Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
101r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecūde editiōis liber. iii.

indefinitis dicit̉ poſſe colligi ſyllogiſinū: cum ex afarmatiua ꝑticulari negatiua vniuerſali ꝑticularisnegatiua poſſit eſſe collectio. Qd̓ ſi indefinite affirmatio negatio negationis vniuerſalis ꝑticularisaffirmatiōis vim optinerēt: nūqͣꝫ ariſtoteles diceretpas ꝓpōnes colligere ſyllogiſmū. Sed illud verieſt qm̄ ex duabus particularibus nihil in qualibetpoſitionū ꝯplexione colligitur: ī his propoſitioninus: que indefinite ſunt: nihil colligi dixit: qꝛ ꝑticulariū vim ꝓpōnes indefinitas arbitratus eſt optinere.quare multis modis. Syriani argumenta frangūt̉.Sed nos expoſitionis curſū ad ſeq̄ntia conuertamusManifeſtum eſt autem quoniā negatio vna vniijs affirmationis eſt. hoc enim idem oportet negare negationem. affirmatio affirmauit. de eodēvel de aliquo ſingularium. vel de aliquo vniuerſalium. vel vniuerſaliter. vel non vniuerſaliter. dicoautem. vt eſt ſocrates albus. non eſt ſocrates albusSi autem aliud aliquid. vel de alio idem. non oppoſita. ſed erit ab ea diuerſa. Huic vero que ē. oīshomo albus eſt. contradicit illa que eſt. non omniſhomo albus eſt. Illi autem que eſt: aliquis homoalbus eſt. illa que eſt. nullus homo albus eſt. Illiautem que eſt. homo albus eſt. illa que eſt. non eſthomo albus.Hinc quoqꝫ apparet affirmationē indefinitā indefinitā negatiōem ſemꝑ vnā in veritate: aliā in falſitate conſiſtere. Atqꝫ hinc docet̉ indefinitā negatione idē valere vl̓is negatio pōt: eſt alia vniuerſalis: alia indefinita negatio. ſi vnicuiqꝫ affirmationi vna negatio videt̉ opponi. Cūqꝫ diuerſe ſint eaaffirmatio que dicit ē albª ea que dicit eſt qui albus: diuerſas quoqꝫ habebūt in negatiōibꝰenūciatiōes: illa que indefinita eſt affirmatio: habebit īdefinitā negatiōeꝫ: vt ea que dicit eſt homo albªhuic opponit̉ non eſt homo albus ea vero que dicit ēquidā albus: negatiōeꝫ hēbit oppoſitā que dicit nullus albus ē. Quare ſi ꝑticularis affirmatiodefinita rurſus affirmatio indefinita a ſe ip̄e diuerſe ſunt: illud veꝝ ē oppoſitas quoqꝫ ꝯͣdictorie negationes habere diſſimiles. quare ea que ē nullꝰ iuſtꝰ ēdiuerſa ē ab ea que dicit iuſtꝰ non eſt. hoc nuncAriſ. exequit̉. Ait .n. vnā ſemꝑ negationē ꝯͣ vnā affirmationē poſſe cōſtitui. eius cām conat̉ on̄dere:oīs negatio eoſdē termīos hꝫ ī enūciatiōe: ſed in enuciādi diuerſa ē. qd̓ pōit affirmatio: id aufertnegatio: qd̓ illa p̄dicatū ſubiecto iungit: hoc illa diuidit atqꝫ diſiungit. Quare ſi idem ſubiectū idē p̄dicatū in negatione ſit: qd̓ affirmatio āte poſuerat:eſt dubiū quin vniꝰ affirmatiōis vna negatio eſſe videat̉. ſi due ſint: aut ſubiectū altera mutatū ē autp̄dicatū. Sꝫ quecūqꝫ ſunt hmōi: non ſunt oppoſite.hoc .n. enim eſt qd̓ ait Si aūt aliud aliꝗd: vel de alioidē: oppoſita. ſed erit ab ea diuerſa. Sēſus .n. huiuſmodi ē. Si negatio aliud aliquid p̄dicando neget.quā ī affirmatione fuit: vt ſi ſit affirmatio ē albꝰnegatio dicat ē iuſtus: aliud p̄dicauit in negatione quā in affirmatione fuerat cōſtitutū: vel ſi dealio ſubiecto quā in affirmatione fuerat idē qd̓ in aſfirmatiōe fuerit dixerit p̄dicatū: vt ſi affirmatio ſiteſt iuſtus: negatio rn̄deat eſt leo iuſtꝰ. idē p̄dicatu eſt ſubiecta ſūt diuerſa. Si ergo vel aliud aliꝗdpdicet in enūciatione ꝓpoſitio: vel de alio ſubiecto

dicet idem affirmatio ante poſuerat: erunt illaaffirmatio negatioqꝫ oppoſite. ſed tm̄ a ſe diuerſe. neqꝫ enī ſe perimūt: hāc demōſtratiuā addit queeſſet argumentū vnius affirmationis p̄ter vnā negationē eſſe poſſe ſiue in ſingularibus: vt ī eo ipſedicit exēplo eſt ſocrates albus: non eſt ſocrates albusſiue in vniuerſalibus vl̓r p̄dicatis: his ꝑticulares īoppoſitiōe cōtradictorie ꝯſtituūt̉: vt ī vniuerſali vl̓raffirmatiua: oīs eſt albus: in vl̓i ꝑticulariter negagatiua p̄dicat̉ oīs albus ē. Illi vero que ē ī vniuerſali ꝑticulariter affirmatiua: quidā albus ē. opponat̉. in vl̓i vl̓r ꝓpō negatiua: nullus albus ē. illi v̓o que ī vl̓i vniuerſaliter affirmatio eſt. eſtalbꝰ: illa que in vl̓i vniuerſaliter negatiua eſt noneſt albꝰ. vt qd̓ ait vel de aliquo ſingulariuꝫ ad hecꝑtinet exēpla: eſt ſocrates albus. non eſt ſocrates albꝰQd̓ aūt ſecutus eſt vel de aliquo vniuerſaliū vniuerſaliter ad illa exēpla dictū eſſe videat̉ que ſunt oīsalbus ē: oīs albus ē. aliquis albus ē. nullus ē albus. Qd̓ vero addit vel vl̓r .ſ. in vl̓ibus adilla exēpla retulit que ſunt albꝰ ē. albus eſt. Quoniam quidem igitur vna affirmatio vni negationi opponitur contradictorie. que ſunt he dictum eſt. quoniam alie contrarie. que ſūt he. dictum eſt. quoniam non oīs vera vel falſa cōtradictio. quare. quando vera vel falſa. Hīc ergo rurſꝰ oīa breuiſſime repetit dicēs ſe dixiſſe qm̄ vni negatiōi vna affirmatio eēt oppoſita.hoc quōlibꝫ ſꝫ ꝯͣdictorio in ꝗbꝰ .ſ. veꝝ falſuve diuideret̉. Dixiſſe ēt ꝯmēorat eēt he: qͣs ꝯͣdictorias nominaret. dixit āt āgulares affirmatiuā vl̓eꝫ negatiuā ꝑticularē: rurſus affirmatiuā ꝑticularē: negatiuā vl̓eꝫ. Diſſerui quoqꝫ īꝗt qm̄ alie ſūt ꝯͣrie: alieꝯͣdictorie: .n. cedē ſūt ꝯͣrie ſūt ꝯͣdictorie. Contrarie .n. ſūt vl̓is affirmatio: vl̓iſqꝫ negatio. Expoſui illd̓quoqꝫ īꝗt qm̄ oīs v̓a vel falſa ē ꝯͣdictio nūc āt ꝯͣdictiōꝫ illā ꝓpe ſꝫ cōiter de eis dixit que ſūt oppoſite ſiue ꝯͣrio ſiue ſubꝯͣrio he nāqꝫ ſꝑ īter ſe ve falſūqꝫ diuidebāt: vt vna ſꝑ eēt v̓a alia falſa. poterat enī fieri: vt ꝯͣrie ſil̓ īuēirēt̉ falſe: ſubꝯͣrie ſil̓ v̓e. dehis āt ꝓpͥe ꝯͣdictorie ſūt: ſeꝗt̉ ſe expoſuiſſe ꝯmemorat. qͣre vna v̓a altera falſa ē. qn̄. iccirco enimvl̓is affirmatio ꝑticulari negatiōi ī ꝯͣdictiōis opponitur: ī oībꝰ a ſe ipſe diuerſe ſūt qͣlitate qͣntitate:illa .n. ē affirmatio illa negatio: illa vl̓is illa ꝑticularis ergo aut vtreqꝫ falſe: aut vtreqꝫ v̓e inueniri nonpn̄t. Qn̄ āt ita fuerit: cōſtat vnā verā eſſe alterā falſā. atqꝫ hoc eſt ait qͣre qn̄ v̓a vel falſa dictū eſt.ſ. memoraris qͣre oppoſitio qn̄ ſemꝑ vna ſit v̓a altera falſa: tūc vtiqꝫ qn̄ āgulariter conſtituūt̉ iccircoqm̄ qͣntitate a ſe ꝓpōes ex qͣlitate diuerſe ſūt. Nobisaūt dicē̓dū ē qn̄ oppoſitiōes cōtrarie vel ſubꝯͣrie: autvtreqꝫ ille ſil̓ falſe ſint aut vtreqꝫ ille ſimul vere: autvna falſa alia vera rurſus inuēiatur. In cōtrarijs .n.ſi ea que ſūt naturaliter: predicēt̉ vtreqꝫ ſunt falſe: vt albedo qm̄ naturaliter hoī non ineſt: vtreqꝫ falſe ſunt que albedinē predicāt. falſa eſt enim oīs abus eſt. falſa eſt nullus albus eſt. Sed quādo ille ambe falſe ſunt: vere ſunt ſubcontrarie: ut eſt qui homo albus ē: ꝗdā homo albus non eſt. Qd̓ ſi ꝗdnaͣle p̄dicet̉ in cōtrarijs: affirmatio uera eſt: falſa negatio: ut quoniā naturale eſt homini aīal v̓a ē ea dicit oīs aīal ē: falſa que dicit nullꝰ aīal eſt.Eodē quoqꝫ ī ſubcontrarijs v̓a eſt affirmatio: fal-