Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
61r
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio in predicamenta

nid referat̉: eam nomino: ſubſtantiam dixi: ſiatrem abpello: nulla rōne cōſtat: niſi ad filiū referauar Igit̉ cauſa fuit eneas vt eſſet aſcaniꝰ: ſed non eſtinſa pater vt eſſet filius. Pater namqꝫ tunc ſit cumcliꝰ fuerit. ſi hec tempore ipſo priora non ſunt.nute cuiuſlibet rei prior eſt qͣꝫ illa cuiꝰ eſt: oriaturnulla dubitatio ē: quin pater atqꝫ filius: que vtreqꝫqicatiōes equales ſunt tempore: neutra neutri cauſaet tamen ſubſtantie ipſe vt ſint: non ſit predicationis. nullo modo ſimile debet videri ei quod pauhante dictum eſt de homine. eſſe verū de eo ſermonem ſcilicet quoniam eſt. Illic enim res eſſet: tuncpoterat eſſe verus de ea ſermo. Prius enī eſt vt ſitaliquid: poſt vero vt de eo verū aliquid eſſe dicatur.Nūc v̓o ita eſt vt prius aliquis ſit pater: poſt verofilius. Mox enim vt pater eſt: filiū eſſe neceſſe ē: moxvt ē filiꝰ: patriſ ſine dubio p̄dicatio cōſequitur. quē admodū iſte modus ſit. qui ſcilicet ſimul ſecūdū naturāeſt Ariſtoteles ita pronuntiat. Naturaliter autem ſimul ſunt: quecūqꝫ cōuertūtur quidem ſecundum quod eſt eſſe conſequentiā.Sed nequaꝙͣ cauſa eſt alterum alteri vt ſit: vt ī duplo dimidio conuertuntur etenī hec. nam cuꝫ ſitduplū eſt dimidiū: cum ſit dimidiū eſt duplumſed neutrum alteri cauſa eſt vt ſit.In his que ita priora eſſe dicebantur: vt conuerterētur. quāuis ẜm eēntiā eoꝝ conſequētia eēt: tn̄ qꝛ ī hisalia res alij cauſa atqꝫ prīcipiū eſt: hoc erat quod vnaprior eſſe videretur ea quidem cuius cauſa erat Qd̓diſtat ab his que conuertuntur: ſe inuicem auferūtque neutra neutri cauſa ſit: tamen conuertunturdigne ſimul naturaliter eſſe perhibentur. Dicuntur auteꝫ ſimul naturaliter que ex eodēgenere e diuerſo diuiduntur a ſe inuicem. E diuerſo autem diuiduntur: que ẜm eandē diuiſioneꝫſunt: vt greſſibile: volatile. aquātile. hec eniꝫ ē diuerſo diuiduntur que ſunt ex eodē genere ẜm diuiſionem. animal namqꝫ diuiditur in hec in volatile greſſibile in aquatile. nihil horum priusrel poſterius eſt. ſed ſimul per naturam hec eſſe videntur. Tertium modum eorum que ſimul ſunt hunc addidit: illa quoqꝫ ſimul eſſe: que equali diuiſione ſub genere ponantur: vt ſi ponat quis animal genus hominis equi: hominem vero equū a genere .i. ab animali diuidat: homo equus quoniam ſub eodem genere ſunt ſimul eſſe natura dicuntur: conueniens regula eſt in omnibus quibuſcūqꝫ generibus: cum eniꝫſpecierum diuiſiones fiunt. illic ſpecies natura ſimulſut. ſi ſub his ip̄is ſpēbus quedam alia ponantur:etiam ipſa ſimul natura eſſe dicuntur. Diuidaturenim genus ideſt animal in volatile atqꝫ greſſibile:quoniam ſunt ſub eodem genere: ſimul natura ſunt.Et ſi quid horum in ſubiectas partes ſpecieſqꝫ ſoluat̉vt volatile quidem in his auibus quę ſeminibus veſcuntur: in his que carnibus: in his que herbis.He tres ſpecies rurſus: que ſub volatili ſunt: ſimulnaturaliter appellantur: quod Ariſtoteles ita dicit. Diuiditur autem ſingulum horum in ſpeciemfurſus vt greſſibile animal volatile aquātile: erunt ergo illa ſimul naturaliter quecunqꝫ ex eo-

dem genere ſecundum eandem diuiſionem ſunt.genera vero ſemper ſpeciebus priora ſunt. neqꝫ .n.conuertuntur ſecundum quod eſt eſſe conſequentiam. vt cum ſit aliquid aquatile quidem eſt animal. cum vero ſit animal non eſt neceſſe vt ſit aquatile. Simul ergo per naturam dicuntur. quecunqꝫ conuertuntur quidem ſecundum quod eſt eſſeconſequentiam. ſed nequaꝙͣ quidem cauſa eſt alterum alteri vt ſit. ea que ex eodem genere ē diuerſo diuiduntur ab inuicem. ſimpliciter ſimul ſuntquorum generatio in eodem tempore eſt. Atqꝫ iccirco fieri non poteſt vt genus habeat vnamſpeciem. Nam ſi quecunqꝫ ſub genere ſunt: ſimul ſūt.Simul autem niſi plura eſſe non poſſunt: genus igit̉ſub ſe vnam ſpeciem habere non poteſt. Si eniꝫ vnafuerit: fieri non poteſt vt ſimul dicatur: quia illudeſt: quod ſub eodem genere res quedam ſolent que ſimul ſint naturaliter: inueniri. Sed hec de ſpeciebus.Genera autem ſemper priora ſunt. non enim conuertuntur ſecundum ſubſiſtentie conſequentiam. Prioris vnus modus eſt ſecundum queꝫ illa priora eſſe dicerentur: quecunqꝫ ad ſubſiſtendum nullo modo conuerterentur. quod hoc idem in generibus cadit. Genera enim non conuertuntur ad ſubſiſtentie conſeqͣntiam hoc modo. Sit enim animal genus: homo veroſpecies. Cum vero dico hominem eſſe: animal quoqꝫeſſe conſequitur. Si animal dixero: ad hominem ſubſiſtentie conſequentia non conuertitur. Poteſtenim eſſe animal: non tamen homo. Quocirca ab animali ad hominem non conuertitur ſubſiſtentie conſequentia. Quod ſi poſito homine anima conſtat: animali vero nominato non eſt neceſſe hominem eſſe.Animal eſt prius homine. Illa quoqꝫ priorum deſcriptio eſt: quod ea que ſunt priora ſublata quidem auferunt: illata non inferunt. Animal enim ſublatum ſecum quoqꝫ hominem tollet: illatum vero vt dicatureſſe animal: non ſecum ſtatim hominem infert. Poſteriora vero e diuerſo ſunt. Illata enim ſimul inferunt: ſublata non auferunt. Dictus quidem homo: ſimul ſecum animal infert: omnis namqꝫ homo: animal eſt. Quod ſi homo ſubſtantialiter auferatur: non ē neceſſe animal quoqꝫ auferri. Quod hocnomen animalis in pluribus ſpeciebus valet aptari.Quod ſi ita contingit: ſublato homine permanebitanimal. Quocirca concludit tres eſſe ſpecies eorumque ſimul ſunt ſecundum tempus: ſecundum naturaꝫcum vtraqꝫ ita conuertuntur: vt neutra neutri cauſaſit. Tertium genus eſt ẜm eādē ſub genere diuiſionē De motu.Uoniam in faciendo atqꝫ patiēdo ineratquidam motus: facere autem pati predicamentis adiunxerat: iccirco nunc de motibus tractat: ſex nūero eſſe ꝓnunciat.Otus autem ſpecies ſunt ſex generatio.corruptio. augmentum. diminutio. alteratio. ſecundum locuꝫ mutatio. alij itaqꝫ motꝰ palā eſt qꝛ alii ab inuiceꝫ ſunt.eſt enim generatio corruptio. neqꝫ augmentumdiminutio: neqꝫ ſecundum locum mutatio. ſimiliter autem in alijs. In phyſicis Ariſtoteles motꝰ ſpec̄ies alia ratiōe partitus eſt. Ait enim aliud eſſe permutationē: aliud mo