Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
100v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editionis lib. ii.

ea negatiōe ē nullus iuſtus eſt: ſil̓ falſa. qꝛ̄non eſt oppoſita. Relinꝗtur ergo ut ea que ē quida iuſtus eſt: contra eam que eſt nullꝰ iuſtꝰ ē: ꝯͣdictorie videatur oppoſita. angulariter igitur requirende ſunt: vt contra vl̓em affirmationem illa opponatur que ſub vniuerſali negatione eſt. Contra vl̓emnegationem illa ꝯͣdictorie conſtituat̉: que eſt ſub vl̓iaffirmatione. .ſ. volens Ariſtote. on̄dere ſic ait. Quecunqꝫ igitur contradictiones vl̓ium ſuntvl̓r neceſſe eſt alteram eſſe veram vel falſam. quecumqꝫ in ſingularibus ſunt. vt eſt ſocrates albus.non eſt ſocrates albus. In illis enim que ꝯͣdictorie ſunt vl̓ibus vl̓r p̄dicatisin his veꝝ ſꝑ falſumqꝫ diuidit̉. ꝯͣdictorie autem ſūtvl̓is affirmationis particularis negō. vl̓is negōisꝑticulariſ affirmatio. In his igit̉ vna ſꝑ v̓a altera ſꝑfalſa. Atqꝫ hoc eſt ait. Quecūqꝫ igit̉ ꝯͣdictiōes ſūtvl̓ium vl̓iter. hic diſtinguēdū eſt: vt intelligat̉; ſiccūqꝫ igit̉ ꝯͣdictiones ſunt vl̓ium propoſitionū vl̓rpoſitaꝝ: neceſſe eſt alteram verā eſſe alteraꝫ falſamEt in his primū diuidit̉ veritas falſitaſqꝫ: ſibi qͣꝫtitate qualitate oppoſite ſunt. qualit̓ate illa negatio eſt. illa affirmatio. quātitate illa vl̓is: illa ꝑticularis eſt. ſecundo autē in his que ſunt ſingularia:ſi nulle argumentorum nebule ſint veritas falſitaſqꝫdiuiditur ut in eo eſt ſocrates albꝰ eſt: ſocrates albus non eſt. vna enim vera eſt altera falſa eſt: ſi (vtdictum eſt) nulla ambiguitas equiuocationis īpediat Quecūqꝫ autem vl̓ibus non vl̓r: non hec quideꝫſemper vera eſt. illa v̓o falſa. Simul enī veꝝ eſt dicere: qm̄ eſt albus. ē albus. eſt probus. non eſt ꝓbus. ſi enim turpis eſt.bus eſt. ſi fit aliquid. non eſt. Uidebit̉ aūt ſubito incōueniens eſſe. iccirco qm̄ videt̉. ſignificare eſt albus ſil̓ etiā quoniā nemo eſt albus.hoc aūt neqꝫ idem ſignificat. neqꝫ ſil̓ neceſſario. Propōnes eas que in vniuerſalibus non vl̓r proferuntur: non ſemper veras eſſe vel falſas conat̉ on̄dere. hoc autem per contraria monſtrat. Ea eniꝫ propoſitio que eſt albus eſt huius negatio que eſtalbus non eſt: hoc modo on̄dunt̉ veruꝫ falſuꝫ interſe interdū poſſe diuidere. ſi veꝝ eſt vt he dueaffirmatiōes albus ē. homo niger eſt vtreqꝫ vnotꝑe vere ſint: veꝝ eſt quoqꝫ affirmationē indefinitā. indefinitā negatiōem vtraſqꝫ veras aliquotiens inueniri. ſi verū eſt. qm̄ eſt homo albus verū itidēeſt qm̄ eſt niger. nam cum gallus ſit cādidꝰ. ethiops nigerrimꝰ inuenit̉ ſiml̓ ergo verū eſt dicere: qm̄eſt albus. non eſt albus. Idē quoqꝫ de ꝓboturpi. nam ſi veꝝ eſt dicere qm̄ eſt probus. ſi quishoc de philoſopho dicat rurſus qm̄ ē turpis veruꝫ eſt. ſi quis hoc de ſylla diceret. verū eēt vtrūqꝫqm̄ eſt probꝰ: eſt turpis: ſꝫ turpis eſt ꝓbꝰnon eſt. Simul igit̉ veꝝ eſt dicere qm̄ eſt probus: non eſt homo probus. Sed videbit̉ fortaſſe aliquidſibi dixiſſe cōtrariū. difficilior procedit oſtēſio: queper hmōi exēpla proponit̉ que contraria eſſe videantur. Albus eniꝫ niger probꝰ turpis cōtraria ſūt fortaſſe dubitet ꝗdā: vtꝝ vno tꝑe cōtraria hec inaliꝗbꝰ valeāt reperiri. Sꝫ adiecit exēplū aliud qd̓cōtrariū ſit. tn̄ ex eo ſicut in contrariis quoqꝫ negatio ꝓcreat̉: vt ſi ꝗs dicat eſt ꝓbus: aliꝰ dicatſit probus: ſi ꝗs vel alio docēte: vel ſe ipſo corrigē

te aliqua diſciplina rōis eniteat. Nihil ergo cōtrariūhꝫ eſſe ꝓbum fieri probū. neqꝫ enim ita contrariūeſt: vt hominem probū eſſe hominē turpē. Quare ſi nihil contrariū hꝫ: dubiū non eſt quin ſimul eſſepoſſint. ſed qd̓ ſit nondum eſt adhuc ſit. quare nondum eſt probus qui ſit probus. ſed veꝝ eſt dicere cuꝫeo eſt: eſt probus: qm̄ ſit ꝓbus ſꝫ qui ſit probus: eſt probus: veꝝ eſt igit̉ dicere ſil̓ qm̄eſt probus non eſt probus: lꝫ inualida exēpla ſint poſita de ꝯͣriis. Nihil enī prohibet vno tꝑeꝯͣria alijs atqꝫ alijs īeē ſubiectꝭ. quocirca cōſtat idefinitas id in exēplis ſupra poſuit: ſimul aliquotiēsveras videri: non ſemper inter ſe verum falſumqꝫpartiri. Qd̓ v̓o ait videbit̉ autem ſubito incōueniēseſſe: icciro qm̄ videt̉ ſignificare non eſt albus ſil̓ēt qm̄ nemo albus eſt. hmōi eſt. Dixit enī propoſitionē affirmationis: que dicit eſt albus: veraꝫpoſſe ea que dicit non eſt albus. Nūc hoc notat. videt̉ inꝗt aliquotiens incōueniēs incōgruūdicere que dicit eſt albꝰ: ē ē albꝰſil̓ veras eſſe poſſe: iccirco ea que eſt eſt albus: emittit imaginationē quandā ſignificet: qm̄nullus albus ē. Uidet̉ enim negatio hmōi que eſtnon eſt albus: illud quoqꝫ ſignificare ſil̓: qm̄ nullꝰ albus ē: vt ſi quis dixerit non eſt albus: hocdixiſſe putandum ſit qm̄ nullus albuſ eſt. Hoc aūtinꝗt .i. non eſt albus: rurſus nullꝰ albus ē: neqꝫ idē ſignificāt: neqꝫ ſꝑ ſil̓ ſunt. Naꝫ qui dicit nullus albꝰ ē: ul̓itatē determinās negatiōem de vl̓itateꝓponit. Qd̓ v̓o dicit non ē homo albus: non oīno detota vniuerſalitate negat. ſed ei tantū ſufficit de ꝑticularitate negaſſe: atqꝫ ea ē nullꝰ albꝰ ē: ſi unus albꝰ fuerit. falſa eſt. Ea v̓o dicit ē albª ſivnꝰ albꝰ fuerit uera e. qͣre ſignificat idē. Dico āt qm̄ nec oīno quotienſcūqꝫ dictum fuerit qm̄eſt: albus: mox ſignificat qm̄ nullus eſt albusNam dico nullus albus eſt. hec eadem ſignificat: qm̄ non eſt albꝰ. Uniuerſalis enim intra ſetinet indefinitā. autem dicimus non eſt homo albus: non omnino ſignificat qm̄ nullus albus eſt indefinita enim intra ſe cōtinet uniuerſalem. Superius nāqꝫ monſtrauimus indefinite uiꝫ ꝑticulariūoptinerēt. Quare ſi eſt uniuerſalis negatio: eſt indefinita negatio. v̓o ē īdefinita negatio: oīnoeſt ul̓is negatio: ꝯuertit̉ ẜm ſubſiſtēdi ꝯn̄tiaꝫ. qͣrenon ſunt ſimul. Que enim non conuertuntur: ſimul ſunt: ut nos predicamentoꝝ liber edocuit. quareneqꝫ idē ſignificāt negatiōes eſt albus: nullꝰ albus eſt: neqꝫ ſimul ſunt: quoniā cōuertunturad ꝯn̄tiā ſubſiſtendi. Syrianus tn̄ nitit̉ indefinitā negatiōeꝫ uiꝫ definite optīere negatōiſ on̄dere. ml̓tis ꝓbare nitit̉ argumētis. Ariſtotele maxīe reclamāte. neqꝫ hoc tantū ſuis ſed platonicis quoqꝫ Ariſtotoliciſqꝫ rationibus probare cōtendit eam que diciteſt homo iuſtus: huiuſmodi eſſe: qualis eſt ea que dicit nullus iuſtus eſt. Sed nos Ariſtotelice auctoritati ſeruiētes id qd̓ ab illo veraciter dr̄: approbamNam. Syrianus dicit indefinitam quidē affirmationem particularis optinere vim: indefinitam v̓o netionem vniuerſalis: quā mendaciter diceretur: quāqꝫ vtreqꝫ in particularibꝰ rectiſſime proponerent̉ſupra mōſtrauimª: ī his libris quos de categoricisſyllogiſinis cōpoſuimus: in libro prīo diligēter exp̄ſſimꝰ. Nūc nobꝭ ip̄e quoqꝫ Ariſtoteles teſtꝭ ē. ſyrianꝰfacillīa rōne ꝯiuncit̉: in analyticis quoqꝫ ex duabꝰindefinitis