Prima editio In predicamenta

tui. Quocirca quoniam in contrariis ⁊ in his que ſecundum priuationeꝫ habitumqꝫ ſunt: ſi cum complexione vtrāqꝫ dicantur de re non ſubſiſtente: falſa ſūtvtraqꝫ que predicantur. Cum hoc idem in affirmationibus ⁊ negationibus nō ſit. omnes cetere oppoſitiones ab affirmatione ⁊ negatione diſſentiunt: Monſtrate ſunt igitur oppoſitiones quatuor ⁊ ſex differētie: vna quidem contrarioruꝫ: ⁊ eius que eſt ad aliꝗdSecunda contrariorum ⁊ eorum que ſunt ſecundumhabitum ⁊ priuationem. Tertia contrariorum ⁊ eiꝰoppoſitionis que eſt ſecundum affirmationem ⁊ negationem. Quarta vero relatiuorum ⁊ eius que eſtſecundum habitum ⁊ priuationem. Quinta relatiuorum ⁊ eius que eſt affirmationis ⁊ negationis. Sexta priuationis ⁊ habitus ad negationem ⁊ affirmationem: Sed poſt has oppoſitionum differētias quedam de contrariis ad multas proficientia queſtionesab Ariſtotele traduntur¶ Contrarium autem eſt bono quidem ex neceſſitate malum. hoc autem palam eſt per ſinguloruminductionem: vt ſanitati languor: ⁊ iuſtitie iniuſtitia: ⁊ fortitudini timiditas. ſimiliter autē ⁊ in alijſ.malo autē aliquando bonuꝫ quideꝫ eſt contrariumaliquando auteꝫ maluꝫ. egeſtati eniꝫ cuꝫ ſit maluꝫſuperabundantia contraria eſt: cū etiaꝫ ipſa ſit maluꝫ. Similiter auteꝫ ⁊ mediocritas contraria vtriqꝫ cuꝫ ſit bonuꝫ eſt: ſed in paucis hoc tale quilibetinſpiciet: in pluribus vero ſemper malo bonumcontrarium eſt.¶ Hoc loco monſtratur: quod omne bonum ſempermalo contrarium eſt. Non autem omni malo ſemperbonum. nam quodcunqꝫ fuerit bonum: ſolum illi malum contrarium: malo autem ⁊ bonum poteſt eſſe cōtrarium ⁊ malum. Sanitati enim que bona eſt: egritudo que eſt mala contraria eſt. Rurſus felicitati queeſt bona: infelicitas que ipſa quoqꝫ eſt mala: contraria eſt: Eſt autem inuenire malum quod duas habetcontrarietates. boni ſcilicet ⁊ alterius mali. Nam cuꝫea ſunt contraria que a ſe plurimum diſtent: cum ſittimiditas habitus animi peſſimus: duas habet contrarietates: temeritatem ſcilicet ⁊ fortitudinem. naꝫqui omnia timet ⁊ eſt timidus: ⁊ qui nihil timet omnino in quo eſt temeritas: lōge a ſēſe diſtant ⁊ diſcrepant: quocirca ſibi contraria ſunt: cuꝫ vtraqꝫ ſint mala. Rurſus quoniam bonum malo contrarium ⁊ fortitudo bona eſt: timiditas mala erit: ⁊ erit fortitudini contraria oppoſitaqꝫ timiditas. Due igitur contrarietates opponuntur timiditati: temeritas ⁊ fortitudo. ſed temeritas contraria eſt ſecundum longiſſimādiſtantiam quantitatemqꝫ diſcrepantis habitus atqꝫcontrarii. Timiditas vero fortitudini videtur oppoſita ſecundum qualitatem bonitatis atqꝫ malitie. quare ſufficienter ē demonſtratum bona ſemper maliseſſe contraria: mala vero etiam malis. Inductio eſtautem ſingulorum exemploruꝫ collectio: ⁊ ad vniuerſalem per eam cognitionem collectionēqꝫ reductio:vt ſi quis dicat qui muſicam nouit muſicus eſt: ⁊ abea denominatur: ⁊ medicus qui medicīaꝫ: rurſus quigrammaticam grammaticus: ⁊ ex his ſingulis rebus colligat vniuerſaliter: ⁊ quicunqꝫ aliquam artem nouit: eiuſdeꝫ denominatione ſignatur: vt a grāmatica grammaticus: a medicina medicus: ⁊ ceterahuiuſmodi. Quocirca hoc quod ſupra diximus de cō

trariis. Ariſtoleles exemplorum planiſſima inductione firmauit. Illud quoqꝫ addidit mala poſſe malis eēcontraria: in pauciſſimis inueniri. ſemper autem mala bonis eſſe contraria. nam ⁊ in his ipſis in quibusmala malis contraria ſunt: ineſt tamen vt etiam ſimul bonis contraria eē videantur: vt timiditas: quoniam temeritati contraria eſt: ſimul etiam fortitudini contraria eſt. Sed non neceſſe eſt vt quodcunqꝫmalum bono eſt contrarium mox etiam mali eſſe cōtrarium: vt egritudo ſanitati quidem quod eſt bonūcontraria eſt: alij vero malo contraria non eſt. Recteigitur dictum eſt malum malo contrarium in paucioribus inueniri.¶ Amplius cōtrariuꝫ non neceſſariuꝫ eſt ſi alteruꝫſit ⁊ reliquuꝫ eſſe. Sanis namqꝫ omnibus ſanitasquidem erit: languor vero non erit. ſimiliter autēcuꝫ omnes albi ſint. albedo quidem erit. nigredovero non erit. Amplius ſi ſocratem eſſe ſanuꝫ. adid quod eſt ſocrateꝫ languere contrarium eſt cumnon ſit poſſibile vtrumqꝫ eidem ineſſe ſimul. nonerit poſſibile. cum alterum centrarium ſit. ⁊ reliquum eſſe. cum enim ſit ſocratem ſanum eſſe. nonerit languere ſocratem.¶ Dictum eſt in relatione quedam relatiua ſimul eſſenaturaliter: vt cum ſit filius pater eſt: cuꝫ vero ſit pater: ſine filio eſſe non poſſe: Quocirca ſimul ſemperſunt pater ⁊ filius. hoc vero in contrariis non eſt. Aitenim. non neceſſe eſt ſimul ſemper eſſe contraria. Sienim nullus egrotet ⁊ ſint omnes ſani: cuꝫ ſit ſanitanon erit egritudo: ⁊ vna contrarietate manente aliaomnino non erit: vt ſi quis hoc idem dicat de cignisetenim omnes cigni ſunt albi: in cignis nigredo noterit. Atqꝫ hoc idem ad vniuerſalia referendum eſtNam ſi omnia que ſunt: alba ſunt: oīno nigredo noterit. Tractum hoc videtur eſſe ſingillatim a partibNam quod duo contraria in eodem vno eodemqꝫ tēpore eſſe non poſſunt: vt ſocrates cum ſanus eſt egretus non eſt: ⁊ cum ſanus eſt manente ſanitate nonpoterit egritudo. Et non erit neceſſarium vno cōtirio poſito mox ſubſequi alterum. Nam ſi neceſſe eēvno contrario conſtituto mox aliud ſequi: poſſet idſocrates vno eodemqꝫ tempore ⁊ ſanus eſſe ⁊ egequod fieri non poteſt. Non igitur neceſſe eſt cum ſvna ꝯtrarietas: mox aliā ſequi. Quocirca fieri poteſvt cum vnum contrarium ſit: aliud non ſit. Idqꝫ ī ſitgularibus etiā neceſſe ē: vt in eo quod eſt ſocratē eēſanum: non eſt ſocratē egrotare: qd̓ ſocratis ſanitateſt contrariū. Socrates enim quanqͣꝫ contrariorumſuſceptibilis ſit quoniam ſubſtantia eſt: tamē vno eodēqꝫ tempore contraria vtraqꝫ non ſuſcipit.¶ Palā v̓o ē ꝙ ⁊ circa idē aūt ſpē aut genere natura habēt fieri cōtraria. lāguor namqꝫ ⁊ ſanitas ī corpore animalis natura habent fieri. albedo autē ⁊ nigredo ſimpliciter in corpore iuſtitia vero in animahominis ⁊ iniuſtitia.¶ Docet circa que ſemper poſſint eſſe contraria. Aitenim circa eas res que aut genere eadem ſint aut ſpevt eſt corpus quidem animalis vnum ſecundum genꝰomnium enim animalium vnū genus eſt. ⁊ circa hocegritudo vel ſanitas inuenit̉. Similiter ⁊ circa corpoē indiſcrete vel animalis vel inanimati albedo ⁊ nigredo eſt: qd̓ ſcilicet omne corpus ⁊ ipſum ſecundumgenus eſt vnum. nāqꝫ his genus eſt ſubſtātia. Iuſti