Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
65r
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima

culſitas cadit. Si quis eniꝫ dicat ſocratis eſt. ſocratisnon eſt: vel catōnis eſt: vel catonis eſt: quid ſit velnon ſit non apponens: cum ſimplici caſu eſt: aut noneſt iungens: imperfectam faciet orationem falſitateac veritate diſiunctam. Quare nulla enunciatio eſt.Ergo differt nomen a caſu: quod nomen quidem cuꝫeſt: aut non eſt iunctum aut verum vel falſum facit.caſus v̓o neqꝫ verum dicit: neqꝫ mentit̉. Etenim nullo alio addito trūca eſt atqꝫ imperfecta ſententia: ſꝫquorſum iſtud .ſ. ut definitio noīs integerrima compleretur. Etenim iam nunc definitio noīs hoc modoeſt. Nomen eſt vox ſignificatiua ſcd̓m placitum ſinetre: cuius nulla pars ſignificatiua eſt ſeparata. definitum aliquid ſignificans: cum eſt aut non eſt iuncta faciens enunciationem. Sed de noīe hactenus. Nuncverbum diligentiſſima definitione determinat. Uerbum autem eſt: quod cōſignificat tempuscuius pars nihil extra ſignificat: eſt ſemper eorūque de altero predicantur: nota. Uerbum diſtat a nomine hoc ſolo qd̓ nomē ſine tꝑeeſt. vt ſupra iam dictum eſt: verbum aūt tempus inſignificationibus trahit: eſſet quidem plena definitio verbi: ſi alia in eo oīa que in noīe poſita ſunt ponerentur: hoc ſolo diſcrepante: qd̓ verbuꝫ conſignificattempus: eſſetqꝫ definitio ita. Uerbum eſt vox ſignificatiua ſcd̓m placitum cum tꝑe: cuius nulla pars extra ſignificatiua eſt: ſꝫ qm̄ ſunt illa noī verboqꝫ coīaoprium autem verbi eſt cōſignificare tempus: aetate definiti .ſ. noīs verbuꝫ voluit definire. Diligenter autem ait conſignificat. Nam ſignificant nomina tempus: vt dies. vel annus hec enim temporuꝫnomina ſunt. Uerbum aūt proprie cōſignificat tempus: principaliter enim aut paſſionem deſignat autactum: vt cum dico: accuſo vel accuſor: euꝫ ipſa actuspaſſioniſqꝫ ſignificatione vim quoqꝫ ſecum temporistrahit: vt ille actus aut paſſio preter preſens: aut futurum: aut preteritum: aut quod inter hec eſt eſſepoſſit: eſt ſemper eorum que de altero predicanturnota. Senſus huiuſmodi eſt. Omne inquit verbumſignificat aliquod accidens: quod accidens ſemper dealtero predicatur. Nam ſi omne verbum aut actionēaut paſſionem deſignat. Actio v̓o paſſio in accidentibus numerantur. omne verbum vim ſignificat accidentis: ſed accidens ſemper de eo predicatur quod ſibi ſubiectum eſt: vt album de corpore: duruꝫ de ferro. Quare oīa verba eiuſmodi aliqua deſignant: queſemper de altero pradicantur. Quod per hoc .i. dixit:qd̓ ait verbum notam eſſe .i. ſignificationem eorumque de altero predicantur Quod idem valet tamqͣꝫſi diceret: verbum ſemper accidentia ſignificat: quorum hec natura eſt: vt ſemꝑ de altero predicent̉ cuiꝰenī quelibet res nota ē: hāc ipſa que nota ē: deſignat Dico v̓o quoniam conſignificat tempus: vt curſus quidem nomen eſt: currit v̓o verbum: conſignificat enim nunc eſſe. Supra in nominis definitione propoſuit nomenſine tempore: quod nunc quoqꝫ hoc monſtrat exempio: diligentiſſimo quidem. Nam idem predicamentum ad nomen relatum ſine temporis conſignificatione monſtratur: ad verbum v̓o videtur eſſe cumpore. rurſus enim ſimpliciter dictus: vt nomen: vtres. propria ſine tempore eſt. Si vero in actionem:verbi ſemper eſt inducatur: mox proprietatem verbiac temporis in ſe ſuſcipit ſignificationē. Currit enim

verbum eſt. ſignificat actionem: cum eadem tempus oſtendit: monſtrat enim nunc eſſe. ideſt preſenstempus. Conſignificat autem iccirco dictum. eſt: qm̄quod dicimus currit: actum quideꝫ quendā ſignificatcuꝫ eo vero actui ipſa ſignificatione verbi preſenspus inducitur. atqꝫ ideo diligenter ait conſignificat.Et eſt hec verborū ſubtilitas in ariſtotele mirabilis. Semper eorum que de altero dicuntur nota eſtut eorum que de ſubiecto vel in ſubiecto. Sēper inquit verbuꝫ ea ſignificat: que de altero predicentur. Que ſunt autem quāqͣꝫ breuiſſime: ipſe tn̄oſtendit: Eſt autem conſuetudo ariſtotelis ea accidentia ſunt in ſubiecto eſſe dicere: Nec non etiam eadem ipſa accidentia de ſubiecto predicari: iccirco qd̓oīa quecunqꝫ accidentia ſunt: vel denominatiue velquolibet alio modo de ſubiecto predicātur in ſubiecto ſunt. Nunc ergo hoc dicit: tale quiddam ſignificat verbum: qd̓ ſemper accidens ſit. qd̓ accidens velin ſubiecto ſemper: vel de ſubiecto predicatur. ē aliaquoqꝫ expoſitio. hoc modo: de ſubiecto dr̄ genus ſꝑad ſpeciēs. Ergo eoꝝ ſunt accidentia: alia ſunt indiuidua: alia generalia. illa quidē que ſunt indiuiduain ſubiecto ſunt tm̄ vt quodlibet particulari corporiaccidēs: alia v̓o ſunt generalia accidētia: que de alijsaccidētibus p̄dicant̉ vt de ſubiectis: vt eſt color: namqꝫ p̄dicat̉ de albedine nigredīe ceteris. Ergo nūcomne inquit verbum quiddam quod de altero predicatur: ſignificat. Sed hoc huiuſmodi erit: qd̓ aut particulare ſit: in ſubiecto tantū ſit: vt eſt currit. Curſus enī de nullo alio predicat̉ ſubiecto: niſi tantū ī ſubiecto eſt: aut generale erit illud accidens vniuerſalevt de alio rurſus accidente predicetur vt de ſubiectovt ſi dicā mouet̉. Hoc enī quod dicimus mouet̉: deſubiecto curſu predicat̉: qui currit enī mouet̉. Significat igitur verbū aut particulare accidens: quod eſttantū in ſubiecto: aut vniuerſale quod de alio accidēte velut de ſubiecto predicetur. Hactenus definitionem verbi diſtribuit. Nunc vero ſicut fecit in nomine: ea que in verbum incidere poterant: verba noneſſe: aut verbi ratione proprietate diſiungit. Non currit vero non laborat. non verbumdico. Coſignificat quidem enim tempus ſemꝑde aliquo eſt. Differentie autem huic nomen noneſt poſitum. ſed ſit infinitum verbum. Sicuti in nomīe fecit: ita quoqꝫ in v̓bo ad integrādefinitionem verbi proprietatemqꝫ intendit. Ait .n.non currit non eſſe verbum. Et iccirco quod verbumomne finitum aliquid deſignat; Non currit autē quēadmodum infinitum ſit: paulo poſt demonſtrabitur:quod neqꝫ oratio eſt. In hoc enim quod dicitur noncurrit: neqꝫ duo verba ſunt: neqꝫ duo nomina: neqꝫnomen verbum: que ſola poſſunt iungere orationēAt vero negatio non eſt: etenim in toto imperfectaſententia eſt: ſed neqꝫ huic inquit antiquiores poſuere vocabulum. Hec enim differentia que eſt non currit: non laborat: que a verbo puro ſimplici diſtat:nullo apud antiquiores vocabulo nuncupata eſt. Diferentiam autem vocauit id quod dicitur non currit: laborat: ab eo quod eſt currit laborat. Sꝫ quoniam his nullum eſt nomen ab antiquis impoſitum.Ariſtoteles nomen ipſe conſtituit dicens ſit verbuminfinitum. Alioquin maximam dubitationem facithuiꝰ predicamenti ſimilitudo: quod ipſum quidē predicamentum vox eſt deſignatiua ſecundum placitum