Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
79v
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima.

dictio eſt: ſed affirmationem: ideſt impoſſibile eſſe:ſequitur negatio: non poſſibile eſſe. Negationem vero: ideſt non impoſſibile eſſe: ſequitur affirmatio poſſibile eſt eſſe: ſed non poſſibile eſt eſſe: poſſibile ēcōtradictio eſt: ſed negationem poſſibilis: ideſt nonpoſſibile eſſe conſequetur neceſſe eſt eſſe affirmatio: ſed affirmationem poſſibilis: ideſt poſſibile eſſeſequetur non neceſſe eſt non eſſe negatio. Quare itapoſitis nihil euenit impoſſibile: ſed omnia cōſentiūt: ẜm ſuperiorem poſſibilis impoſſibilis moduꝫ affirmationis negationis conuerſo ordine contradictorie ſequuntur. Et ſenſus quidem totius huiuſmodi eſt. Eſt autem ordo ſic verborum. Quoniam īquitei quod eſt poſſibile eſſe: nec illud: quod ē neceſſe:nec illud quod eſt neceſſe non eſſe conſentit. Relinquitur vt id quod eſt non neceſſarium non eſſe ſequatur poſſibile eſſe. Hoc enim quod dicitur non neceſſarium non eſſe verum eſt dicere de neceſſe eſſe noneſſe: ſubaudimus: quoniam eſt eius contradictio.Hec enim que dicit non neceſſe eſſe non eſſe: contradictio ſit eius que ſequitur negationem poſſibilis .i.non poſſibile eſſe: Hec eſt autem ea que dicit neceſſeeſſe eſſe: illud enī quod eſt poſſibile: vtrūqꝫhorum ſequitur quod eſt impoſſibile eſſe: quod ēneceſſe eſt non eſſe. Cuius affirmationis: ideſt neceſſeeſt non eſſe: negatio eſt non neceſſe eſt eſſe. Sꝫ hecſequitur non impoſſibile eſſe poſſibile eſſe: igiturhe contradictiones ẜm predictum modum ſe ſequuntur: ſcilicet contradictorie: ſed conuerſim: his poſitis atqꝫ ita ordinatis nihil contingit impoſſibile. Dubitabit autem aliquis. ſi illud quod eſt neceſſarium eſſe poſſibile eſſe ſequatur. Naꝫ ſi ſequitur. cōtradictio ſequetur poſſibile eſſe. ſiquisdicat non hanc eſſe contradictionem. neceſſe eſtipſum dicere poſſibile non eſſe. Sed vtreqꝫ falſeſunt de neceſſe eſſe. At vero rurſus idem videtur poſſibile īcidi. īcidi: et eſſe. Quare eritneceſſe eſſe cōtingēs eſſe. hoc autem falſum eſt. Ad ſuperiorem poſſibilis neceſſarij conſequentiereuerſus eſt queſtionem. Dicit enim dubitari poſſe: ſiid quod eſt poſſibile conſentiat ei propoſitiōi queeſt neceſſariū eſſe: ſiue enim conſentire dicat̉: ſiueconſentire: aliquid īpoſſibile inconueniens vtroqꝫmodo contingit: nam ſiquis dicat id quod dicit̉ poſſibile eſſe conſentire ei quod eſt neceſſarium eſſe:conſentiet negatio poſſibilis ea que eſt non poſſibileeſſe: ſed ſi iſta conſentiet: erit ideſt neceſſarium: qd̓eſt non poſſibile eſſe: quod ſi hoc rurſus aliꝗs neget: dicat non eſſe negationem eius propoſitionis queeſt poſſibile eſſe eam que dicit non poſſibile eſſe:illum potius que proponit poſſibile eſſe: qͣꝫfalſum ſit: tamen ne hec quidem ei quod eſt neceſſarium eſſe conuenire poteſt. Si enim eſt negatio eiusque eſt poſſibile: ea que dicit poſſibile: ſiaffirmatio poſſibile ſeꝗtur affirmationem quedicit neceſſe ē: ſeꝗtur negatio que eſt poſſibile eſt: ſed qd̓ neceſſe ē: falſum ē dicere qm̄ poſſibile eſt non. Quod enim neceſſe eſt: dici pōt fieri poſſe vt non ſit: quod ſi quis dicat rurſus ſequi idquod dicitur neceſſe: conſentire ei que dicit poſſibile eſſe: ſic quoqꝫ aliquid incōueniēs reperit̉. Qd̓enim poſſibile eſt eſſe: ideſt poſſibile non eſſe: erit igitur quod neceſſe eſt eſſe: poſſibile non eſſe: erit contingens quod neceſſarium eſt. Poſſibile enim con-

tingens in vtrāqꝫ partem facile vertitur ad id qd̓eſt eſſe ad non eſſe. Quod aūt neceſſe ē: intercluſuꝫhabet euentum ad contrariā dictionē. Ut ſi neceſſeeſt eſſe: vt non ſit fieri non poteſt: ſi neceſſe eſt noneſſe: vt ſit impoſſibile ē. Quare qui dicit poſſibileconſentire ei quod eſt neceſſe eſſe: quoniam id quodeſt poſſibile poteſt ēt: hoc ē cōtingēs: dicitid qd̓ neceſſe ē: poſſe eſſe: eſſe cōtingens: qd̓ ēīcōueniēs. Hāc igit̉ dubitationē ſoluēs: ita ſequitur. Manifeſtum eſt autem: quoniam non omne poſſibile vel eſſe: vel ambulare: oppoſita valet: ſedeſt in quibus non ſit verum primum quidem inhis: que non ſecundum rationem poſſunt: vt igniscalefactibilis eſt: habet vim irrationabilem: ergo ſcd̓m rationē ptātes eedē plurimorū etiā ꝯtrariorum ſūt. irrōnabiles vero non omnes ſed quēadmodum dictum eſt: ignem non eſt poſſibilecalefacere non calefacere: neqꝫ. quecunque aliaſemper agunt. alia vero poſſunt ſecūduꝫ irrationabiles poteſtates ſimul oppoſita: ſed hoc idcircodictum eſt: quoniam non omnis poteſtas oppoſitorū eſt. neqꝫ quecūqꝫ ſecūdū eādē ſpeciē dicātur. Multa īꝗt ſūt vnū pn̄t id qd̓ ſūt etiā aliudaliꝗd qd̓ ſūt. Plura .n. ſūt ab eo qd̓ ſūt mutātur. Alia vero ſūt mutari pn̄t: vt celū vnā ſolapōt .i. moueri: huic vero oppoſitū: ideſt moueripōt: ergo qd̓ eſt poſſibile vel vel ābulare: ideſt de quo q̄libet poſſibilitas p̄dicat̉: etiā oppoſita valet vt vtrūqꝫ poſſit fieri. face̓ qd̓ facit: huicoppoſitū .i. facere qd̓ facit: ſꝫ ſūt q̄dā ī ꝗbꝰ ita poteſtates p̄dicēt̉: vt ſit veꝝ de his dici: qm̄ oppoſita pn̄t: vt ēt ī his p̄ter rōnē aliqͣ pn̄t vt igniſ ē. nāqꝫignis p̄ter rōnē aliquā calidꝰ ē: ē .n. reddere rōnecur ignis ſit calidꝰ: na .n. ē calidus: poſſit caldus: tn̄ pōt id qd̓ ē oppoſitū .i. pōt cale̓: qꝛē oppoſitū ei .ſ. qd̓ ē calere: ergo ẜm rōnē ptātes ipſcedē plurimoꝝ ēt pͣrioꝝ ſūt. Ptātes īꝗt ſūt ẜm ideſt ī ꝗbus ē aliqͣ ratio: vniꝰ poſſibilitatis: ſedplurimoꝝ ſūt atqꝫ oppoſitoꝝ: vt poſſibilitas medicine ē curare: qm̄ ẜꝫ rōnē ſit: vt curet medicꝰ: ē rōabilis ptās medico curādi: ſolū pōt curare: ſꝫ etiaꝫ curare: pōt aliꝗd pluſqͣꝫ vnū: ip̄ꝫ qd̓ pōt oppoſitū eſt .i. curare. Oppoſitū nāqꝫ eſt ei qd̓ ē curarid qd̓ dr̄ curare: oppoſita ꝯͣria vocāt̉. Affirmatio nāqꝫ negatio ꝯͣrietatibꝰ diſcernūtur. Irrōnablis vero oīs: ſꝫ quēadmodū dictū ē: ignē ē poſſible calefacere: oīs īꝗt ẜm rōnē ptās oppoſita quoqvalet. Irrōnabiliū vero oīs huiuſmōi ptās eſt: voppoſita valeat. ferꝝ ſine rōne cale̓ potēs ſit( .n. ex rōne calet: qm̄ rōnē hꝫ) pōt ēt calere:igni āt irrōnabilis ptās ſit caleface̓: pōt cale facere. Quare dictū ē irrōnabiles ptātes oēspoſſe ꝯͣria: ſꝫ qͣſdā: vt ignē ſit calefactibilis: calefactibilis ē. Que āt ſint irrōnabilia: vnā tm̄ habeant poteſtatē etiā oppoſitā: ſic demonſtrat dicens: nec quecūqꝫ alia ſemper agūt: ignis .n. oppoſita pōt: ſꝫ ſolū ignis: ſꝫ illa quoqꝫ oīa vnū pn̄tmulta nec oppoſita: q̄cūqꝫ agūt ſemꝑ ut ſol ſēꝑ actiē lucidꝰ: idcirco pōt lucere: nix ſemꝑ actu frigida ē: nūqͣꝫ pōt frigida: ergo q̄cūqꝫ ſemiagūt .i. ī eo qd̓ ſūt: ſemꝑ ī actu ſūt. Māifeſtū ē: qm̄ ſicut igniſ capit frigꝰ: ita nec illa quoqꝫ oppoſita pn̄tIdcirco .n. ignis quoqꝫ oppoſita pōt: qꝛ ſemꝑ ī actuhabet