Prima editio In predicamenta

diceretur: eſſet quoqꝫ ipſe rubor paſſibilis qualitas:quoniam in ſubiecto corpore diutiſſime permaneret.Nunc autem quoniam nullo modo rubeus dicit̉: cuia verecundia rubor venit: qualitates autem ſunt ſecundum quas quales vocamur: verecundie rubor nōqualitas: ſed quedam paſſio eſt: nam ſi eſſet qualitas:ab eo rubore rubei dicerentur: ideſt quales: ſed hocnon ita eſt. Non igitur. huiuſmodi affectiones quenon multo durant tempore qualitates vocantur: ſedpotius paſſiones. Paſſus enim aliquid dicitur qui ꝓpter verecundiā rubeus ſit. Eadem ratio eſt in anime paſſionibus: Nam ſi ad momentum quis iratuseſt. non iccirco eum iure aliquis iracundum vocet: ſꝫſi huiuſmodi vitium in cuiuſlibet animo conſtanterinheſerit. Nam ſi quis vel per naturam vel per egritudinem ſit leſus corpore: vt vel perpetuam dementiam: vel immobilem incurrat iracundiam: ille vel demens vel iracundus dicitur. Et quecunqꝫ alienationes. (vt ipſe ait) vel ſecundum naturam vel per caſum permanentes fuerint ille in paſſibili qualitatenumerantur: iccirco quod ſecundum eas quales dicimur. Que autem. (vt dictuꝫ eſt) non permanent: ſedfacile traſeunt: eas non qualitates: ſed ſolum vocampaſſiones. Sed quoniam tres ſpecies qualitatis enumerauit: vnam ſecundum quam habitus diſpoſitioneſqꝫ dicerentur. alteram ſecundum quam naturalispotentia vel impotentia ad aliquid faciendum vel patiendum ſubiectarum rerum naturas pararet. tertiāſecundum quam paſſibiles qualitates dicerentur: ⁊hanc tali duplicitate partitus eſt: vt alias iccirco diceret paſſibiles eſſe qualitates: ꝙ ipſe aliquas gignerētpaſſiones: alias vero ꝙ ab aliquibus ipſe paſſionibꝰnaſcerentur. Queri poteſt quomodo he quoqꝫ paſſibiles qualitates diſtent a prima illa ſpecie qualitatisque ſecundum habitum diſpoſitionemqꝫ prepoſita ē.Nam ſi quis calorem friguſqꝫ perſenſerit: habet quidem qualitatem paſſibilem: ſed tamen in eiuſdem ipſius diſpoſitione atqꝫ affectione verſatur. diſpoſitnamqꝫ eſt ad eundem calorem atqꝫ frigus: queꝫ ſumpſit atqꝫ habuit: quod ſcilicet ipſe ariſtoteles videnscalorem friguſqꝫ in vtraqꝫ ſpecie numerauit. namqꝫ⁊ diſpoſitionem dixit calorem atqꝫ frigus: ⁊ paſſibilem qualitatem. huius queſtionis talis ſolutio eſt. nihil impedit ſecundum aliam ſcilicet atqꝫ aliam cauſam vnam eandemqꝫ rem gemino generi ſpecieiueſupponere: vt ſocrates in eo ꝙ pater eſt ad aliquid dicitur. in eo vero quod homo ſubſtantia eſt. ſic in calore atqꝫ frigore in eo quod quis ſecundum ea videt̉eſſe diſpoſitus: in diſpoſitione numerata ſunt. Secūdum vero ꝙ ex aliquibus paſſionibus innaſcunturpaſſibiles qualitates dicte ſūt. Ipſe v̓o ab habitu diſtant ideſt paſſibiles qualitates: quod in plurimis adhabitus rebus per artes atqꝫ ſcientias peruenitur:ita vt ipſe habitus ordine ⁊ filo quodam perficiatur.Paſſibiles vero qualitates eo modo minime. Quovero diſtēt he paſſibiles qualitates a ſecunda ſpecie:que ſecundum naturalem potentiam vel impotentiādicitur: queritur. Perplana diſtantia eſt. Dicimusenim ſecundum pontentie naturalis ſpeciem aliquiddici: non ſecundum preſentem actum: ſed ſecundumid quod ad hoc eſſe poteſt. frigus vero calorqꝫ ⁊ dulcedo vel amaritudo non ſecundum quod poſſit eſſe:ſed ſecundum id quod iam ſit: conſideratur. Quocirca diſtat hec tertia ſpecies a ſecunda: ꝙ hic ſecundūpoſſibilitatem dicitur: tertia vero ſecundum actum.

Sed quod dudum promiſcue paſſiones affectionumnomine vocabamus: hec quoqꝫ non longa queſtio eſtSic enim inueniemus ꝙ paſſio ab affectionibus diſcrepare videatur. Si qua enim corpora ita calefactaſint: vt ex ſe quoqꝫ ipſa aliquem calorem emittere valeant: illa ad calorem affecta nuncupantur. Si qua vero tantum calorem momento ſuſceperint: paſſionesdicimus: ⁊ ab affectibus: ſegregamus: vt hoc ſit integrum paſſionum affectio numqꝫ ad habitus augmētum: vt amplificata paſſio in affectionem tranſeataugmentata affectio in habitum permutetur. ⁊ hecquidem de tertia ſpecie qualitatis pronuntiaſſe ſufficiat: Nunc quarte ſpeciei viꝫ naturamqꝫ veraciſſimadiſputatione confirmat: vſquequo progreſſa qualitatis diſtributio conquieſcit. Nobis quoqꝫ diſputationum prolixitas moderanda eſt. Prouidendum quoqꝫ eſt vt ſufficiēs breuitas ordini expoſitiōiſ adhibeatur: ne aut breuitatem comitetur obſcuritas: aut planitiem minus moderata oratio odioſo faſtidio ⁊ inlonginquitate deformet.¶ Quartum vero genus qualitatiſ eſt figura. et cica vnum quodqꝫ conſtans forma. amplius ad hecrectitudo ⁊ curuitas. ⁊ ſi quid ſimile eſt his. ſecundum enim vnumquodqꝫ eorum quale quid dicitur. triangulum enim vel quadrangulum eſſe quale quid dicitur. ⁊ rectum aut curuum.¶ Quarta eſt ſpecies qualitatis que ſcd̓m vnāquāqꝫformam figuramqꝫ perſpicitur. Eſt autem figura: vttriangulum vel quādratum. forma autem ipſius figure quedam qualitas eſt. vt figura quidem eſt triangilum vel quadratum. forma autem ipſius triāguli velquadrati quedam qualitas. vnde etiam formoſos homines dicimus. Figura enim quedam vel pulchrior:vel mediocris: vel alio quodāmō cōſtituta qualitasformaqꝫ noīat̉. Has aūt eſſe qualitates nullus dubitat. Siꝗdē ⁊ a figura dr̄ figuratꝰ: ⁊ a forma formoſAmplius quoqꝫ triāgulū etiā a triagulatione denominatū eſt: ⁊ qͣdratū a qͣdratura. Quod ſi ille ſunt qͣlitates: ẜꝫ qͣs quale aliquid appellatur nō ē ꝗ dubitetformā figurāqꝫ eē qͣlitates: qm̄ oīa q̄ his participantex his ipſis qualia nomināt̉ ſꝫ qm̄ ī cōtinue quātitatis ſpēbꝰ ⁊ triāgulū ⁊ ſuꝑficies enūerata ē: ipſa ꝗdeꝫſuperficies quātitas ē ipſiꝰ vero ſuperficiei cōpoſitioqualitas. ē .n. figura (vt geometrici diffiniunt) queſub aliquo vel aliquibus terminis cōtinetur. Sub aliquo quidem: vt circulus: ſub aliquibus vero vt triangulum vel quadratum. quare ſpacium quideꝫ ip̄ꝫ: qd̓ex ſupradictis lineis continetur: ſuperficies dr̄: q̄ ē qͣꝫtitas. Superficies nāqꝫ quoniam in dilatione quadā ⁊ ſpatio cōſtat: quantitas eſt: ſed cōpoſitio ipſiꝰ ſuperficiei qualitas. Nam quoniam tres linee conuenienter in ſe iunctis terminis ſpacium concluſere: qd̓tribus angulis ⁊ tribus lineis continetur: hoc ipſumſpacium qd̓ concludunt: ad quantitatem referri pōtqd̓ v̓o tribus lineis hoc eſt qualitas. figura enim eſttriangula. hoc idem quoqꝫ dici poteſt ēt in linea. Nāqm̄ longitudo ſine latitudine eſt: ad quantitatē dicit̉quod recta ſiue curua eſt: redditur rurſus ad qͣlitatē.¶ Rarum v̓o ⁊ ſpiſſum ⁊ aſperū ⁊ lene putabūturquidē qualitatē ſignificare. ſꝫ aliena hmōi putātureſſe a diuiſione que circa qualitatē eſt. quādā eniꝫpoſitionem magis videtur vtrumqꝫ partium ſignificare. ſpiſſum quidem eſt eo ꝙ partes ſibiipſe propinque