De interpretatione ſecunde editionis lib. ii.
cū ea negatiōe q̄ ē nullus hō iuſtus eſt: ſil̓ eē falſa. qꝛ̄non eſt oppoſita. Relinꝗtur ergo ut ea que ē quidahō iuſtus eſt: contra eam que eſt nullꝰ hō iuſtꝰ ē: ꝯͣdictorie videatur oppoſita. angulariter igitur requirende ſunt: vt contra vl̓em affirmationem illa opponatur que ſub vniuerſali negatione eſt. Contra vl̓emnegationem illa ꝯͣdictorie conſtituat̉: que eſt ſub vl̓iaffirmatione. ꝙ .ſ. volens Ariſtote. on̄dere ſic ait.¶ Quecunqꝫ igitur contradictiones vl̓ium ſuntvl̓r neceſſe eſt alteram eſſe veram vel falſam. ⁊ quecumqꝫ in ſingularibus ſunt. vt eſt ſocrates albus.non eſt ſocrates albus.¶ In illis enim que ꝯͣdictorie ſunt vl̓ibus vl̓r p̄dicatisin his veꝝ ſꝑ falſumqꝫ diuidit̉. ꝯͣdictorie autem ſūtvl̓is affirmationis particularis negō. ⁊ vl̓is negōisꝑticulariſ affirmatio. In his igit̉ vna ſꝑ v̓a altera ſꝑfalſa. Atqꝫ hoc eſt ꝙ ait. Quecūqꝫ igit̉ ꝯͣdictiōes ſūtvl̓ium vl̓iter. ⁊ hic diſtinguēdū eſt: vt intelligat̉; ſic q̄cūqꝫ igit̉ ꝯͣdictiones ſunt vl̓ium propoſitionū vl̓r ꝓpoſitaꝝ: neceſſe eſt alteram verā eſſe alteraꝫ falſamEt in his primū diuidit̉ veritas falſitaſqꝫ: q̄ ſibi ⁊ qͣꝫtitate ⁊ qualitate oppoſite ſunt. qualit̓ate ꝙ illa negatio eſt. illa affirmatio. quātitate ꝙ illa vl̓is: illa ꝑticularis eſt. ſecundo autē mō in his que ſunt ſingularia:ſi nulle argumentorum nebule ſint veritas falſitaſqꝫdiuiditur ut in eo ꝙ eſt ſocrates albꝰ eſt: ſocrates albus non eſt. vna enim vera eſt altera falſa eſt: ſi (vtdictum eſt) nulla ambiguitas equiuocationis īpediat¶ Quecūqꝫ autem vl̓ibus non vl̓r: non hec quideꝫſemper vera eſt. illa v̓o falſa. Simul enī veꝝ eſt dicere: qm̄ eſt hō albus. ⁊ nō ē hō albus. ⁊ eſt hō probus. ⁊ non eſt hō ꝓbus. ſi enim turpis eſt. ⁊ nō ꝓbus eſt. ⁊ ſi fit aliquid. ⁊ non eſt. Uidebit̉ aūt ſubito incōueniens eſſe. iccirco qm̄ videt̉. ſignificarenō eſt hō albus ſil̓ etiā quoniā nemo hō eſt albus.hoc aūt neqꝫ idem ſignificat. neqꝫ ſil̓ neceſſario.¶ Propōnes eas que in vniuerſalibus non vl̓r proferuntur: non ſemper veras eſſe vel falſas conat̉ on̄dere. hoc autem per contraria monſtrat. Ea eniꝫ propoſitio que eſt hō albus eſt ⁊ huius negatio que eſt hōalbus non eſt: hoc modo on̄dunt̉ veruꝫ ⁊ falſuꝫ interſe interdū nō poſſe diuidere. Nā ſi veꝝ eſt vt he dueaffirmatiōes hō albus ē. homo niger eſt vtreqꝫ vnotꝑe vere ſint: veꝝ eſt quoqꝫ affirmationē indefinitā.⁊ indefinitā negatiōem vtraſqꝫ veras aliquotiens inueniri. Nā ſi verū eſt. qm̄ eſt homo albus verū itidēeſt qm̄ eſt hō niger. nam cum gallus ſit cādidꝰ. ethiops nigerrimꝰ inuenit̉ ſiml̓ ergo verū eſt dicere: qm̄eſt hō albus. ⁊ non eſt hō albus. Idē quoqꝫ de ꝓbo ⁊turpi. nam ſi veꝝ eſt dicere qm̄ eſt hō probus. ſi quishoc de philoſopho dicat ⁊ rurſus qm̄ ē hō turpis veruꝫ eſt. ſi quis hoc de ſylla diceret. verū eēt vtrūqꝫ ⁊qm̄ eſt hō probꝰ: ⁊ eſt hō turpis: ſꝫ ꝙ turpis eſt ꝓbꝰnon eſt. Simul igit̉ veꝝ eſt dicere qm̄ eſt hō probus:⁊ non eſt homo probus. Sed videbit̉ fortaſſe aliquidſibi dixiſſe cōtrariū. ⁊ difficilior procedit oſtēſio: queper hmōi exēpla proponit̉ que contraria eſſe videantur. Albus eniꝫ ⁊ niger ⁊ probꝰ ⁊ turpis cōtraria ſūt⁊ fortaſſe dubitet ꝗdā: vtꝝ vno tꝑe cōtraria hec inaliꝗbꝰ valeāt reperiri. Sꝫ adiecit exēplū aliud qd̓ cūcōtrariū nō ſit. tn̄ ex eo ſicut in contrariis quoqꝫ negatio ꝓcreat̉: vt ſi ꝗs dicat eſt hō ꝓbus: ⁊ aliꝰ dicatſit hō probus: ſi ꝗs vel alio docēte: vel ſe ipſo corrigē
te aliqua diſciplina rōis eniteat. Nihil ergo cōtrariūhꝫ eſſe ꝓbum ⁊ fieri probū. neqꝫ enim ita contrariūeſt: vt eē hominem probū ⁊ eſſe hominē turpē. Quare ſi nihil contrariū hꝫ: dubiū non eſt quin ſimul eſſepoſſint. ſed qd̓ ſit nondum eſt adhuc cū ſit. quare nondum eſt probus qui ſit probus. ſed veꝝ eſt dicere cuꝫeo ꝙ eſt: eſt hō probus: qm̄ ſit hō ꝓbus ſꝫ qui ſit probus hō: nō eſt probus hō: veꝝ eſt igit̉ dicere ſil̓ qm̄eſt hō probus ⁊ non eſt hō probus: lꝫ nō inualida exēpla ſint poſita de ꝯͣriis. Nihil enī prohibet vno tꝑeꝯͣria alijs atqꝫ alijs īeē ſubiectꝭ. quocirca cōſtat idefinitas ꝑ id ꝙ in exēplis ſupra poſuit: ſimul aliquotiēsveras videri: ⁊ non ſemper inter ſe verum falſumqꝫpartiri. Qd̓ v̓o ait videbit̉ autem ſubito incōueniēseſſe: icciro qm̄ videt̉ ſignificare non eſt albus hō ſil̓ēt qm̄ nemo hō albus eſt. hmōi eſt. Dixit enī propoſitionē affirmationis eā: que dicit eſt hō albus: veraꝫpoſſe eē cū ea que dicit non eſt hō albus. Nūc hoc notat. videt̉ inꝗt aliquotiens incōueniēs eē ⁊ incōgruūdicere eā que dicit eſt hō albꝰ: ⁊ eā q̄ ē nō ē hō albꝰſil̓ veras eſſe poſſe: iccirco ꝙ ea que eſt nō eſt hō albus: emittit imaginationē quandā ꝙ ſignificet: qm̄nullus hō albus ē. Uidet̉ enim negatio hmōi que eſtnon eſt hō albus: illud quoqꝫ ſignificare ſil̓: qm̄ nullꝰhō albus ē: vt ſi quis dixerit non eſt hō albus: hoc eūdixiſſe putandum ſit qm̄ nullus hō albuſ eſt. Hoc aūtinꝗt .i. non eſt hō albus: ⁊ rurſus nullꝰ hō albus ē: neqꝫ idē ſignificāt: neqꝫ ſꝑ ſil̓ ſunt. Naꝫ qui dicit nullushō albꝰ ē: ul̓itatē determinās negatiōem de vl̓itateꝓponit. Qd̓ v̓o dicit non ē homo albus: non oīno detota vniuerſalitate negat. ſed ei tantū ſufficit de ꝑticularitate negaſſe: atqꝫ ea q̄ ē nullꝰ hō albꝰ ē: ſi unushō albꝰ fuerit. falſa eſt. Ea v̓o q̄ dicit nō ē hō albª ſivnꝰ hō albꝰ nō fuerit uera e. qͣre nō ſignificat idē. Dico āt qm̄ nec oīno quotienſcūqꝫ dictum fuerit qm̄ nōeſt hō: albus: mox ſignificat qm̄ nullus eſt hō albusNam cū dico nullus hō albus eſt. hec eadem ſignificat: qm̄ non eſt hō albꝰ. Uniuerſalis enim intra ſe cōtinet indefinitā. Cū autem dicimus non eſt homo albus: non omnino ſignificat qm̄ nullus hō albus eſt indefinita enim nō intra ſe cōtinet uniuerſalem. Superius nāqꝫ monſtrauimus ꝙ indefinite uiꝫ ꝑticulariūoptinerēt. Quare ſi cū eſt uniuerſalis negatio: eſt indefinita negatio. Cū v̓o ē īdefinita negatio: nō oīnoeſt ul̓is negatio: nō ꝯuertit̉ ẜm ſubſiſtēdi ꝯn̄tiaꝫ. qͣrenon ſunt ſimul. Que enim non conuertuntur: ſimulnō ſunt: ut nos predicamentoꝝ liber edocuit. quareneqꝫ idē ſignificāt negatiōes nō eſt hō albus: ⁊ nullꝰhō albus eſt: neqꝫ ſimul ſunt: quoniā nō cōuertunturad ꝯn̄tiā ſubſiſtendi. Syrianus tn̄ nitit̉ indefinitā negatiōeꝫ uiꝫ definite optīere negatōiſ on̄dere. ⁊ h̓ ml̓tis ꝓbare nitit̉ argumētis. Ariſtotele maxīe reclamāte. neqꝫ hoc tantū ſuis ſed platonicis quoqꝫ Ariſtotoliciſqꝫ rationibus probare cōtendit eam que dicit nōeſt homo iuſtus: huiuſmodi eſſe: qualis eſt ea que dicit nullus hō iuſtus eſt. Sed nos Ariſtotelice auctoritati ſeruiētes id qd̓ ab illo veraciter dr̄: approbamNam. ꝙ Syrianus dicit indefinitam quidē affirmationem particularis optinere vim: indefinitam v̓o netionem vniuerſalis: quā mendaciter diceretur: quāqꝫ vtreqꝫ in particularibꝰ rectiſſime proponerent̉ ⁊ſupra mōſtrauimª: ⁊ ī his libris quos de categoricisſyllogiſinis cōpoſuimus: in libro prīo diligēter exp̄ſſimꝰ. Nūc nobꝭ ip̄e quoqꝫ Ariſtoteles teſtꝭ ē. ⁊ ſyrianꝰfacillīa rōne ꝯiuncit̉: ꝙ in analyticis quoqꝫ ex duabꝰindefinitis