Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
84v
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecunde lib. i.

facta enūciatione. Ex negatiōe enī ꝑticula negatiuaſi ſublata ſit affirmatio ſola reliquit̉. De eo .n. qd̓ eſtſocrates non viuit: ſi particula que ē ad verbū auferat̉ remāet ſocrates viuit. Simplicior igit̉ affirmatio ē qͣꝫ negatio. Prius v̓o ſit neceſſe eſt qd̓ ſimpliciꝰeſt: in qͣꝫtitate ēt qd̓ ad qͣꝫtitatē minus eſt: prius eſteo qd̓ ad qͣꝫtitatē plus eſt. Oīs v̓o oratio quantitas ēſed cuꝫ dico ſocrates ambulat minor or̄o eſt: qͣꝫ dico ſocrates non ambulat. Quare qm̄ ẜm quantitateꝫaffirmatio minor eſt: eam priorem quoqꝫ neceſſe ēIllud quoqꝫ adiunxit affirmationē quēdā habitinegationē v̓o priuationem: ſed prior eſt habitꝰ priuatione. Affirmatio igit̉ negatione prior ē. Et ne ſingila perſequi laborem: his alijſqꝫ modis demōſtretaffirmationem negatiōe priorē eſſe: a cōmuni eas genere ſeparauit. Nulluſ .n. ſpēs arbitrat̉ ſub eodē genere eſſe poſſe: in quibꝰ prius vel poſterius aliꝗd cōſiderat̉. Sed porphyrius ait ſeſe docuiſſe ſpēs enūciationis affirmationē negationem in his cōmētariisquos in theophraſtū edidit. hic v̓o alexandri argumētationē tali rōne diſſoluit. Aut enī oportere arbitrari quecūqꝫ quolibet priora eſſent alijs: ea ſubeodē genere non poſſe poni. Sꝫ quecūqꝫ ſecundūſuū atqꝫ ſub̓aꝫ priora vel poſteriora ſūt ea ſola ſub eodem gn̓e non ponunt̉. Et recte dr̄. Si .n. ꝗcꝗd quolibet prius eſt: eo poſteriꝰ eſt ſub vno gnͣenon pōt: nec primis ſubſtātiis ſecūdis cōmune genus poterit eſſe ſub̓a. qd̓ qui dicit: a recto ordīe rationis exorbitat. Sed quēadmodum qͣꝫ qͣꝫ ſint prīe ſecūde ſub̓e: tn̄ vtreqꝫ eqͣliter in ſubiecto ſūt. iccirco ipſoꝝ ex eo pendet. in ſubiecto ſūt. atqꝫſub vno ſub̓e gnͣe collocant̉. ita quoqꝫ qͣꝫ qͣꝫ affirmationes negationibꝰ in or̄onis prolatione priores ſinttn̄ ad atqꝫ ad naͣm ꝓpͥam equaliter enūciatiōe ꝑticipant. Enūciatio v̓o ē in qua veritas falſitas inueniri pōt. Qua in re affirmatio negatio eqͣles ſūt.Eqͣliter .n. affirmatio negatio veritate falſitateparticipant. Quocirca qm̄ id ſunt affirmationegatio: eqͣliter ab enūciatione participāt: a cōmūeas enūciationis gn̄e diuidi oꝫ. mihi quoqꝫ vr̄porphirii ſit ſequenda ſentētia: vt affirmatio negatio cōi enūciationis gn̓e ſupponātur. Lōga nāqꝫ illa multiplicia argumenta Alexādri ſoluta ſūt: demonſtrauit porphirius modis omnibus ea. priora ſunt: ſub cōmuni genere cōſtitui atqꝫ poni nonpoſſe. Sed quecūqꝫ ad eſſe proprium atqꝫ ſubſtantiāpriora ſunt: illa ſola ſub cōmuni genere conſtitui atqꝫponi ōn poſſe. Syrianus v̓o cui philoxenª cognomēeſt: hoc loco q̄rit: cur ꝓponēs priꝰ de negatione: poſtde affirmatione pronunciauerit dicēs Primū oꝫ conſtituere quid ſit nomen: quid verbum. poſtea quidnegatio affirmatio. primo quidem nihil propriuꝫdixit. qm̄ in quibꝰ affirmatio poteſt negatio prouenire: prius eſſe negatio: poſtea v̓o affirmatio poteſt:vt de ſocrate ſi ſanus ē. Pōt ei talis affirmatio aptari vt de eo dicatur ſocrates ſanus eſt: hmōi pōt aptari negatio vt: de eo dicatur ſocrates ſanꝰ ē. qm̄ergo in affirmatio negatio poterit ꝓuenire. prius euenit ut ſit negatio qͣꝫ affirmatio. an̄ .n. qͣꝫ natuseēt potuit de eo dici ſocrates ſanꝰ non ē. qui enī natꝰ erat. nec eſſe poterat ſanus. huic illud adiecit ſeruare ariſt. cōuerſam propoſitiōis et executiōis diſtributionē. hic .n. priꝰ poſt nomen verbū de negatiōepropoſuit: poſt de affirmatione: hīc de enunciatiōetertio de affirmatiōe: poſtremo v̓o de or̄one: ſꝫ ꝓpo

ſita diffinitione: nominis verbi prius or̄onē: poſteenūciationē affirmationē: vltīo v̓o loco negatiōerdeterminauit: quā hic poſt proſitionē verbi: noīprimā locauerat. Ut igit̉ ordo ſeruaret̉ cōuerſus: iociro negationē prius ait propoſitā: in expoſitiōab alexādri quoqꝫ ſentētia diſcedit. Illud quoqꝫadditum eēt inutile enūciationē genus affirmetiōis negatiōis accipi oportere: qͣꝫ qͣꝫ (vt dcm̄ ēad ꝓlationē prior ē affirmatio: tn̄ ad ipſaꝫ enūciatienem .i. veri falſiqꝫ vim vtraſqꝫ eqͣliter ſub enūciatione ariſtoteles conſtituit. Id ēt ariſtoteleꝫ probare dicit. premiſit .n. primā negationē: ſcd̓am poſuit affirmationē que res nihil hꝫ vitii. ſi ad ip̄aꝫ enūciationēaffirmatio negatio ponant̉ eqͣles. que enī naͣº equales ſunt. nihil retinent contrarii indifferenter accepteEſt igit̉ ordo: propoſuit primū totius or̄oniſ clemētum .ſ. nomen verbū: poſt hec negationē affirmationem. que ſpēs enūciationis ſunt. Quoꝝ genus .i.enunciationem tertiam nominauit: quartā v̓o orātionem poſuit: que ipſius enūciationis genus eſt. hoꝝſe diffinitiones oīuꝫ datuꝝ eſſe promiſit: quas interīrelīquens atqꝫ preteriens in poſteriorem tractatūdifferens: illud nunc addit: ſunt verba noīa: autꝗd ipſa ſignificent. qͣre an̄qͣꝫ ad verba ariſtotelis ipſaveniamus: pauca cōiter de noībus atqꝫ verbis: dehis ſignificāt̉ a verbis ac nominibus diſputemus.Siue .n. q̄libet ꝑpetua īterrogatio ſit atqꝫ reſpōſio:ſiue perpetua cuiuſlibꝫ orationis cōtinuatio: atqꝫ alteriª auditus ītelligētia: ſiue hic ꝗdē doceat: ille v̓odiſcat: tribꝰ his totus orandi ordo ꝑficit̉: rebꝰ: ītellectibª: atqꝫ vocibus. Res .n. ab intellectu concipitur.Uox v̓o conceptiōes ītellectuſqꝫ ſignificat. ipſi v̓oītellectus concipiūt ſubiectas res ſignificant̉. a vocibus. igit̉ tria ſint hec. per que omnis oratio collocutioqꝫ ꝑficit̉: res que ſubiecte ſunt: intellectus qures concipiūt: rurſus a vocibꝰ ſignificāt̉. Uoceſ v̓oque intellectus deſignāt quartū quoqꝫ ꝗddā eſt: quovoces ipſe valeant deſignari. id autem ſūt lr̄e. Scriꝑte namqꝫ littere ipſas ſignificant voces. Quare qͣttuor iſta ſunt: vt lr̄e quidē ſignificēt uoces: uoces v̓o ītellectꝰ: ītellectus aūt res cōcipiant: que .ſ. habet qͣndam non confuſam neqꝫ fortuītā conſequētiā: ſꝫ terminato nature ſue ordīe cōſtāt res .n. ſemꝑ cōmittātur eum: qui ab ipſis cōcipitur: intellectū: ipſum verointellectū vox ſequit̉: ſed voces elementa .i. littere. rebus enim ante propoſitis in propria ſubſtantia cōſtitutis intellectus oriunt̉. Reꝝ eniꝫ ſemper intellectusſunt: quibꝰ iteꝝ cōſtitutis mox ſignificatio vocis exoritur. Preter intellectū namqꝫ vox penitus nihil deſignat. Sed qm̄ voces ſunt: iccirco littere: quas vocamus elemēta. reperte: ſūt: quibꝰ vocū qͣlitas deſignetur. ad cognitionem v̓o conuerſim ſe ſe res hꝫ. nāqꝫapud quos eedem ſunt littere: qui eiſdem elemētisvtūtur: eiſdē quoqꝫ nominibus eos ac verbis .i. vocibus vti neceſſe eſt: vocibus eiſdē vtunt̉: iidē quoqꝫ apud eos intellectus in animi cōceptione verſant̉.Sed apud quos iideꝫ intellectus ſunt: caſdē res eoꝝintellectibꝰ ſubiectas māifeſtū eſt ſꝫ hoc nulla ratiōe cōuertit̉. Nāqꝫ apud quos eedē res ſūt: iidemqꝫintellectꝰ: ſtatim cedē voces cedēqꝫ ſūt littere:cum romanus grecus ac barbarus ſil̓ videant equūhn̄t quoqꝫ de eo eundē intellectuꝫ equꝰ ſit: apuceos eadē res ſubiecta ē: idēqꝫ a re ipſa cōcipit̉ intellectus. ſed grecuſ aliter equū vocat: alia quoqꝫ vox ī cꝗſignificatiōe romana eſt: barbarꝰ ab vtroqꝫ ī eꝗ. deſignatione