Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
66r
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima c

nuim ſignificat: ad affirmationem referens qd̓ dixit:ed ſi eſt: ad negationem: qd̓ ait. vel non eſt. Nihil .n.porum ſignificat verbi per ſe predicata prolatio.euim dico currit: hoc ipſum currit ſignificat quidemaliquid: ſed ſi eſt aut non eſt: nōdum ſignificat: Neqꝫenim eſſe ſignū eſt rei: aut non eſſe. Quod tantū valet: tanqͣꝫ ſi dicam: id quod dico currit. non ſignificatce ip̄m curſū aūt. Si .n. ſignificaret: ita diceret̉.currere eſt vel currere non eſt. Nunc autem curriteſignat eſſe ipſam rem vel non eſſe. Dicitur eniꝫ ſoliiin: eſt intellectus quidam ſed neqꝫ affirmationeꝫſignificat. neqꝫ negationem: iccirco quod neqꝫ ponitrem eſſe: nec eam interimit. Quod per hoc monſtrauit quod ait. Neqꝫ enim eſſe ſignum eſt rei: vel noneſſe. ideſt neqꝫ enim quodlibet verbum ita predicatur: vt ſignum ſit rei illius de qua predicatur: quoniāeſt vel quoniam non eſt.Nec ſi hoc ipſum eſt purum dixeris: ipſum quidem enim nihil eſt: conſignificat autem quandamcompoſitioneꝫ. quaꝫ ſine cōpoſitis ē intelligereEſt verbum iunctum alio verbo vel noīe ſolet facere propoſitionē: vt eſt vel currere eſt: ipſuꝫ aūteſt purum inꝗt ſi dictū fuerit: neqꝫ verum neqꝫ falſūeſt: a quo omnes pene enunciationes fiūt que ſūt ſimplices. Ergo nec ſi hoc ipſum eſt purū dixeris: aliquid: aut non eſſe ſignificat: ideſt aut affirmat aut negat: iccirco quod ipſuꝫ eſt ſimpliciter dictum nihil eſtNunc quod omnino nihil ſignificet: ſed quod nihil veritatis habeat neqꝫ falſitatis: ideſt non nihil eſt ad ſignificationem: ſed ad veritatis falſitatiſqꝫ ſignificationem: de qua nunc tractabitur. Cur autem nihiveri falſiqꝫ monſtraret oſtendit. Eſt enī duobus modis dicitur: vt verum falſumqꝫ deſignet: aut vnaꝫrem quālibet propria compoſitione conſtituit: vt cuꝫdico: homo eſt: ipſum eſt cum homine iunctum atqꝫcompoſitum eſſe hominē conſtituit: fit exinde enunciatio. Aut rurſus cum due res per ipſius verbi compoſitionem copulationemqꝫ iunguntur: vt eſt: homoanimal eſt. Homo namqꝫ animal copulantur atqꝫiunguntur per id quod dicitur. homo animal eſt. Ergo ſic omnis veri falſiqꝫ in enuntiationem ſignificatio eius quod dicitur eſt: in compoſitione eſt: cuꝫ autſua compoſitione aliquid eſſe conſtituit: aut duas rescopulat atqꝫ componit. Uis autem eius que in enunciationibus ꝓpoſitionibusqꝫ monſtratur: in veri falſiqꝫ .ſ. deſignatione preter ipſas compoſitiōes: in quibus hoc ſolet efficere: nulla eſt. Atqꝫ hoc eſt qd̓ ait.Conſignificat autem quandam compoſitionem quaꝫſine compoſitis non eſt intelligere. enim dico eſt.nihil ſignificaui: quid ſit aut non ſit. Qd̓ ſi faciaꝫ enūciationem: cōponam neceſſe eſt: vt homo eſt: aut vthomo animal eſt: quare ſi oīs eius vis in veri falſiqꝫenunciatione ad compoſitionem refertur: pretercōpoſitionē dr̄: quod in cōpoſitiōe deſignare pōt. idpreter compoſitionem non deſignat: pōt aūt compoſitione facta verū falſumqꝫ in enūciatione mōſtrareHec igitur ſine cōpoſitis in verbo eſt nullus valet aduertere. Recte igitur dictū eſt conſignificare quādācōpoſitionē: que ſine cōpoſitis intelligi non valeret. De Oratione. Oratio autem eſt vox ſignificatiua: cuius partiūaliquid ſignificatiuum eſt ſeparatum vt dictio:ut affirmatio vel negatioCDē qd̓ cōpoſitū ē: eorū ſuſcipit naturā: ex ꝗbꝰ totuꝫ

compoſiti ipſius corpꝰ efficitur. Quare qm̄ oratio verbis conſtat atqꝫ noībus: que ſignificatiua ſunt: rectequoqꝫ or̄o ſignificatiua eſſe definit̉. Sꝫ diſtat or̄o hiſex quibus ip̄a effecta eſt .i. nominibꝰ atqꝫ verbis: qd̓eoꝝ partes nihil extra deſignāt: oratiōis v̓o pars aliquid ſeparata ſignificat. ſi nomē verbum partes orationis ſunt: hec autem per ſe ſignificāt. ē dubiuꝫ ſeparatas or̄onis partes ſignificare. Quomō ātſignificant ſequēti determinatione mōſtrauit. Significant igitur partes or̄onum: vt dictio ſemꝑ: ſemper ut affirmatio vel negatio. Nunc autem dictionēdicit ſimplicem verbi aut noīs nūcupationē. Sūt .n.quedā or̄ones: quarum partes ita ſignificant qͣſi affirmatio: vt in ea or̄one que eſt: ſi dies eſt: lux eſt. id qd̓dicimus lux eſt: totius or̄onis pars eſt: ita eſt ſignificatiua ut quedam affirmatio. Sed non oīs or̄o affirmationem hꝫ in parte. hec enim ipſa dicit lux ē: hꝫin partibus id quod dicimus lux: rurſus id qd̓ dicimus eſt ſed neutra ipſaꝝ affirmatio eſt ſed tm̄ ſimplex dictio. Oīs ergo or̄o dictionem quidem habet inparte: non v̓o oīs or̄o affirmationem. Recte igiturdictum eſt partes or̄onis ſignificare: vt dictionem:non ut affirmationem. Quid autē ſit dictio: ip̄e paulo poſt clarius demonſtrabit. Dictio autem vt homo ſignificat aliquid. ſedquoniā eſt aut non eſt. ſed erit affirmatio vel negatio ſi ꝗd addatur. Sed non vna hominis ſyllaba. Qd̓ ſupra poſuit dicens: or̄onis partes vt dictioneꝫſignificare: non ut affirmationeꝫ. hoc cōueniētiſtrauit exemplo: homo inquit dictio eſt: ē pars or̄onis: ſi in tota or̄one ponatur. ut eſt: aīal eſt. Ergoid qd̓ dicimus dictio qͥdam eſt ſed affirmatioeſt. ergo nomē hoc .i. ꝑs or̄onis ſit: affirmatio non ſit: docet̉ verū eſſe quod dicit̉ or̄onis partesſignificare: vt dictionē: non vt affirmationē. Docetaut illa res nomē hoc affirmationē eſſe: qd̓ in affirmatione ſemper veritas aut falſitas inuenitur. no vero ſimpliciter dictū: neqꝫ verū neqꝫ falſum eſt.Quare nomē hoc ideſt: vt affirmatio ſignificat: ſed deſignat aliꝗd ſimplex: ſignificat igitur aliꝗdvt dictio. Hec aūt dictio ſi ei aliꝗd addat̉: vt ē verbūaut quodlibet verbū aliud enūciationē poſſit efficere: erit affirmatio. Si enī ꝗs dicat ē: vel viuit: fit affirmatio. atqꝫ hoc ē qd̓ ait: ſed erit affirmatio vel negatio ſi ꝗd addat̉. Si enī aliꝗd ita apponat̉vel appoſitū ita neget̉: vt enūciatio cōſtitui poſſit: affirmatio negatōe ꝑficitur. Siꝗs .n. dicat viuit: affirmatio ē. viuit. negatio ē. Docꝫ aūt dictio ẜꝫ poſitionē ſe ſignificātē hoc qd̓ ait. ſꝫvna hoīs ſyllaba. Una enī ſyllaba hoīs dictio ē. iccirco qd̓ nihil ſe ſeꝑata ſignificat: vt ho. mo. inceteris: vt ſupra oſtēdimꝰ. Oīs enim huiuſmodi parsque per ſe nihil ſignificant. eſt dictio: ſed tm̄ in toto noīe quiddam poſitum deſignat: conſignificat:vt in eo quod ipſe ponit exemplo. Neqꝫ enim in eo quod eſt ſorex. rex ſignificat.ſed vox nunc eſt ſola. In duplicibus vero ſignificat quidem aliquid. ſed non ſecundum ſe. quemadmodum dictum eſt. In eo inquit qd̓ eſt ſorex. rex videtur quidē aliquidſignificare: ſed toto nomine cōſignificat potiꝰ: qͣꝫquicqͣꝫ ſeipſum deſignet: quēadmodū ſupra dcm̄eſt. Docuit enim ſupra partes nominis nihil omnino