Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
101v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione ſecunde editiōis liber. ii.

ſa negatio. Sin v̓o aliꝗd īpoſſibile p̄dicet̉: falſa ē affirmatio: v̓a negatio: vt qm̄ īpoſſibile eſt hoīeꝫ lapidem eſſe. Si dicamus oīs lapis eſt. falſum ē. nullꝰ lapis eſt veꝝ eſt. eādē vim quoqꝫ retinet ſubcōtrarij natura affirmatio enī hic falſa eſt: vera negatio. Una autē ē affirmatio nagatio: que vnū de vnoſignificat: vel cum ſit vniuerſale vniuerſaliter. velnon ſimiliter. vt oīs homo albus eſt omnis homo albus eſt. eſt homo albus. non eſt homo albus.nullus homo albus eſt. quidam homo albus eſt. ſialbum vnum ſignificat. Ea que ſunt a nobis diligēter ſuperius expoſita: nūcipſe clariuſ monſtrat. diximus namqꝫ vnā propoſitio eſſe: que vnā quālibet rem ſignificaret non plurimas: ita vt nec equiuocū ſubiectū haberet: nec eꝗuocū p̄dicatum vna .n. ꝓpoſitio ſic ſit. nunc hoc dicitvna ꝓpoſitio eſt que vnā rem ſignificat .i. neqꝫ eꝗuocū hꝫ ſubiectū: neqꝫ p̄dicatū: ſiue aūt vniuerſalisſit affirmatio ſiue vl̓is negatio ſiue ꝑticularis negatio ſiue ꝑticularis affirmatio ſiue īdefinite vtreqꝫ. ſiue ꝯͣ ſe angulariter ponant̉: vna illa ꝓpō eſt: que vnārem in affirmatiōe vel negatiōe ſignificat: Sed hicqueſtio eſt quēadmodū vl̓is affirmatio vnā ſignificare poſſit: vniuerſalitas ip̄a de vno ſꝫ de pluribꝰ predicet̉. Nam dico omnis albus eſt ſingulos homines qui plures ſunt ſignificans multa in ip̄aaffirmatiōis predicatōe deſigno. Quocirca nulla eritaſſirmatio vel negatio vniuerſalis: que vnā reꝫ ſignificare poſſit: iccirco ipſa vniuerſalitas de pluribus(vt dictum eſt) indiuiduis predicat̉. Sed ad hoc reſpōdemꝰ vniuerſale ꝗddā dicit̉: ad vnā quodāmodo collectionē totiꝰ ꝓpōnis: ordo ducit̉: eius adparticularitatē: ſed ad vniuerſalitatē: que eſt vna qͣlitas applicat̉: vt dicimꝰ oīs homo iuſtꝰ ē: tūc ſingulos ītelligimꝰ: ſed ad vnā hūanitatē ꝗcꝗd de hoīedictū ē dicit̉. Quare ſiue ſit vniuerſalis affirmatio ſiue vniuerſalis negatio: vel in ſingularibus: poteſt fieri vt he vne ſint: ſi vna ſignificatione teneantur. atqꝫhoc eſt qd̓ ait ꝓpōnes quas ſupra poſuit que ſūt oīs albus eſt: oīs homo albus eſt. albus eſt:albus non eſt. nullus albus eſt: eſt quidā albꝰ:vnas videri ſi albū inquit vnum ſignificat. Si enimalbū quod p̄dicat̉ multa ſignificet: vel ſi qui ſubiectus eſt: vnū: non eſt vna affirmatio: nec vnaʸ negatio. Hoc aūt in ſequētibꝰ clarius monſtrat dicēs. Sin vero duobus vnū nomē poſitū eſt. ex quibꝰ eſt vnū. ē vna affirmatio. neqꝫ vna negatio. Senſus hmōi eſt ſi vna res plura ſignificet: ex quibꝰmultis vnū effici poſſit. illa affirmatio in qua illd̓nomē vel p̄dicat̉ vel ſubijcit̉: multa ſignificat: vt ī eo eſt qd̓ dicimꝰ ſignificat aīal: ſignificat rōnale: ſignificat mortale: ſed ex his que multa ſignificat:vnū pōt effici: qd̓ ē aīal rōnale mortale. Quare hocnomē licet plura ſint que ſignificet: tn̄ qm̄ cōiuncta in vnū quodāmō veniūt corpus: vnū ꝗddā exſe iuncta perficiūt: id dictū ita fuerit quaſi ex hisque ſignificet: vnū aliquid fiat: vnū qd̓ tota illa iūctaꝑficiūt nomē illud ſignificare manifeſtū eſt. atqꝫ hocē qd̓ ait. ſin v̓o duobꝰ vnū nomē ſit poſitū: ex ꝗbꝰeſt vnū: non eſt vna affirmatio nec vna negatio. Sienī talia quilibꝫ ſermo plura ſignificet: ex quibusⁱ iunctis vnum nequeat fieri corpus. nec poſſint ea que ſignificantur: vno illo noīe in vnā ſpeciē ſubſtantieuenire non eſt illa vna affirmatio. Quale autē nomē

ſit qd̓ poſitū vnā affirmationē faciat: iccirco plura ſignificet. ex quibus vnū fieri poſſit exempli ſolertiſſima virtute monſtrauit dicens. Ut ſi quis ponat hoc nomen tunica hoī equoquoniam tunica eſt alba. hec non eſt vna affirmatio. nec vna negatio. nihil enim differt hoc ꝙͣ dicere quoniam eſt homo equus albus. Hoc autemnihil differt ꝙͣ dicere eſt homo albꝰ. eſt equꝰ albꝰ Si quis ponat boī equo nomē tunica inquit. inꝓpoſitiōe nomē hoc ponat̉: illa ꝓpō vna ſꝫ multiplex eſt: ſi verbi gratia tunica atqꝫ equꝰ dicat̉:vt cum dicit aliquis tunica aut hominem aut equumdeſignet. ſi quis dicat in propoſitione tunica alba eſt:non eſt vna affirmatio qd̓ enī dicit tunica alba ē: huiuſmodi eſt: qͣſi dicat equus albus eſt. tunica enhoīem atqꝫ equū ſignificatione monſtrauit. Qd̓ v̓edicit equus albus eſt nihil differt: tanqͣꝫ ſi dicatequus albus eſt albus eſt. ſed he due ſunt propoſitiones non ſimiles. in his enī ſubiecta diuerſaſunt. Quocirca ſi he due affirmationes ſunt: duplequoqꝫ illa eſt affirmatio que dicit atqꝫ equus alhꝰeſt. Quod ſi hec rurſus ē duplex qm̄ hoīeꝫ atqꝫ equūtunicā ſignificare poſitum eſt: cum dicimus tunica alba eſt non vnum ſed plura ſignificat. Quocirca ſi eaaffirmatio que multa deſignat: non eſt vna: hec quoqꝫ affirmatio vna non erit. cuius aut predicatio equiuoca fuerit aut ſubiectū. atqꝫ hoc eſt qd̓ ait. Si ergo he multa ſignificāt. ſunt plures. marfeſtum eſt. quoniam prima multa vel nihil ſignificat. neqꝫ enim aliquis eſt homo equus. quare necin his neceſſe eſt hanc quidem contradictioneꝫ veram eſſe. illam vero falſam. In his ergo que ſunt que facta ſunt. neceſſe eſt affirmationem vel negationem veram vel falſam eſſe. in vniuerſalibusquidem vniuerſaliter ſemper hanc quidem veraꝫ.illam vero falſam eſſe. in his que ſunt ſingula.ria. quemadmodum dictum eſt. in his vero que invniuerſalibus non vniuerſaliter dicuntur. non eſtneceſſe dictum eſt autem de his. Quod ſi inquit eſt equus albus eſt homo albꝰ multa ſignificant. illa quoqꝫ prīa ꝓpō que eſt tunica alba eſt: vnde he fluxerunt: multa ſignificat: aut ſi quisdicat non eam multa ſignificare. concedit profecto nihil omnino propoſitionis ipſius ſignificatione monſtrari. Tunc enim multa vnum nomen ſignificans invnam ſignificationem poterat conuenire: quotiensex his que ſignificat: vna poſſet coniungi conſtituiqꝫſubſtantia: vt in eo qd̓ ſupra poſui: cuꝫ homo animarationale mortale ſignificet: que in vnum poſſuntconiuncta congruere. Nunc autem ſi tunica homineꝫequumqꝫ ſignificet multa deſignat: ſed ea ipſa in vnucorpus non veniunt. neqꝫ enim fieri poteſt: vt aliquiſhomo equus ſit. quare aut multa ſignificat qd̓ veruꝫeſt: aut ſi contendat non eam multa ſignificare: ſedquiddam ex his que ſignificat iunctum. quoniam nihil eſt qd̓ ex equo homine coniūgatur: nihil omnino ſignificat hoc enim eſt quod dixit neqꝫ enim eſtaliquis homo equus. hoc quidem ſub vno accentulegendum eſt: non diſcrete pronūciādum homo rurſus equus: ſꝫ homo equus: ut ex his iunctis nihil appareat omnino poſſe conſtitui. cur auteꝫ hoc dixit: ſeq̄ns monſtrat oratio. Si .n. ita faciēda ꝓpō ē ut ꝯͣ aſfirmatiōꝫ hmōi opponat̉ negatio: ī oppōe ueꝝ faſum qͣꝫ