de interpretatione editiōis ſecūde liber primus.

qtnatiōe diſſentit: quocirca diuerſis quoqꝫ voces ꝓprias el̓entis īſcribūt. Recte igit̉ dictū ē apud quoscede res ijdēqꝫ ītellectꝰ ſunt: non ſtatim apud eos velcaſde̓ voces vel eadē el̓enta conſiſtere. Precedit aūtrea ītellectū: intellectus vero vocem. vox litteras. ſedcquerti hoc non poteſt. neqꝫ ſi littere ſūt: mox aliqͣ exhia ſignificatio vocis exiſtit. Hominibus namqꝫ quilc̓as ignorāt: nullū nomē quelibet el̓enta ſignificant:appe que neſciūt. neqꝫ ſi voces ſunt: mox ītellectꝰ eſſeneceſſe eſt. Plures enī voces īueniūtur: q̄ nihil oīnoſignificent. nec intellectui quoqꝫ ſubiecta eſt res ſemꝑſunt enī ītellectus ſine re vlla ſibi ſubiecta: vt quos cētauros vel chimeras poete finxerunt. hoꝝ .n. ītellectꝰſunt: quibus ſubiecta eſt nulla ſubſtantia. Sed ſi quisad nām redeat eamqꝫ conſideret diligenter: agnoſcetcū res eſt eius quoqꝫ ītellectum eſſe. Qd̓ ſi non apudhoīes: certe apud deū: qui proprie diuinitati ſubſtantie ī ꝓpa natura ipſius rei nihil ignorat. Et ſi eſt ītellectꝰ ⁊ vox eſt. ꝙ ſi fuerit vox: eiꝰ quoqꝫ ſunt littere: q̄ ſiignorant̉: nihil ad ip̄am vocis naturaꝫ. Neqꝫ .n. qͣſi cāquedā eſt vocū ītellectꝰ: aut vox cauſa litteraꝝ: vt cūeedē ſint apud aliquos littere: neceſſe ſit eadē quoqꝫeſſe noīa ⁊ verba. Ita quoqꝫ cum eedem ſint res velintellectus apud aliquos: non mox neceſſe eſt intellectuū ipſoꝝ vel rerum eadē eſſe vocabula. Nāqꝫ cumeadē ſit ⁊ res ⁊ ītellectꝰ hoīs: apud diuerſos tn̄ hoīeshmōi ſubſtātia aliter ⁊ diuerſo noīe nuncupat̉. quare voces quoqꝫ cum eedem ſint: poſſunt littere eē diuerſe: vt ī hoc nomine quod eſt homo cū vnū ſit nomen diuerſis lr̄is ſcribi poteſt. nā que latinis litterisſcribi poteſt: poteſt etiā grecis: poſt alijs nūc primuꝫinuentis figurarū figuris. Quare quoniā apud quoseedē res ſunt: eoſde ītellectꝰ eē neceſſe eſt: apud quosijdē ītellectꝰ ſunt: voces eedē non ſunt: ⁊ apud quoseedē voces ſunt: non neceſſe eſt eadem elementa conſtitui: dicendum eſt res ⁊ intellectꝰ: quoniā apud oēsiidē ſunt: eſſe naturaliter cōſtitutos. voces vero atqꝫlitteras: qm̄ diuerſis hominū poſitionibus permutantur: nō eſſe naturaliter ſed poſitione. Cōcludendū eſtigit̉ qm̄ apud quos elementa ſunt eadē: apud quoqꝫeos eedē voces ſunt: ⁊ apud quos eedem voces ſūt: īdē ſunt intellectus: apud quos autem idem ſunt intellectꝰ: apud eos quoqꝫ res eedē ſubiecte ſunt. Rurſusapud quos eedē res ſunt ijdem quoqꝫ ſunt intellectꝰ:apud quos ijdē ītellectus: non eedem voces ſunt: necapud quos eedē voces ſunt: eiſdē ſemper litteris verba ipſa vel nomīa deſignātur. Sed nos in ſupradictiſſententijs el̓ento atqꝫ littera promiſcue vſi ſumus. q̄aūt ſit hoꝝ diſtantia paucis abſoluam. littera inſcriptio eſt atqꝫ figura partis minime vocis articulate.Elementū v̓o ſonus ipſius inſcriptionis: vt cum ſcribo lr̄aꝫ que ē. a. a. formula ipſa: que atramēto vl̓ graphio ſcribitur: littera nominatur. ipſe v̓o ſonus: quoip̄am litteraꝫ voce proferimꝰ: dicitur el̓entū. quocirca hoc cognito illud dicendū eſt: ꝙ is qui docet: vel ꝙcōtinua oratiōe loquitur. vel qui interrogat. cōtrarieſe habet his vel qui diſcunt: vel qui audiūt: vel reſpōdent in his tribꝰ voce .ſ. ītellectu: ⁊ re. pretermittant̉lre ꝑꝑ eos: qui earum ſunt expertes. Nam qui docet⁊ qui dicit: ⁊ qui interrogat: a rebus ad ītellectū profectus per nomīa ⁊ verba vī proprie actionis exercetatqꝫ officiū. Rebus enim ſubiectis ab his capiūt ītellectꝰ. ⁊ per noīa ⁊ verba pronunciant. qui vero diſcitvel ꝗ audit vel ꝗ reſpōdet: a nominibꝰ ad ītellectusprogreſſus ad res vſqꝫ peruenit. Accipiens enī is qu

diſcit vel qui audit vel qui reſpondet: docentis vel dicentis vel interrogantis ſermonē quid vnuſꝗſqꝫ illorum dicat intelligit: ⁊ intelligens rerum quoqꝫ ſcientiā capit: ⁊ in ea conſiſtit. Recte igitur dictum eſt invoce intellectu atqꝫ re contrarie ſe ſe habere eos quidocent dicūt interrogāt: atqꝫ eos qui diſcunt audiūt⁊ reſpondent. Cum igit̉ hec ſint quatuor lr̄e: voces: ītellectus: ⁊ res proxime quidē ⁊ prīcipal̓r littere verba ⁊ nomina ſignificant: hec vero principaliter quidēintellectꝰ ſecundo vero loco res quoqꝫ deſignant. Intellectus v̓o ipſi nihil alius niſi reruꝫ ſignificatiui ſūtAntiquiores v̓o quorū eſt plato: ariſtoteles: ſiue chryſippus. ⁊ xenocrates hi inter res ⁊ ſignificationes intellectuum medios ſenſus ponunt in ſenſibilibuſ rebꝰvel imaginatiōes quaſdā: in quibus intellectus ipſiusorigo conſiſtat. Et nunc quidē quid de hac re ſtoici dicunt p̄termittendum eſt. hoc autem ex his omnibusſolum cognoſci oportet: ꝙ ea que ſūt in litteris eā ſignificent orationē que in voce conſiſtit: ⁊ ꝙ ea q̄ ē vocis oratio: animi atqꝫ intellectus orationē deſignet: q̄tacita cogitatione conficit̉: ⁊ ꝙ hec intellectus oratioſubiectas principaliter ſibi res concipiat ac deſignet.Ex quibus quatuor duas quidem Ariſtoteles eſſe naturaliter dicit res ⁊ aī cōceptōes ideſt eā que ſit ī ītellectibus or̄onē: iccirco ꝙ apud omnes eedē atqꝫ īmutabiles ſint. duas vero nō naturaliter ſed poſitiōe cōſtituit que ſunt ſcilꝫ verba ⁊ nomina ⁊ littere: quas iocirco naturaliter fixas eſſe non dicit: ꝙ (vt ſupra demonſtratum eſt) non eiſdem vocibus omnes: aut eiſdem vtantur elementis atqꝫ hoc eſt ꝗquodait¶ Sunt ergo ea que ſunt in voce earum que ſunt inanima paſtionum note. ⁊ ea que ſcribuntur eorumque ſunt in voce. ⁊ quemadmoduꝫ nec littere eēdeomnibus. ſic nec eedem voces. Quorum autemhe primorum note ſunt: eedem omnibus paſſioneſanime ſunt. ⁊ quorum he ſimilitudines ſunt. res iāeedem. De his quidem dictum eſt in his que dicta ſunt de anima. alterius enim eſt negocii.¶ Cum igitur prius prepoſuiſſet nomen ⁊ verbum: ⁊quecunqꝫ ſecutus eſt: poſtea ſe diffinire promiſiſſet:hec interim pretermittens de paſſionibus anime deqꝫ earum notis: que ſunt ſcilicet voces: pauca premittit. Sed cur hoc ita interpoſuerit: plurimi commentatores cauſas reddere neglexerunt. ſed a tribus tantūquantum adhuc ſciam. ratio huius interpoſitionis explicata eſt. quorum. herminij quidem a rerum veritate longe diſiuncta eſt. Ait enim iccirco ariſtotelem denotis anime paſſionum interpoſuiſſe ſermonem: vtvtilitatem propoſiti operis īculcaret. Diſputaturusenim de vocibus que ſunt note anime paſſionum recte. de his quedam ante premiſit. Nam cum ſue nullꝰanime paſſiones ignoret: notas quoqꝫ cū anime paſſionibus non neſcire vtiliſſimum eſt neqꝫ enim ille cognoſci poſſunt niſi per voces que ſunt earum ſcilicetnotē. Alexan. vero aliam huiuſmodi interpoſitionisreddit cauſam. quoniam inquit nomina ⁊ verba īterpretatione ſimplici continēt̉. Oratio v̓o ex verbis nominibuſqꝫ coniuncta eſt: ⁊ in ea iam veritas aut falſitas inuenitur. ſiue aūt quilibet ſermo ſit ſimplex ſiueiam oratio cōiūcta atqꝫ cōpoſita. ex his que ſignificātur momentū ſumūt. In illis .n. priꝰ eſt eoꝝ ordo ⁊ cōtinētia: poſt redundat in voces. quocirca qm̄ ſignificātiū momētū ex his que ſignificātur oritur: iccirco