Prima editio in predicamenta

xurij ſunt: vt generationi corruptio: ⁊ crementoaiininutio. Scd̓m vero locum tranſlationis contracietas ſinul eſt generis. Nam ⁊ ipſa habet contrariāceqim locū quietē: contrariuꝫ namqꝫ eſt moueri de loa in locū: ⁊ non moueri. ⁊ eſt nō moueri quidē ſcd̓mlocum quies: moueri v̓o ſecundū locū trāſlatio. Marime autem inquit ſcd̓m locum mutationi contrariaeſt in contrariū locū permutatio. Ut ſi qua res ſurſiq̄t: atqꝫ ibi maneat: ⁊ ſit quieta: poſtea ſit ei motuſ talia: vt deorſum moueatur qͣꝫqͣꝫ ipſi ſuperiori motuiquies cōtraria ſit: multo magis quidē huiuſmodi motua qui in contrariū ſit locuꝫ illi ſuperiori motui contrarius eſt. Atqꝫ hoc quidem ⁊ in alijs motibus accidit: vt ſi quis ſit ad dexterā: ſi ei in ſiniſtrā motus ſit:in contrariuꝫ locum factus dicitur motus atqꝫ hocidem in alijs motibꝰ licet videre. Sed ariſtoteles dubitat ſi reliquo motui .i. cōmutatiōi aliquid poſſit eēcontrariū: quā queſtionē ita proponit.Reliquo vero aſſignatorum motuum non facile ēaſſignare quid ſit contrarium. videtur autem neqꝫaliquid ei rei contrarium: niſi quis ⁊ in hoc ſecundum qualitatem quietem opponat. aut in contrarium qualitatis mutationem. ſicut ⁊ in mutationeſecundum locum quietem ſecundum locum. aut īcontrarium locum mutationem. Eſt enim alteratio ſecundum qualitatem mutatio.¶ Ex ſimilitudine motuum contrarietates quoqꝫ colligimus. Nam quoniam ſuperius motui ſecūdū locumcontrariam reperit ſecundū locū quietē: ⁊ quoniā oīſcōmutatio que ſcd̓m aliquā paſſioneꝫ ſit: ſcd̓m qualitatem cōmutatur: motus eius contrarietatem poſuitſcd̓m qualitatē quietē: vt ſi lapis cum frigidus eſt ſiita permaneat: qualitas illa manſit: ⁊ quieuit. quod ſitepeat: qͣlitas illa cōmutata eſt: ⁊ eſt ipſa cōmutatiocontraria: ⁊ factus eſt quidem motus: ſed in tēporelapidis ſcd̓m qualitatem facta eſt permutatio. fuit ātin frigore quies ſcd̓m eandem qualitatē. Quocirca licet videatur hic motus ꝗdē oīno contrariū non habere: ⁊ tamen ſicut ſuperius dictum eſt ſcd̓m locum trāſlationi contrariā eſſe ſcd̓m locū quietem: cur nō quoqꝫ ſcd̓m qualitatē cōmutationi dicatur quies ſcd̓ꝫ qͣlitatē eſſe cōtraria. Definitio nāqꝫ cōmutationis eſttranſlatio ſecūdū qualitatē. cū enī qualitas cuiuſlibetrei mouetur: ſit trāſlatio .ſ. ſcd̓m qualitateꝫ. Quod ſimaxīe videat̉ ſcd̓m locū tranſlationi eē contraria nōſolū ſcd̓ꝫ locū quies ſed etiam in contrarium locū trāſlatio: ẜm qualitatē quoqꝫ mutationi non ſolū erit cōtraria ẜm qualitatem quies. ſed maxime in cōtrariāqualitatē cōmutatio: vt ſi quid cū eſt album: ſi rubrūnat: quieti quidem ei quę in albo colore poterat permanere: contraria fuit qualitatis ipſa mutatio: vt exalbo in rubrum mutaretur. Si quid enim ex albo vertatur in nigrū: illud maxime permutatur: ⁊ illud ſuperiori mutationi contrarium eſt: quoniā ꝑmutatū eſt īcōtrariā qualitatē. Atqꝫ hoc eſt quod ait¶ Quapropter oppoſita erit ſecūdū qualitatē mutationi ẜꝫ qualitatē quies: aut in contrarium mutatio qualitatis. vt albuꝫ fieri ad id quod eſt nigrumfieri alteratur enim in contrarium qualitatis mutatione facta.¶ Id quoqꝫ apertiſſimuꝫ vulgatur exēplo. Quare qm̄de mōtibus expeditum eſt: habendi equiuocationemque ſequitur explicemus.

¶ De habere.Abere autem multis modis dicitur. autſenim tanꝙͣ habitum ⁊ affectum. aut aliāUAquālibet qualitatem. dicimur. enim diſciEplinā aliquā habere atqꝫ virtutem. Auttanꝙͣ quantitatē. vt contingit ei qui habet magnitudinem. dicitur enim tricubitam magnitudineꝫ habere vel quadricubitā. Aut tanꝙͣ ea que circa corpus ſunt. vt veſtimentum vel tunicam. Aut tanꝙͣin parte. vt in manu annulum. Aut tanꝙͣ parteꝫ.vt manū vel pedem. Aut tanꝙͣ in vaſe. vt ī modiograna tritici. aut in lagena vinum. vinum enim habere lagena dicitur. ⁊ modius grana tritici. hec ergo omnia haberi dicūtur. vt in vaſe. Aut tanꝙͣ poſſeſſionem. habere enim domum aut agrū dicimurDicitur etiam vir vxorem habere. ⁊ vxor virum.Sed videtur alieniſſimus qui nunc dictus eſt modus eſſe in eo quod eſt habere. nihil eniꝫ aliud pervxorē habere ſignificamus niſi quia cohabitāt. forte tamen ⁊ alipquidā apparebūt modi de eo quodeſt habere. Sed qui cōſueuerūt dici: pene omnesnumerati ſunt.¶ Equiuocū eſſe habendi modū manifeſtum eſt. habere .n. ita multis dicitur modis: vt tamen equiuoce predicetur. Dicimur enim habere aliquam qualitatem:vt habitum vel diſpoſitionem. Dicimur quoqꝫ habere ſcientiam vel virtutem: quantitatem quoqꝫ habere perhibemur dicimur enim menſura habere quinqꝫ vel quatuor pedes. Necnō etiam in ipſis partibuscorporis aliquid: ⁊ ipſas partes habere predicamur.dicimur enim ⁊ habere digitos ⁊ in digito annulos.Circa corpus quoqꝫ aliquid habere dicimur: vt tunicam vel quodlibet aliud veſtimentuꝫ. Necnō. etiā invaſe haberi aliquid dr̄ vt triticū in modio: ⁊ vinū indolio. hec .ſ. ita haberi dicūtur vt in vaſe. Dr̄ etiamquis habere vxorē: que ſcilicet ſignificatio nulli ſupradicte communis eſt: ſed (vt ipſi Ariſtoteli videtur) lōge diuerſa eſt hec ſignificatio ab habendi predicamēto nō .n. ꝓprie habemꝰ vxores: ſꝫ qd̓ habere ꝗs dicit̉vxorē. hoc ſignificat habitare cū eo vxorē: habere .n.habitare dicimus vt ē exēplū ſocratis: hn̄t .i. habitātatqꝫ colūt. Quare ipſe quoqꝫ Ariſtoteles īquit eē aliquos fortaſſe preter eos qui dicant̉ habendi modos.hortat̉ quoqꝫ nos ad vlteriorē aliquā inquiſitionē: vtnos quoqꝫ q̄ramꝰ ꝑ quos p̄ter priores dictos modosalios poſſit habere predicari. Et de hac equiuocatione quideꝫ hn̄di ſufficiēter dictū eſt. ¶ Sed forte quisdubitet: cur cum habere ſuperius in genere nominauerit: nūc idipſū equiuocū ponat. Sꝫ hec queſtio itaſoluitur. Non abſurdū ē idē p̄dicamētū nūc vniuocenūc equoce p̄dicari. vniuoce: vt ſuꝑiꝰ ꝗdē eiuſdē ſpecieꝝ exēpla ꝓpoſuit: vt eſt calciatū eſſe vel armatū.hoꝝ .n. taliū genꝰ ē. Equoce v̓o vt in his modis quosſuperius expoſuimus. Qd̓ ſi ⁊ hꝫ aliquas ꝓpas ſpēshabēdi p̄dicatio: dicit̉ aūt ⁊ ip̄ꝫ nomē multipliciter:nihil ē īcōgruū ī genere numerari. Sufficit .n. ad demonſtrandū genus eſſe ⁊ habendi predicationem: qd̓ſub ſe aliquas partes ſpecieſqꝫ contineat.fINIS