Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
89r
Einzelbild herunterladen
 

De īterpretatio. editio. ſecūde liber primus. 29

dito igitur nomini eius partes nihil ſeparate ſignifcant: nomē ab or̄one diſiūctū eſt. Poſtqͣꝫ adiectione eſt: cuiꝰ nulla pars eſt ſignificatiua ſeꝑata: ꝗd innoīs diſtinctōe vateret explicuit hoc ſcilicet quo nonen ab or̄one ſeiungeret: illud quoqꝫ diſſerit cur ſitadditū qd̓ dictum eſt ẜm placitum. Nam quoniā nulla naturaliter nominū ſignificatio ē: ſed nomē poſitionem deſignat: idcirco dictum eſt ẜm placituꝫ. qd̓euiꝫ placuit ei qui primus nomina indidit rebus: hocillis vocabulis deſignatur. age enim quis naturaliter noīa eſſe cōfirmet: quoꝝ apud omnes gentes ē taꝫdiuerſa varietas. Nec vero dicit̉ nulla vox naturaliter aliquid deſignet: ſed noīa naturaliter ſedpoſitione ſignificēt. Alioquin habent hoc ferarū mutorūqꝫ aīalium ſoni: quorū vox quidē ſignificat aliquid: vt hinnitus equi cōſueti equi inquiſitionē: latratus canū latrantiū iracūdiā mōſtrat: alia huiuſmodi. Sed voces mutorum animaliū propria naturafignificent: nullis tamē elemētorū formulis conſcribūtur. Nomen vero quāqͣꝫ ſubiacet elemētis: pͥus ta qͣꝫ ad aliquā ſubiecte rei ſignificationē ponat̉:ſe nihil deſignat: vt dicimus ſindapſus vel herecelein: hec per ſe nihil ꝗdē ſignificant: ſed ſi ad ſubiecterei alicuius ſignificatiōem ponātur: vt dicatur vl̓ homo ſindapſus: vel lapis herecelein: tunc hec per ſenihil ſignificabant: poſitiōe ſecūdū ponētis quod placitū deſignant. Ergo tūc nomē ſignificatiuumeſt: quādo (vt ipſe ait) ſit nota. tunc autē ſit nota cumſecunduꝫ ponētis placituꝫ vocabuluꝫ: qd̓ naͣliter nihil deſignabat: ad ſubiecte rei ſignificationē dat̉. hoceſt enim quod ait fit. ſi enim naturaliter noīa ſignificarēt: nunqͣꝫ de his Ariſtoteles diceret: ſit nota: tuncenim fieret nota: ſed eſſet. Ergo qm̄ nomina ẜmplacitum ſignificatiua ſunt. Ferarum vero illitteratꝭſoni ẜm naturā: idcirco horum voces eſſe nominadicuntur. Uniuerſaliter autē dicimus: oīum vocumalie ſunt que inſcribi litteris poſſunt: alie que pn̄tEt rurſus earum que īſcribuntur vel minime: aliedem ſignificant: alie vero nihil. Amplius quoqꝫ oīuꝫvocum: alie ẜm placitum deſignāt: alie vero naturaliter. Nomen ergo ſcd̓m placitum eſt: poſitione enī factum eſt ſubiecte rei nota. Nihil enim nominum eſt:quod naturaliter ſignificet: enim nomen īformatſignificatio ſcd̓m naturā: ſed ſcd̓m placituꝫ ſignificatio. illitterati ſoni ſignificant: vt ſunt ferarumquos ideo ſonos vocauit: quoniā ſunt muta quedamenimalia: que vocē omnino habēt: ſꝫ tātum ſonitu quodā cōcreꝑant. Quidā enī piſces voce: ſꝫ brācijs ſonāt (vt Porphirius autumat) cicada per pectus ſonitum mittit quoruꝫ oīum nihil eſt nomē: hocautē dictum eſt nullum nomē ſit haꝝ vocuꝫ: qͣsaīalia proferunt: ſed his velut nominibus vtantur. Naꝫ qͣꝫuis illitterata ſit vox natura ſignificet:vt latratus canuꝫ. Dicit̉ tamē latratꝰ: leonis fremitus: thauri mugitus: hec ſunt noīa ipſaꝝ vocuꝫ: amutis aīalibus proferuntur: ſed hoc dicimus qm̄eoruꝫ nihil eſt nomē: ſed qm̄ hoꝝ ſonoruꝫ nihil tale ēvt nomē eſſe poſſit .i. vt ſcd̓m ea velut nominibꝰ vtentes fere ſibi īuicē colloqͣntur hn̄t .n. ſignificationē ſed(vt dictū ē) naͣlē. Nomē autē ẜm placitum eſt. Non homo vero non eſt nomen: at vero nec poſitum eſt nomen: quo illud oportet appellare: neqꝫenim oratio: neqꝫ negatio eſt: ſed ſit nomen infinitum quoniam ſimiliter in quolibet eſt quod eſt:

quod non eſt. Catonis autem vel catoni quecunqꝫ talia ſunt non ſunt nomina. ſed caſus nominis.Ratio autem eius eſt in alijs quidem eadem. ſeddiffert. quoniam cum eſt vel fuit vel erit adiūctumneqꝫ verum neqꝫ falſuꝫ eſt. nomen vero ſemper. vtcatōis ē vel ē. nōdū enī aliꝗd dicit v̓ū neqꝫ falſū. Superiꝰ oīa quecunqꝫ extra nomē eēt: p̄dictis adiectionibus a nomine ſeꝑauit: nunc uero quoniā ſuntquedā que ſub diffinitiōe quidē noīs cadunt: vident̉tn̄ a noīe diſcrepare: de his diſſerit: vt ꝗd eſſe nomenintegre videatur expediat. Quod eniꝫ dicimus nonhomo vel equus: oratio quidem non eſt. Oīs enimoratio aut noībus cōſtat verbis: aut ſolis duobꝰ velpluribus verbis: vel ſolis noībus. In eo āt ē homo vnum tantum nomen eſt: qd̓ dicitur homo: id āt eſt non: neqꝫ nomē eſt neqꝫ verbuꝫ. Quare neqꝫex duobus verbis cōſtat aut ex verbo nomine: Uerbum .n. in eo nullum eſt: quare id quod dicimꝰ homo oratio eſt. Iam vero nec verbum eſſe mōſtrare ſuperfluuꝫ eſt: cum in verbis ſemper tempora reperiantur: in hoc uero nulluꝫ quiſqͣꝫ oīno tempus inueniat. Sed nec negatio eſt. Oīs enim negatio oratioeſt: homo uero cuꝫ oratio ſit: nec negatio eſſepōt. Illud quoqꝫ oīs negatio aut vera aut falſa ē:non homo vero neqꝫ veruꝫ neqꝫ falſum ē: ſenſus enīplenus ē: quare negatio eſſe ꝓpter hoc quoqꝫdicitur. Nomē vero quis dicat: cum omne nomenſiue proprium ſiue appellatiuuꝫ ſit: definite deſignet:Cum enim dico Cicero: vnā perſonā vnāqꝫ ſubſtantiā noīaui: cum dico homo qd̓ eſt nomem appellatiuum definitā ſubſtātiā ſignificaui. Cuꝫ vero dicohomo ſignifico quidē ꝗddā qd̓ homo ē: ſed hoc īfinitum eſt. Poteſt enim canis ſignificari equus lapis quodcunqꝫ homo non fuerit: equaliter:dicitur in eo quod eſt in eo quod non eſt. Siquisenim de ſcylla qui non eſt: dicat homo: ſignificatꝗddā: quod in ſubſtantia atqꝫ in rerum naturamanet. Si quis autē vel de lapide vel de ligno vel dealijs que ſunt rebus dicat homo: idē tamen aliꝗdſignificat: ſemꝑ preter id quod noīat: huiuſmōi vocabuli ſignificatio eſt. Sublato enī hoīe ꝗcꝗd preterhoīem eſt: hoc ſignificat homo: quod a noīe plurimum differt: omne enim nomē (vt dictuꝫ eſt) definite id ſignificat nomīatur: ſimiliter de eo qd̓eſt de eo qd̓ non eſt dicitur: ſed hec huiuſmodi vox deſignatiua eſt: ad placituꝫ: ſine tēpore: (vt dictum eſt) partes eiꝰ nihil extra deſignant. Quare dubia apud antiquos ſententia fuit: vtruꝫ nomē hocdicerēt: an hoc aliqͣ adiectiōe diffinitiōi noīs ſubijcerent. Et qui hoc a noīe ſeparabāt: ita nomē diffinitione claudebāt dicētes nomē vocē deſignatiuā ſcd̓ꝫplacitum ſine tēpore circunſcripte ſignificatiōis: cuiꝰpartes nihil extra deſignarēt: vt quoniā homocircunſcriptā deſignaret: a nomine ſeparetur. alijvero eodē modo: ſed dicebāt quidē id eſſe nomen:ſed ſimpliciter. Quadā nāqꝫ adiectione ſub noīeponi poſſe illud putabāt hoc modo: vt ſicut mortuus dicit̉ ſimpliciter homo: ſed homo mortuus.Ita quoqꝫ nomē hoc quod nihil definite ſignificaret: diceretur nomē ſimpliciter: ſed nomen infinitum: cuius ſentētie Ariſtoteles eſt auctor: ſe hoc uocabulum ei autumat inueniſſe. Ait .n. at vero nec nomen eſt poſitum: quo illud oporteat appellare: dicēsid qd̓ dicimꝰ homo quo vocabulo debeat appella-