Prima editio in predicamenta

tum. ⁊ permutationis quidē duas eſſe ſpecies ait generationem ⁊ corruptionem. Motus vero. iij. ſcd̓mquantitatem: ẜm qualitatem: ẜm locū: igitur quoniāhic liber ad introductionem factus eſt quodāmodo:noluit nimis diuiſionis attenuare rationeꝫ: ne ingredientium animos ſubtiliori diuiſione confunderet. facit igit̉ diuiſioneꝫ motus hoc modo. Eſt eniꝫ vna ſpecies motus ẜm ſubſtantiam alia ẜm quantitatē: aliaẜm qualitatē: alia ẜm locū. Et ẜm ſubſtātiā quideꝫ ēgeneratio ⁊ corruptio. hec enim vtraqꝫ in ſubſtantiafiunt. Nā ⁊ ſcd̓m ſubſtātiā generatur aliquid: ⁊ ẜmſubſtātiā corrūpitur. Secundum quantitatē vero: vtcremētū ⁊ diminutio. etenī ſcd̓m quātitatē vel auctacreuiſſe: vel detracta diminuta eſſe dicuntur. Scd̓mqualitatē vero que dicitur cōmutatio. ẜm aliquas ſcilicet paſſiones: quas qualitates eē manifeſtū eſt. Secūdū locū v̓o: vt itus in longitudinem: vel in curuaturam flexus: ⁊ itus quidē in longitudineꝫ: ē vt a ſurſuꝫin deorſum: a prioribus retrorſum: a dextra ī ſiniſtrā⁊ rurſus ſi hec cōuertas ⁊ directum pergentes ideꝫmotus erunt. Illud quoqꝫ verū eſt has eſſe oēs ſpēsmotus: nullo namqꝫ ſibi participant: niſi ſolo generisnomine: quod motus dicūtur. nam neqꝫ generatioidē eſt ꝙ corruptio: namqꝫ generatio eſt in ſubſtantia ingreſſus: corruptio v̓o ex ſubſtantia egreſſus.Nec diminutio idē quod crementū. nec ſcd̓ꝫ locū trāſlatio alicui ſuperiorū cōſimilis eſt. Cōmutatio auteꝫhabet forte aliquā dubitationē: quod nō videatur aſuperioribus diſcrepare: quā queſtionē ita propoſuit.¶ In alteratione vero habet quandā queſtionem.ne forte neceſſarium ſit id quod alterat̉. per aliquāreliquarū motionū alterari. hoc autem non eſt verum. Nam pene ſcd̓m omnes paſſioneſ aut plureſalterari accidit nulla aliaꝝ motionū cōmunicante.Neqꝫ enī augeri neceſſariū eſt. quod per paſſiōeꝫmouetur neqꝫ minui. Similiter autem in alijs.Ideoqꝫ erit alia preter illos motus alteratio. Nāſi eadem eēt. oporteret id quod alteratur mox velaugeri vel minui. vel aliquē aliorū motuū cōſequi.Sed non eſt neceſſe. Similiter autem ⁊ quod augetur. aut alia aliqua motione mouetur. alterarioportebat.¶ In cōmutatione vero eſt aliqua dubitatio: ne forteneceſſe ſit quod commutatur ſcd̓m aliquem reliquorum motuum cōmutari. Naꝫ ſi omne quod cōmutat̉aut generatur: aut corrumpitur: aut mīuitur: aut creſcit: aut id ſecundum locū tranſferri neceſſe ē. dubiūnon eſt nihil ſuperioribus ceteris hanc differre ſpēꝫ:que ſecūdū cōmutationem dicitur. hoc autem non ēveꝝ. Sed qm̄ quod cōmutatur non oīno neqꝫ generatur neqꝫ corrūpit̉: vt qui in ſole diutius ſtetit: ſi ex cādido niger eſt factus cōmutatus quidē ẜm colorē dr̄non tn̄ generatus eſt aut corruptꝰ: nec vero illi aliqd̓vel crementum factum eſt vel diminutio. ſed necloci tranſlatio vlla ē. poteſt enī aliquis vno eodēqꝫ loco cōſiſtēs aliquibus extrīſecus venientibus paſſionibus permutari. poteſt quoqꝫ ⁊ creſcere ⁊ decreſcerepreter qualitatis cōmutationem. quod ipſe Ariſtoteles ita pronunciat.¶ Sed ſunt quedā creſcentia que nō alterātur. vtquadratū circūpoſito gnomone creuit quideꝫ. alteratū vero nihil factum eſt ſic ⁊ in alijs huiuſmodiquare alij ſunt motus a ſe inuicem.

¶ Eſt aūt ſimpliciter quidem motui quies contrariū. Singulis vero ſinguli generationi ꝗdē corruptio. augmentationi quidē diminutio. ſecūdū locūvero mutationi. ſecūdū locū ꝗes maxime aūt videtur oppoſitū eſſe in cōtrariū locum mutatio vt queeſt inferius ei que eſt ſuperius. ⁊ ea que eſt ſuperiꝰei que eſt inferius:¶ Nunc iam motuū contrarietates exequit̉: ⁊ ipſi quidem generi .i. motui dicit quietē eſſe contrariam. hꝫenim motus quietem contrariaꝫ. Singulis v̓o ſpeciebus motuum motus ipſi contrarii ſunt: vt generatiocorruptio. ⁊ cū gn̓atio ſit motꝰ atqꝫ corruptio: vtraqꝫtamen ſibimet contraria ſunt. cremento quoqꝫ diminutio cōtraria ē. Quare diuerſo mō. he ſpecies motus cōtrarietatem habent: quā genus duduꝫ haberemonſtrauimus. Motus .n. ipſe hꝫ quietē cōtrariam.Specierū vero motibus non quies ſed alij motus cō

¶ Qd̓ dicit tale eſt. Si quadrato inquit addatur gnomo: creſcit quidē quadratus: non tamen cōmutatur.Ideoqꝫ ſublato gnomone quadratus diminuitur: ſꝫnō cōmutat̉. Sit enim quadratus. a. b. c. d. ⁊ ducaturei angulariſ. b. c. ⁊ diuidātur quattuor latera. a. c. a. b.b. d. d. c. īequalia. g. e. h. f. punctis. ⁊ ducāt̉. g. h. f. e. linee. Diuiſus igitur quadratus. a. d. in quattuor quadratos qui ſunt. e. g. f. g. e. h. h. f. quorumlibet tres.circa eādeꝫ angularē ſūt ſi demātur: figura ipſa gnomo vocat̉: vt ſi quis tollat hos tres. e. g. g. f. f. h. īuenitur. i. n. gnomo. qui. m .n. gnomo ſeparatur ab. e. h.quadrato. Totus quidem. a. d. quadratꝰ īminutus ē:ꝗ ex tā magno factus eſt paruus: non tamen formamtetragoni cōmutauit. Quod ſi. e. h. tetragonꝰ ſolꝰ ſit:⁊ ei circūponatur gnomo: qui eſt. m .n. creuit quidemte tragonus: ⁊ maior factꝰ eſt: ſed non cōmutatus eſt.Oēs .n. tetragoni ſibi ſunt propria qualitate conſimiles. Quod ſi cōmutatio huiuſmodi eſſet vt non oīnoa ſuperioribus ſepararetur: nulla eſſet dubitatio: ꝗnſemper oporteret quicquid cōmutatur ſecundum aliquē priorū motuū modū cōmutari. Ita vt aut naſceret̉: aut corrūperet̉: aut mīueretur: aut creſceret autſecundū locū fieret aliqua permutatio. Quod qm̄ nōeſt: ab oībꝰ ſuperioribus motibus hec motus ſpeciesdiſtat. Sed monſtratū ſuperius ē quinqꝫ ſuperioresmotus ſpēs a ſe oī rōne ſubſtantie diſcrepare. Quocirca diſtāt a ſe ſimiliter hi ſex motꝰ atqꝫ diuerſi ſūt.