Prima editio in predicamenta

pinque ſint. rarum vero eo ꝙ diſtent a ſe inuicem.lene quidem quod in rectum ſibi partes iaceantaſoerum vero quod hec quidem pars ſuperet: illapero ſit inferior. Et fortaſſe alij quoqꝫ apparebuntqualitatis modi: ſed qui maxime dicuntur fere totiunt. qualitates itaqꝫ ſunt que predicta ſunt: qualia rero ſunt: que ſecundum hec denominatiue dicuntur: rel quomodolibet aliter ab his.couedam ſunt que videntur eſſe qualitates: quoniāex hijs aliqua denominatiue dicūtur: vt lene quoniāpicitur a lenitate: ⁊ aſperum quoniaꝫ dicitur ab aſperitate. ſpiſſum quoqꝫ ⁊ rarum a raritate ⁊ ſpiſſitatenominantur. videntur ergo hec quoqꝫ in qualitatibꝰpoſſe numerari. Sed rectam rationem perſpicientinua nec ſolum auribus que dicuntur: ſed etiam mente atqꝫ animo iudicantibus in qualitatibus hec poninon oportere manifeſtum eſt. Nam quod dicimus rarum: poſitio quedam partium eſt non qualitas. Namquia ita partes a ſe ſeparate diſtant: vt inter eas alieni generis corpus poſſit admitti: ideo rarum vocaturvt ſpongie pumiceſqꝫ: quoniam in eorū cauernis ſurculus vel aliud quid immitti poteſt: ita vt. inter rimaſpartium ſit: iccirco rarum dicitur. Porro autem ſpiſum: quoniam ita ſibi partes vicine ſunt atqꝫ ad ſe inuicem ſtricte: vt inter eas nullum corpus poſſit incidere: atqꝫ ideo ſpiſſum voc̓atur: vt eſt ferrum vel adamas. Poſitio ergo quedam partium his ineſt non q̄litas. nec vero illud quoqꝫ diſtat: quod dicitur ſene.Nam quoniam partes ita ſunt poſite: vt neutra ſuperet: neutra ſit minor: ſed equalibus extremitatibꝰ iuncte ſunt: iccirco quedam lenitas eſt: vt adducta manꝰillam que ex equalitate iunctis partibus nata eſt: ſentiat lenitatem: vt eſt argentum. Aſperitas vero ē partium non equalis poſitio: ſed aliarum eminentium:aliarum vero depreſſarum vt cuius alie partes eminent: alie vero depreſſe ſunt. Ergo ſecundum vnamquamqꝫ partium poſitionem vel raritas vel ſpiſſitudo vel aſperitas vel lenitas corporibus eſt. Non igit̉hic ſecundum qualitatem dicuntur: ſed potius ſecundum poſitionem. Poſitio autem in relationis genere nominata eſt. Non igitur he qualitates: ſed potiªrelatiue ſunt. ⁊ enumerationes quidem ſpecierum qͣlitatis ariſtoteles hic terminat. Non ſunt tamen putande ſolum eſſe qualitates quas ſupra poſuitꝭ. Ipſeenim teſtatur eſſe quoqꝫ alias qualitates: quas modoomnes nūerare neglexit. ſꝫ cur neglexerit multe ſūtcauſe. Prima ꝙ elementi vicem hic obtinet liber:nec perfectam ſcientiam tradit: ſed tantummodo aditus atqꝫ pons quidam in altiora philoſophie introitūpandit. Quocirca ſi hoc ita eſt: tm̄ dicere oportuit:quantum ingredientibus ſatis eſſet: ne eoruꝫ animosnondum ad ſcientiam firmos multiplici doctrine ſubtilitate confunderet que vero hic deſunt in libris: quiπέτάταφυσικα inſcribuntur appoſuit. Perfectisnamqꝫ opus illud non ingrediētibus preparatur. Eſtquoqꝫ alia cauſa: vt nos ad exquirendas alias qualitates non ſolum propriorum dictorum: ſed etiaꝫ noſtrorum aliquid inueniendi incitator admitteret. Quocirla concludit eas que maxime dicerentur: quas ſuprapropoſuit eſſe qualitates. Illa vero dici qualia que ſecuſidum predictas qualitates dicerent̉. ſed quoniamaddidit̉. vel quomodolibet ab his. que ſit huiuſcepropoſitionis ſententia prius appoſitis ariſtoteliſ verbis ſequens expoſitionis ordo contexit.

¶ In pluribus quidem ⁊ pene in omnibus denominatiue dicuntur: vt ab albedine albus ⁊ a grammatica grāmaticus: ⁊ a iuſtitia iuſtꝰ. ſil̓rāt ⁊ ī alijsIn aliꝗbꝰ v̓o eo ꝙ nō ſint poſita qͣlitatibꝰ noīa nōcontingit ab eis denoīatiue dici: vt curſor: aut pugillator qui ſecundum valitudinem naturalem dicuntur: a nulla qualitate denominatiue dicuntur.Non enim poſita ſunt nomina valitudinibus: ſecundum quas iſti quales dicuntur. ſicut in diſciplinis. ſecundum quas vel pugillatores vel palleſtrici ſecundum affectionem dicuntur. Pugillatoria enim ⁊ paleſtrica diſciplina dicitur. quales vero ab his denominatiue hi qui ad eas afficiunturdicuntur. Aliquando autem ⁊ poſito nomine denominatiue non dicitur id quod ſecundum ipſumquale dicitur. vt a virtute ſtudioſus dicitur. Uirtutem enim habendo ſtudioſus dicitur. ſed non denominatiue dicitur a virtute. Non autem in pluribus hoc tale eſt. que autem dicuntur qualia. aut denominatiue a predictis qualitatibus dicuntur. autaliquo modo aliter ab his.¶ Multe inquit ſunt qualitates: quibus poſitis ⁊ proprio nomine nuncupatis ab his alia denominatiuedicuntur: vt ea que ipſe planiſſime adiecit exempla.Nam cum albedo cuiuſdam nomen ſit qualitatis: aleo dicitur albus. Eodem quoqꝫ modo ⁊ grammaticacum rei ſit nomen ab ipſo quales dicuntur. Grammatici enim a grammatica nominantur. atqꝫ hoc eſt inpluribus vt poſito nomine ſi quid ſecunduꝫ ipſas qualitates quale dicitur: ex his ipſis qualitatibus appellatio deriuetur. Alie vero qualitates ſunt: in quibus cūnomen poſitum non ſit: tamen quales dicuntur. quales quidem quia alia qualitate participant: ſed non ſecundum eam qualitatem quales dicuntur: ex qua ſihis eſſet qualitatibus nomen poſitum: poterant appellari: vt in ea qualitate que ſecundum potentiaꝫ naturalem dicitur. Illi enim qͣꝫ qͣꝫ quales dicantur: hiqui ſecundum ipſam potentiam nominantur: ipſi tamen (vt dictum eſt) nullo proprio nomine nuncupantur. Nam qui pugiles appellantur ab arte pugillatoria: iccirco ab ea pugiles dicuntur: quod ad eandemipſam artem pugillatoriam quodammodo affecti ſūtIam enim pugiles ab arte pugillatoria predicantur. Qui vero nondum pugiles ſunt: ſed eſſe poſſuntnon ſecundum ipſam artem ideſt pugillatoriam: ſedſecundum potentiam pugillatorie artis pugillatoresvocantur. Ipſi autem potentie nomen proprium poſitum non eſt. Nam quemadmodum a curſu curſores:a paleſtra paleſtrici: a pugillatoria pugiles diſtinctisqualitatum vocabulis appellantur: non eodem modoeſt etiam in vniuſcuiuſqꝫqꝫ rei potentia naturali. curſus enim potentia naturalis: ſecundum quam curſores vocamus: ⁊ rurſus potentia pugillandi: vel potentia paleſtrizandi ſuo nomine diſtincta non eſt. Curenim dicitur curſor ſi interrogemur de eo qui nondūeſt curſor: dicimus ſecundum potentiam naturalem.Cur paleſtricus: eodem quoqꝫ modo naturalem potentiā reſpondemus. Quare pugillator qui nondū ēpigilis: ab eadem quoqꝫ potentia naturali nominat̉.Si igitur haberet hec naturalis potentia propriū nomen: ita diſtinctis vocabulis appellaret̉: vt in his qͣlitatibus in quibus proprie nomen eſt poſitum: vt in