De interpretatione ſecunde editionis lib. ii.
rimus dicentes omnis homo aut particulariter dicētes quidam homo. omnis enim nomen vniuerſalitatis ſignificatiuum eſt. Quocira ſi omnis quod vniuerſale ſignificat: ad hominem quod idem ipſum vniuerſale eſt adiungatur: res vniuerſalis que eſt homo vniuerſaliter predicatur ſecunduꝫ id ꝙ diffinitio ei adiicitur quantitatis. Sin v̓o dictum fuerit quidam homo: tunc vniuerſale quod eſt homo addita particularitate per id quod adiectum eſt quidam particulariter profertur: ⁊ dicitur res vniuerſalis prolata particulariter. Sed quoniam particularis eſt predicatio ꝗdam homo. particularis rurſus predicatio platōnisde vno enim dicitur quidam homo: ⁊ de vno diciturplato. non eodeꝫ modo particulares vtreqꝫ eſſe dicūtur. plato enim vnam ac definitam ſubſtantiam proprietatemqꝫ demonſtrat: que conuenire in aliuꝫ nonpoteſt. quidam homo vero quod dicitur particulariter ipſuꝫ nomē vniuerſale determinat: ſed ſi de eſſetquidam id quod dicimus homo vniuerſale eſſet ac ꝑhoc ambiguum permaneret: quod vero dicimus plato nunqͣꝫ eſſe poterit vniuerſale: Nam ⁊ ſi quādo nomen hoc plato pluribus imponatur. non tamen hocnomen: iccirco erit vniuerſale. Namqꝫ humanitas exſingulorum hominum collecta naturis in vnam quodammodo redigitur intelligentiam atqꝫ naturaꝫ. nomen v̓o hoc ꝙ dicimus plato multis ſecundum vocabulum fortaſſe commune eſſe videret̉: nulli tamen illa ꝓprietas platōnis cōueniret: que erat proprietatisaut nature eius platōnis qui fuit ſocratis auditor: lꝫeodem vocabulo nuncuparetur. hoc v̓o ideo quoniaꝫhumanitas naturalis eſt. nomen v̓o proprium poſitionis. Nec hoc nunc dr̄: ꝙ nomen platōnis de pluribusnon poteſt predicari ſed proprietas platōnis. Illa eniꝫproprietas naturaliter de pluribꝰ nō dicitur ſicut hominis: ⁊ ideo incommunicabilis (vt dictum eſt) qualitas eſt ipſa platonitas. cōmunicabilis v̓o qͣlitas vniuerſalis: que ⁊ in pluribus ⁊ ī ſingulis eſt. vnde ſit utcum dico omnis homo in numerum propoſitioneꝫ tēdam. cum v̓o dico ſocrates aut plato: non in numerūemittam: ſed qualitatem proprietatemqꝫ vniuſ in ſuaindiuidua ſingulariqꝫ ſubſtantia conſtringam ac predicem. Quare in hoc quoqꝫ maxime he due particularitates quidam homo ⁊ plato diſtant. quod cum dico plato: quem hominem dixerim vocabulo deſignaui: proprietatemqꝫ vniuſcuiuſqꝫ quem nomino. Cumv̓o dico quidam homo: numerum tm̄ reieci: ⁊ ad vnitatem propoſitionem redegi. De quo autem dicam:hec particularitas mihi non ſubdidit: quidam enimhomo poteſt eē: ⁊ ſocrates ⁊ plato ⁊ cicero ⁊ vauſꝗſqꝫ ſingulorum: quoqꝫ ꝓprietates a ſe in ſingularitatꝭrōe ⁊ natura diuerſe ſunt. vnde cōmodiſſime Theophraſtus hmōi particulares ꝓpoſitiones: quales ſūtquidam homo iuſtus: ꝑticulares indefinitas vocauitPartem namqꝫ tollit ex homine ꝙ eſt vniuerſale vl̓vocabulo vel natura. Que tamen ipſa ſit pars ⁊ quaproprietate deſcripta non determinat nec definit. vn̄de vniuerſale vocauit quod de pluribus naturaliterpredicatur. vt homo: non quod poſitione quemadmedum nomen Alexandri de troiano ⁊ de macedone ⁊philippi filio de pluribus dicitur. hoc enim poſitionede pluribus dicitur: illud natura ⁊ perſubtiliter ait.quod in pluribus natum eſt predicari. Eſt enim hecvniuerſalitas naturalis. illaꝫ v̓o nominis reiqꝫ ꝓprietatem que particularis eſt ſingularem vocauit dicēs.Plato eorum que ſunt ſingularia: quod auteꝫ ſecutꝰ
eſt dicens. Neceſſe eſt auteꝫ enunciare qm̄ ineſt aliꝗdaut non aliquotiens quidem eorū alicui que ſunt vniuerſalia aliquotiens autem eoruꝫ que ſunt ſingulariahuiuſmodi eſt tanqͣꝫ ſi diceret. Omnis quidem affirtio ⁊ negatio ineſſe aut non ineſſe demonſtrat. Et ꝙquid enunciatur. aut de eo quod eſt eſſe proponit̉: vplato philoſophus hec enim ꝓpoſitio platōni phiamin eē cōſtituit. aut de eo qd̓ ē nō īeſſe: vt plato ph̓usnon eſt: hec enī a platōne ph̓iam diuidēs eidē ph̓iamnon ineſſe ꝓponit. ergo qm̄ neceſſe eſt aut aliꝗd alicui ineſſe dicere: at aliquid alicui nō ineē: illud quoqꝫneceſſe eſt vt intelligamus cui ineſſe aliquid dicimusaut vniuerſale eſſe: vt cū dicimus hō albꝰ eſt: albedinem vniuerſali rei ineſſe mōſtramꝰ .i. hōini aut certepaticulare ac ſingulare vt ſi quis dicat ſocrates albꝰeſt albedinē enim ſocrati ſingulari ſub̓e ⁊ ꝓprietatiincōmūicabili ineſſe ſignificauit: ſꝫ in ſingularibꝰ ſiueaffirmetur aliquid ſiue negetur: vnꝰ oppoſitiōis modus eſt: qui vim contradictionis obtineat. nā qm̄ ſingulare atqꝫ indiuiduū nulla ſectiōe diuidit̉: ſcd̓m ip̄ꝫquoqꝫ facta contradictio ſimplex erit: In his āt que īvniuerſalibus fiūt nō eſt vnus modus contradictiōisNā cū dico ſocrates hō ē ſocrateſ hō nō ē: ſola hmōoppoſitio ſi oīa illa cōueniant: que cōtra argument.ruꝫ importunitates ſupra iam dicta ſunt ad faciendacontradictionē idonea reperit̉. Sin v̓o tale aliꝗd ſuiectum ſit: de quo aliꝗd predicet̉ qd̓ ſit vl̓e: ⁊ in plurribꝰ (vt ipſe ait) natum ſit predicari: non eſt ſimpleoppoſitio cōtradictionis. Sunt enim earum propoſitionum que de vniuerſalibus rebus ſiunt tres differētie vna que omnis complectitur: vt cum dico omnihomo animal eſt. alia que ex indefinita multitudine.innumera pluralitate ad vnam propoſitionis vim coligit atqꝫ conſtringit. hec huiuſmodi eſt tanqͣꝫ ſi quisdicat quidam homo aīal eſt. alia vero eſt que neqꝫ inpluralitatem propoſitionē tendit: neqꝫ in particulartatem redigit: vt eam que ſine vlla determinationeꝓponitur: vt eſt homo animal eſt: homo aīal non eſthuic enim necʸ quidam quod particularitatis: nec oīquod eſt vniuerſalitatis adiunximus. vnde ſit vt ſugularitas ſimpliciter predicetur: vniuerſalitas v̓o aliquotiens vniuerſaliter: vt omnis homo anīal eſt: hōres vl̓ is vl̓r predicata eſt. nā cū ſit homo vniuerſalisqd̓ ei adiectū eſt oīs vniuerſalitateꝫ vniuerſaliter appellari facit. Rurſus eſt: vt vniuerſalitas particulariter predicetur: vt cum dico quidā homo aīal eſt. ꝗdāꝑticulare determinat: ſed iunctum ad hominē vl̓emſb̓am particulariter predicari fecit. Eſt quoqꝫ vniueſale nō vniuerſaliter predicare: quotiēs ſine adiectiōevniuerſalitatis vel particularitatis ſimpliciter nomēvniuerſale ponit̉: vt eſt homo animal eſt. Determinationes auteꝫ dicunt̉: que rē vniuerſalē vel in totū fūdunt: vt oīs: vel in partē contrahūt: vt quidā. oīs v̓ovel quidā qͣꝫtitatē ꝓpoſitionis determināt: q̄ qͣꝫtitasiuncta cū qͣlitate ꝓpoſitionū quatuor variat̉ modis.Qualitas aūt propoſitionū in affirmatiōe ⁊ negatione eſt aut .n. vniuerſalē reꝫ vniuerſaliter p̄dicat affirmatiue: vt oīs hō animal eſt. aut vniuerſalē rē particulariter affirmatiue: vt quidā hō animal ē: aut vniuerſalē rē vniuerſaliter negatiue: vt nullus hō lapiseſt aut vniuerſalē rem particulariter negatiue: vt ꝙdam hō lapis nō eſt. Oꝫ aūt in his que vniuerſali determinatione ꝓponūt̉ in ipſis determinatiōibꝰ fierinegationē: vt qm̄ determinatio vniuerſalis rei ē vniuerſaliter: cū dicimꝰ oīs homo iuſtus eſt: ſi vniuerſaliter negabimꝰ: