Prima editio in predicamenta

ge picuntur: ideſt albedo ⁊ nigredo. Non autem eoaem modo paſſibiles qualitates dicuntur: quemadaodum amaritudo atqꝫ dulcedo calor ⁊ frigus: nūcmne eorum diſtantie eſſe poſſint exponit. Amaritudommim atqꝫ dulcedo non ꝙ ipſa aliquid extrinſecus paierentur ſed ꝙ ipſe efficerent paſſiones: paſſibiles qͣinates vocabantur albedo vero ⁊ nigredo contrarienon enim ꝙ ipſe aliquas ſenſibus paſſiones importent: ſed ꝙ ex aliis quibuſdam paſſionibus innaſcant̉raoc autem videtur. Ariſtoteles ex eo quodammodoconſideraſſe: quod poſt ipſe propoſuit hoc modo.Quoniam ergo fiunt per aliquam paſſionemmulte colorum mutationes manifeſtum eſt rubeſcens enim aliquis rubeus factus eſt ⁊ timens pallidus: ⁊ vnumquodqꝫ talium.Hoc autem ex non longi temporis paſſionibus adnaſſibiles qualitates ⁊ diutiſſime permanentes acuriſſima conſideratione tranſfertur. ſit enim rationismobabilitas hoc modo. Monſtrantur enim colorumqualitates ex paſſionibus naſci. ꝙ cum verecundiapaſſio quedam ſit: ex ea rubor exoritur: ⁊ cum timorloco paſſionis habeatur: ab ea pallor metuentis vultum atqꝫ ora defigit Quare quoniam hi colores exquadam paſſione videntur innaſci: etiam in naturalicolore eandem veriſimile eſt eueniſſe rationem. Naꝫniā cum verecundia fit. in os omnis ſanguis egreir: ⁊ velut delictum tecturus effunditur: ita quoqꝫ ſit rubor ex ſanguinis progreſſione atqꝫ in apertum effuſione. Quocirca ſi hoc ex īnaturali paſſionecontigerit: naturali facies rubore perfunditur: Pallor vero ſit quotiens a facie ſanguis ad precordioruminteriora ingreditur. Quod ſi hoc quoqꝫ naturalispaſſio det veriſimile eſt eodem infectum colore procreari: Quocirca ſiue per egritudineꝫ pallor ſit: quodnaturale non eſt: ſiue per aliquem naturalem euentum paſſionis accidat: ceteraqꝫ ad eundeꝫ modum:paſſibiles qualitates dicuntur: eo ꝙ ex aliquibus paſſionibus ſint. quod ipſe ariſtoteles hac voce teſtaturQuare vel ſi quis naturaliter aliquid talium paſlus eſt: ſimilem colorem oportet eū habere. Queenim affectio nunc ad verecundiam circa corpusfacta eſt: ⁊ ſecundum naturalem paſſionem eademfiet affectio: vt naturalis color ſit ſimilis.CNam ſiue aliquis vel nondum natus aliquid patiatur quo faciem ſanguis relinquat: ſiue quolibet aliomodo ſanguis ex infantis vultū ad interiora migrauit: facieꝫ naturalis infecit pallor: ⁊ que nunc non naturales paſſiones diſpoſitioneſqꝫ ſunt: vt cum hi colores faciem vel totum corpus inficiunt: he ſi naturaliter contigerint eiſdem: ſimilibus ſignatus coloribꝰvultus aſpicietur. Nunc enim cum eſtus in ſuperficievultus ſanguinem impoſitum decoxerit. nigredinisperuſti ſanguinis rubor reddit colorem. Quod ſi idēaliqua paſſione in faciem nondum geniti infantis acciderit: eandem veriſimile eſt affectionem coloris copus ſuſcipientis inficere. Quare que in coloribuſ ſūticcirco paſſibiles qualitates dicuntur: n̄ ꝙ ipſe aliꝗdpatiantur: ſed ꝙ ex aliquibus paſſionibus in cuiuſlibet corpus atqꝫ ora proueniunt.¶ Quecunqꝫ ergo talium caſuum ab aliquibuſ paſſionibus difficile mobilibus ⁊ permanentibus prīcipium ſumpſerint: paſſibiles qualitates dicunturſiue enim ſecundum naturalem ſubſtantiam pal-

lor aut nigredo facta eſt: qualitates dicuntur: Quales eniꝫ ⁊ ſecunduꝫ eas dicimur: ſiue propter egritudinem longam vel eſtum aliquid tale contingit:vel nigredo vel pallor: ⁊ non facile preterit: ⁊ in vita permanet. qualitates ⁊ iſte dicuntur. Similiterenim quales ⁊ ſecundum eas dicimur.¶ Dat quoddaꝫ ſignuꝫ quo perſpecto valeamus agnoſcere: quas harum omnium que ſupradicte ſunt: qualitates oporteat appellari. Si enī ita vel caſu aliquovel natura hec qualitates euenerīt: vt eorum ſit tardus exitus permutatioqꝫ difficilis: qualitates vocantur. Si quis enim vel per egritudinem vel per naturam pallidus fiat: ſitqꝫ in eius corpore permanēs pallor: tunc qualitas appellatur. ⁊ hoc non in corporalibꝰſolum vitiis: ſed etiam in animi quoqꝫ affectionibusinuenitur. Si quis enim vel per naturam vel quomodolibet alio poſtea caſu aſſiduis commeſſationibusdelectetur. ⁊ hoc illi quodammodo in ipſa mentis diſſolutione permaneat: ab eoqꝫ difficile moueatur: paſſibilis qualitas effecta eſt: iccirco ꝙ ſecundum eamquales dicuntur: quibus illa prouenerit. Niger enimdicitur in quo nigredo permanſerit. Commeſſatorcui voluptas perpetua commeſſandi eſt. Eſt ergo ſignum in paſſibilibus qualitatibus hoc: eas eſſe immobiles ⁊ permanentes. que auteꝫ hmōi ſūt qͥ facillime permutantur ⁊ temporali ſtatu ſunt: de his taliſariſtotelis videtur eſſe ſententia.¶ Quecunqꝫ vero ex his que facile ſoluuntur: ⁊ cito tranſeunt: fiunt. paſſiones dicuntur. qualitatesvero minime. non enim dicimur ſecundum easquales. neqꝫ enim qui propter verecundiam rubeus factus eſt. rubeus dicitur. nec cui pallor propter timorem venit. pallidus eſt. ſed magis quidēaliquid paſſus ſit. quare paſſiones huiuſmodi dicuntur. qualitates vero minime. Similiter his. ⁊ſecundum animam ⁊ paſſiones ⁊ paſſibiles qualitates dicuntur. Quecunqꝫ enim mox in naſcendoab aliquibus paſſionibus difficile mobilibus fiūt.qualitates dicuntur. vt dementia ⁊ ira ⁊ alia huiuſmodi. quales enim ſecundum eas dicimur. ideſtiracundi ⁊ dementes. Similiter autem ⁊ quecunqꝫ alienationes non naturaliter. ſed aliquibus caſibus facte ſunt difficile pretereuntes ⁊ omnino immobiles. ⁊ huiuſmodi qualitates ſunt. quales eniꝫ⁊ ſecundum eas dicimur. Quecunqꝫ vero ex hisque facile ⁊ citius pretereunt fiunt. paſſiones dicūtur. vt ſi quis contriſtatus iracundior fit. non eniꝫiracundus dicitur. qui in huiuſmodi paſſione iracundior eſt. ſed magis aliquid paſſus. quare paſſiones quidem huiuſmodi dicuntur. qualitates verominime.¶ Quid de his affectionibus iudicaret: que ad preſenstempus atqꝫ ad momentum animis vel corporibusinhererent: ipſe non obſcura oratione vulgauit. Naꝫcum prius eas eſſe paſſibiles qualitates pronunciaretque ex aliquibus paſſionibus gignerentur: ⁊ tamen īſubiectis immutabiliter permanerent: nunc illas affectiones que ita ſunt in ſubiectis: vt cito pretereāt: nōqualitates ſed paſſiones vocat. Si quis eniꝫ propterverecundiam rubore infectus eſt: quoniam rubor illenon permanet: rubeus non vocatur. Quod ſi rubeusG 4