio definite falſa negatio. ſed Ariſtoteles nō ſolet illa futura vocare que ſunt neceſſaria: ſed potiusque ſunt cōtingentia. Contingentia auteꝫ ſunt (vt ſupra diximus) quecūqꝫ uel ad eſſe vel nō ad eſſe equaliter ſe ſe habēt: ⁊ ſicut ipſa indefinitū habēt ⁊ eſſe ⁊nō eſſe: ita quoqꝫ de his affirmationes ⁊ negationesindefinitam habēt veritatē vel falſitatē: cuꝫ vna ſemper vera ſit altera falſa: ſed que vera ſit ⁊ q̄ falſa nordū in cōtingentibus notum eſt. Naꝫ ſicut que ſunt neceſſaria eſſe: in his eſſe definitū eſt: que autem ſunt īpoſſibilia eē. in his definitū non eſſe: ita quoqꝫ q̄ poſſunt eſſe: ⁊ poſſunt nō eſſe: in his neqꝫ eſſe neqꝫ nō eēeſt definitū: ſed veritas ⁊ falſitas ex eo ꝙ eſt eſſe re⁊ ex eo ꝙ non eſt eſſe rei ſumūtur. nā ſi ſit qd̓ dr̄ veꝝeſt: ſi non ſit qd̓ dr̄ falſuꝫ eſt. Igit̉ in cōtingētibꝰ ⁊ futuris ſicut ipſum eſſe inſtabile eſt ⁊ nō eſſe: eſſe tamēaut non eſſe neceſſe eſt. Ita quoqꝫ in affirmationibꝰcōtingentia ipſa prodentibus veritas quidē ⁊ falſitaſin incerto eſt. Que enim vera ſit que falſa ẜm ipſaꝫpropoſitionū naturaꝫ ignoratur: neceſſe eſt tamē vnāveram eſſe alteraꝫ falſam. Porphyrius tamē quedāde ſtōica dialectica permiſcet: que cuꝫ latinis auribꝰnota non ſint: nec hoc ipſū ꝙ in queſtiōe venit agnoſcitur: atqꝫ ideo illa ſtudio pretermittemus.¶ In ſingularibus vero ⁊ futuris non ſimiliter. nāſi omnis affirmatio vel negatio vera vel falſa e ſt. ⁊omne neceſſe eſt vel eſſe vel non eſſe. Quare ſi hicquidem dicat futurum aliquid. ille vero non dicathoc idem ipſum. Manifeſtum eſt. quoniam neceſſe eſt verum dicere alterum ipſorum. ſi omnis affirmatio vera vel falſa eſt. vtreqꝫ enim non erunt ſimul in talibus. nam ſi verum eſt dicere. quoniam ēalbum vel non album. neceſſe eſt album eſſe vel nōalbum. Et ſi eſt album vel non album verum ē velaffirmare vel negare. ⁊ ſi non eſt. mentitur: ⁊ ſi mētitur. non eſt. Quare neceſſe eſt aut affirmationemaut negationem veram eſſe vel falſam. Nihil ergoneqꝫ eſt: neqꝫ fit. neqꝫ caſu: neqꝫ vtrūlibet nec eritnec non erit. ſed ex neceſſitate omnia. ⁊ non vtrumlibet. aut enim qui dicit verus eſt. aut qui negat ſi-

militer enim vel fieret vel non fieret.¶ Geminas eſſe contradictiones in propoſitionibus ſupra iam dictum eſt: ⁊ nunc quoqꝫ commemorat in ꝗbus neceſſe eſt verā eſſe ⁊ alterā falſaꝫ: ſed ea que dicent̉ de futuris ⁊ contingentibus melius intelligent̉ſi de his contingentibus loquatur que in ſingulari cōtradictione proueniunt. eſt enim vniuerſalium angularis cōtradictio ī cōtingētibuſ huiuſmodi. Cras oēathenienſes bello nauali pugnaturi ſunt. Cras nō oēathenienſes bello nauali pugnaturi ſunt. In ſingularibus autem talis eſt. Cras ſocrates ī paleſtra pugnaturus eſt. Cras ſocrates in paleſtra pugnaturus noneſt. Non autem oportet ignorare non eſſe ſimiliter cōtingentes has: que dicunt ſocrates morietur. ⁊ ſocrates non morietur: ⁊ illas que dicunt ſocrates moriet̉cras: ſocrates non morietur cras: Ille enim ſuperiores omnino cōtingētes non ſunt: ſed ſunt neceſſarie.Moriet̉ enim ſocrates ex neceſſitate: he vero que tēpus diffiniunt: nec ipſe in numero contingentium recipiuntur: iccirco ꝙ nobis quidem cras morituruꝫ eſſe ſocratem incertum eſt. Nature autem incertuꝫ nōeſt. Atqꝫ ideo nec deo quoqꝫ incertum eſt qui ipſamnaturam optime nouit. Sed ille proprie contingētesſunt: que neqꝫ in natura ſunt neqꝫ in neceſſitate: ſedaut in caſu aut in libero arbitrio aut in poſſibilitatenature. Ex caſu quidem vt cū egredior domo vt amicum videam non ob hoc egrediens. Ex libero arbitrio vt ꝙ poſſum ⁊ velle ⁊ non velle: an velim hoc anteqͣꝫ fiat incertum eſt. Ex poſſibilitate ꝙ cū fieri poſſit ⁊ nō fieri poſſit: ⁊ anteqͣꝫ fiat ꝙ vtroqꝫ modo pōtfieri incertum ſit. Ideoqꝫ cras ſocrates pugnaturuseſt in paleſtra cōtīgens eſt: ꝙ hoc ex libero venit arbitrio. Argo in huiuſmodi contingentibus ſi in futuro vna ſemper vera eſt altera falſa: ⁊ vna definite vera altera falſa definite: ⁊ res verbis cōgruēt: omnianeceſſe ē eſſe vel nō eſſe: ⁊ ꝗcꝗd ſit ex neceſſitate fit: ⁊nihil neqꝫ poſſibile eſt eſſe quod poſſibile ſit non eſſe:neqꝫ liberum erit arbitrium: neqꝫ in rebus vllus caſus erit in omnibus neceſſitate domināte. In his nāqꝫ .i. in ſingularibus contradictionibus verum dicerevterqꝫ non poteſt. Contradictorie enim erant que ſimul eſſe non poterant: ſed nec vtreqꝫ negationes atqꝫ affirmationes falſe eſſe in contradictorijs poſſuntIlle enim cōtradictorie erant: que ſimul eſſe non poterant. Quare vnus verum dicturus eſt vnus falſuꝫꝙ ſi nihil datur ī huiuſmodi rebꝰ .i. cōtingentibus inſtabili euentus ordine ⁊ valde incerta veritatis ⁊ faſitatis enunciatione prouenire: quicquid verum dicitur in affirmatione definite: hoc definite eſſe neceſſeeſt: quicquid falſum dicitur in negatione hoc non eēneceſſe ē. Oīa igitur ex neceſſitate aut erūt aut ex neceſſitate non erunt. Nihil ergo nec caſus nec liberumarbitrium nec poſſibilitas vlla in rebus eſt. Si quidētenet cuncta neceſſitas. Ariſtoteles vero ſumens iſtāhypotheticam propoſitionē ſi omne quod in futurodicitur aut definite verum aut falſum eſt definite:oīa ex neceſſitate fieri ⁊ nihil caſu nihil iudicio nihipoſſibilitate ex ꝯuenienti ordīe mōſtrat: ⁊ hoc poſitovnam ſcilicet veram alteram falſam definite eſſe oīaex neceſſitate cōtingere. Ex conſenſu rerum propoſitionumqꝫ oīa fieri ex neceſſitate monſtrat hoc modeProponit enī hāc conditionē ⁊ hāc verā eſſe ex reꝫipſaꝝ neceſſitate confirmat. Eſt āt ꝯdictio ſi oīs aſfirmatio vel negatio ī futuꝝ ducta v̓a vl̓ falſa ē d̓ finte: ⁊ oē ꝗcꝗd ſit ex nec̄itate fieri: ⁊ nihil nꝫ caſu neqꝫꝓpria