Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
64v
Einzelbild herunterladen
 

In librum de interpretatione editio prima

noīs eſt ſignificare ſubiectū. Metapſuſ aūt ſubiectū ſignificat. igit̉ nomē e. Ac rurſus ſi huiꝰſtituere eſt ſubiectū: noīs aūt ſignificare ſubiectum ēNon. enim nomē aliꝗd diceret̉: niſi a ſubiecti ſignificatione hoc traheret: p̄cipue nomē dr̄ a notamineItaqꝫ metapſus ſubiectū ſignat: nomē eſt. Cōſtatigit̉ nomen eſſe ſecundū placitū: ſed tunc qnͣ ſit notaideſt quando aliquod ſubiectū ſignificat. Nam deſignant illiterati ſoni: vt ferarum: quorum nihil eſt nomen. Dixerat ſuperius in diffinitione: nomen eſſe ſecundum placitum non natura. Hoc autem diligentiꝰſtrat nunc dicens: nihil eſſe nominū naturaliter. Atqꝫ ideo illi ſufficit ad definitionē quod eſt ſignificatiua vox niſi illud quoqꝫ adderet: quod ſecūdū placitum vox ſignificatiua eſt. Alioquin multi illiterati ſoni ſignificant: vt ſibilus aliquid interdū ſignificat. Ferarum quoqꝫ multorūqꝫ animalium voces interdumaliqua ſignificatione preditas eſſe perſpicimus. Quedam enim vox canum iraꝫ ſignificat: hinnitus quoqꝫequoꝝ ſepe alteriª equi conſuetudinem q̄rit. Sꝫ hecnaturaliter ſignificāt: atqꝫ ideo noīa non ſunt: qd̓ igitur naturaliter ſignificat: nomē eſt. Atqꝫ hec hacthenus. Nūc quemadmodū facta ſit definitio videamus. Quod dixit nomen eſſe vocē. Traxit a generedefinitionē. Qd̓ ſignificatiuā eſſe conſequenter appoſuit. Nomē ab ſignificantibus vocibꝰ ſeparauit.Qd̓ ſecūdū placitū a naturaliter ſignificantibꝰ vocibus noīs natura diuiſa eſt. Qd̓ ſine tempore: ad verborum diſcreꝑantiam reſpicit. Quod eius nullā partem extra ſignificare propoſitum eſt: iccirco dictū eſtvt nomen ab oratiōibus diſtare videretur. Hactenꝰquidem de tota nominis definitione tractatum eſt.Et quibus differentijs ab alijs vocibus diſtare poſſitnomen explicitum eſt. Nunc autem que videntur indeffinitiones nominis incurrere: an nomina ſint diligentius querit. Non homo vero non eſt nomen. At vero nec poſitum eſt nomen quo illud oporteat appellare. neqꝫ enim oratio neqꝫ negatio eſt. ſed ſit nomen infinitum. quoniam ſimiliter in quolibet eſt. quod ē. quod non eſt. Nunc diſſerit qualia eſſe arbitrari oportet: que cumſub definitione noīs quidem cadant: integra tamē nomina non eſſe videantur. Unde ſit: vt his diligentiſſime diſtributis integerrima nominis definitio cōcludatur. Hoc enim quod dicimus non homo: quid ſitambigit̉. Oratio eniꝫ non eſt. Omnis eniꝫ oratio verbis nominibuſqꝫ coniungitur. Hoc autem quod dicimus non homo: duabus quidem partibus conſtat: ſꝫvnum in ſe retinet nomen: verbum vero non hꝫ. Negatiua enim particula: que eſt non: neqꝫ nomen neqꝫverbū eſt. Rurſus. negatio non eſt. Omnis enim negatio verum falſum ve ſignificat. homo vero qd̓dicimus: neqꝫ verum eſt neqꝫ falſum. Niſi enim (vtſupra ait) aliquid quod ſit proximū ad id quod eſtaddatur: nulla veritatis aut falſitatis ratio ī qualibꝫorationis partium compoſitiōe perficit̉. At v̓o nomēnon eſt: Omne .n. nomen vnam rem ſignificat defini: vt cum dicimus homo: ſubſtantiā ſignificat: necquālibet: ſed rationalem atqꝫ mortalem. Eodem modo cetera nomina. Qui vero dicit non homo hominem quidem tollit. Quid autem illa ſignificatiōe velit oſtendere: non definit: poteſt enim quod homo

eſt: equus eſſe: canis: lapis: cetera quecūqꝫhomo non fuerint. Quare quoniam id quod definiteſignificare poteſt: aufert in eo negatiua particula: ꝙꝛvero ſignificare debeat: definite dicit: ſed multatqꝫ infinita vnuſquiſqꝫ auditor intelligit. Dicatur inquit nomen infinitū. Hoc enī quod dicimus non multa ſignificat: quā multa ſunt: que a definitiōhominis diſiungunt̉. Sed hoc ariſtotelis vocabulū infinitū nomē vocaret primus inuenit. Apud antiquiores enī iſta quidē erat dubitatio: ſed huic differētie qua differt nomē definitū ab huiuſmodi nominequod negatiōe proponit̉: impreſſum vocabulūerat: quod ip̄e teſtat̉ dicēſ. At v̓o nec poſitū eſt nomequo illud oporteat appellare. Nullus enī poſuit vocabulū: quo oporteat appellare id quod dicimusſed ariſtoteles perſpicaciter infinitū nomen huiuſmodi predicamētū cenſuit appellari. Catonis aūt vel catoni. quecūqꝫ talia ſunt nonſunt nomina. fed caſus nominis. Omnis inquit caſus alteriꝰ caſus eſt. Itaqꝫ ſit: vt quicunqꝫ caſus ſit: alterius īflexio videat̉. Ergo quod dicimus huius catōnis vel huic catōni: vel alia hmōi:caſus nominamus. Unde ſit vt hi caſus īflexiōes quoqꝫ dicāt̉: ſed oīs inflexio alicuius inflexio eſt. Qd̓ aūtinflectit̉: ab eo quod ipſa inflexione fit prius eſt. Quare id quod dicimus cato nomen ſit: ſic primū diſtat inflexiōibꝰ ſuis. Inflexio aūt nomīatiui genitiu ceteri. Nullus enī dixerit recte nominatiuū caſūSi .n. id quod dicimꝰ cato alicuiꝰ caſus ſit. cuiꝰ caſuseſſe poſſit oportet oſtendi: ſed ante id qd̓ dicimꝰ catonullus p̄dicat̉ caſus: igit̉ qm̄ cato nomē nulliꝰ inflexioeſt: nec oīno caſus eſt. Ceteri aūt caſus qui dicūt̉ nominatiui inflexione formāt̉: catōis: catoni: catonēquare ſi diſtāt ea que ab inflexione naſcūt̉: ab hisinflectūt̉: diſtant quoqꝫ hi omnes caſus: qui ſunt catonis: catoni: catonē: ab eo quod eſt cato: ideſt a nomīeprincipali: ſed hic cato nomen eſt: caſus igitur nomina non ſunt. Aliud enim eſt ipſe caſus: aliud cuiꝰ ē caſus. Quocirca ſi nominis hec oīa caſus ſunt: hec nomina non ſūt. Atqꝫ ideo prudenter veteres oēs caſusgenitiuū: datiuum: accuſatiuum: vocatiuuꝫ: ablatiuūſuis diuerſiſqꝫ nominibus vocauerunt. Primum v̓oalias rectū: qͣſi a nullo inflexum: alias nominis ipſiusvocabulo nominatiuum dixerunt. Quare nunc hocAriſtoteles exequitur: qui caſus noīuꝫ videantureſſe nomina ſed tm̄ nominū inflexiones .i. caſus. Ratio autem eius in alijs quidē eadem eſt. ſeddifferunt. quoniam cum eſt vel fuit. vel erit adiunctum neqꝫ verum neqꝫ falſum eſt. nomē vero ſemper vt catonis eſt vel non eſt. nondum enim aliꝗdverum dicit neqꝫ falſum. Ratio inquit .i. definitio nominis: caſus nominiseadē eſt. nam ſicut nomen vox ſignificatiua ē ẜm, placitū ſine tꝑe: vt eius pars nulla extra ſignificet: ſic ēſcaſus. vox eſt ſcd̓m placitū deſignatiua: cuius ſeparate partes nihil extra deſignāt. Ergo eadeꝫdiffinitio ratioqꝫ nominis eſt caſus nominis: ſꝫ hisvna additur differentia: quod omne nomen cum eoquod dicit̉ eſt: aut eſt. coniunctū: aut affirmatiuāenunciationē facit: aut negatiuā: vt ſocrates eſt: velſocrates non eſt. Hic enim quoniā veritas aut falſitas incidit: enunciationem eſſe neceſſe eſt. in caſibusv̓o quāuis addas eſt: aut non eſt nulla inde affirmatio neqꝫ negatio fit. Neqꝫ enī vlla in hos veritas autfalſitas