Prima editio In predicamenta

eſt ad aliquid quodammodo ſe habere. ac ſi diceret:ea ſūt ad aliquid que ſe ad aliquid quodammodo habent. Sed minutiuiſ atqꝫ acutus conſiderantibus visintegre diffinitionis prompte atqꝫ veraciter. apparebit. non enim in eo ꝙ eſt dici ad aliquid conſideramus: ſed in eo ꝙ eſt eſſe. ea namqꝫ ſunt relatiua: quein quadam comparatione ⁊ relationis habitudine cōſideramus vt quaternarius numerus: ⁊ hoc ipſuꝫ qd̓eſt eſſe dicitur .i. quatuor: ⁊ aliud quoddam .i. dupluꝫvt ſi ad binariuꝫ conferatur. Sed quod de quaternario numero dicimus quaternariuꝫ: hoc ad ipſius quaternarii numeri naturam refertur. Quod v̓o duplū:non eſt hoc quaternarii ſed duorum ad quod dupluꝫdicitur: ⁊ ad quod propria relatione duplum eſt. Binarius quoqꝫ numerus ⁊ binarius eſt ⁊ medietas: binarius quidem ſecundum ſuam naturam Medietasv̓o ſecundum quaternarii relationem. Quocirca incomparatione quadam atqꝫ in habitudine ea que ſūtad aliquid ſpeculamur. quaternarius enim in eo ꝙ qͣternarius eſt ad aliquid nō dicitur: in eo v̓o ꝙ eſt duplus duorum: relatiuus eſt .ſ. ad binarium comparatus Binarius quoqꝫ in eo ꝙ ſunt duo: ad aliquid nonrefertur: ſed in eo ꝙ eſt medietas ſcilicet ad quaternarium comparatus. Ergo vt ſit duplus quaternariꝰnon duobus: ſed medietate eget: vt ſit medietas binarius: non quaternario ſed duplo opus eſt. Uidesne vt habitudine quadam ⁊ comparatione res aliudin natura retinentes: aliud tamen ad ſe inuicem ſint:⁊ hoc non ex propria ſed ex inuicem natura mutuentur. nam quod eſt duplus numerus ex medio trahit.Quod eſt medietas ex duplo atqꝫ hoc his que ſūt adaliquid extra euenit. ⁊ ideo nihil patientibus neqꝫ ꝑmutatis ipſis que ad aliquid referuntur ipſa ad aliꝗdfiunt nihil enim permutato de quaternario duplusipſe eſt: ſi ad binarium referatur: ⁊ nihil de binarioꝑmutato medietas eſt binarius: ſi ad quaternariumdr̄. ergo relatiuorum hoc eſt eſſe .i. hec eorum natura atqꝫ ſubſtantia eſt: id quod ſunt ad aliquid referātur .i. non ſolum referri dicantur. ſed etiam referant̉Atqꝫ hoc eſt quod ait: ſed ſunt ad aliquid quibus hoipſum eſſe eſt ad aliquid quodammodo ſe habere. acſi diceret quorum ſubſtantia eſt ad aliquid aliud referri. ⁊ que ita ſunt vt ipſa id quod ſūt ad aliud referantur ⁊ eſſe eoruꝫ ſit ad aliquid aliud referri. ſed nōomnia que dicuntur ad aliud: ⁊ eſſe de alio mutuant̉Illa namqꝫ diffinitio prior maior eſt. diffinitionemnamqꝫ relatiuorum ſupergreſſa eſt includit enim eaquoqꝫ que relatiua non ſunt: ⁊ quemadmodum cumdico hominem: mortalem eū eſſe neceſſe eſt: cum v̓odico mortalem: non neceſſe eſt eſſe hominē: ita quoqꝫ ea que hoc ipſum quod ſunt ex altero trahunt ⁊ eēhabent ad alterius relationem: ⁊ eſſe ſuuꝫ ad alteriꝰreferunt nuncupationem. Que v̓o ad aliud tm̄ dicuntur: non neceſſe eſt: vt eſſe ſuum ad aliquid habeantrelatum quo poſteriorem diffinitionē ſuſcipiant. iſtaſententia breuiter includatur vt quecūqꝫ hanc diffinitionem ſuſceperint: vt hoc ipſum eſſe ſit ad aliquidquodammodo ſe habere: habeant eam quoqꝫ diffinitionem: que eſt relatiua eſſe quecūqꝫ id qd̓ ſunt aliorum dicuntur: que v̓o hanc habuerint diffinioneꝫ illam n̄ neceſſario habeant: vt ea que ſunt ad aliꝗd: ētad aliquid dicantur. Sed ea que dicunt̉ ad aliquid:nō oīo ad aliquid ſint: ꝙ ſi iſta diffinitio poſterior recipiatur: q̄ dicit ea eē ad aliꝗd quibuſ hoc ipſuꝫ eē eſtad aliquid quodammodo ſe habere: poterit ſuperior

ſolui dubitatio. quo dicamꝰ id qd̓ ipſe poſteriore diſputatiōe ſecutus eſt. qd̓ aūt ait. Prior v̓o diffinitioſequitur quidem oīa relatiua non tn̄ hoc eis eſt eſſe:ꝙ ſint ad aliquid. qd̓ ea ipſa que ſunt aliorum dicuntur. hoc eſt ꝙ non iccirco aliꝗd relatiuū eſſe dicitur:qm̄ alterius eſſe dicitur. Sed tunc merito res aliquarelationis nomine cōtinebitur: quotiens non ſolū adaliquid dicitur: ſed hoc ipſum eſſe eius ad aliquid eſtquodāmodo ſe habere. Quare quid hanc diffinitionem proprium conſequat̉: ipſe addidit.¶ Ex his ergo manifeſtum eſt: ꝙ ſi quis aliꝗd eoꝝque ſunt ad aliquid diffinite ſciet. ⁊ illud ad qd̓ dr̄diffinite ſciturus eſt. Si enī quis nouit aliquid ꝙeorum que ſunt ad aliquid eſt (eſt autem eſſe eorūque ſūt ad aliꝗd. ad aliquid quodāmō ſe habere)⁊ illud nouit: ad qd̓ hoc quodāmodo ſe habet.¶ Propriū relationis ſcd̓m eā que ſuperius dicta eſtdiffinitionem hoc eſſe cōfirmat: ꝙ ſi quis id qd̓ eſtad aliquid definite ſcit qm̄ relatiuū eſt: ⁊ illud ad qd̓referri poteſt: definit ſciturus ē ꝗd ſit. nā relatiua eſunt quibus hoc eſt eſſe ad aliquid quodāmō ſe habere: qm̄ ut ſit quaternarius duplus a binario trahit.quis nouit eē quaternariū numerū duplū: ⁊ binarineceſſario ſciturus eſt eē dimidium ad quē quaternarius duplus eſt. fieri enī nullo modo pōt: ut cū quisnouerit aliquam rem eē relatiuam definite: non illudquoqꝫ ſciat ad qd̓ illa res dr̄ definite: huiꝰ autem reivna probatio eſt que ex diffinitione venit. Diffinitenim ſunt illa eē ad aliquid quorum ea eēt ſubſtātiavt quodāmodo ſe ad aliꝗd haberent ꝙ ſi eo eſt quaternarium numerum eē duplū: qd̓ ad binariū quodāmodo coniungat̉: nullus quaternariū duplū eē poterit ſcire: niſi ꝗ ſciet medietatē eē binariū: ⁊ hoc ꝗdin oībus cōſideratur. Nā ſi neſciat ꝗs ad ꝗd aliquioreferatur eoꝝ q̄ relatiua ſunt: illud quoqꝫ ignorabitvtꝝ oīno ad aliꝗd referat̉: qd̓ his v̓bis ariſtoteleſ ai¶ Si enim non nouerit omnino ad qd̓ hoc quodāmodo ſe hꝫ: nec ſi ad aliquid quodāmodo ſe habeſciturus eſt. ſed in ſingulis palā hoc ē. vt hoc ſi ꝗsnouit diffinite qd̓ eſt duplum. ⁊ cuiuſ duplum eſt.mox diffinite nouit. ſi v̓o nihil diffinite nouit ipſūcuius duplum ſit neqꝫ ſi eſt duplū omnino nouit.Similiter aūt ⁊ hoc aliquid ſi nouit aliquis ꝙ melius eſt diffinite. ⁊ quo melius eſt. neceſſarium eſtnoſſe. Indiffinite auteꝫ non ſciet. qꝛ hoc eſt peioremelius opinio enim id quidē ſit. nō diſciplina. nōenim ſciuit ſubtiliter ꝙ eſt peiore melius. ſi enī ſiccōtingit. nihil eſt peius eo ꝑꝑ hoc Quapꝑ palameſt. ꝙ ſi nouerit ꝗs aliquid relatiuorū diffinite. neceſſarium eſt ⁊ illud ad qd̓ dicitur diffinite noſſe.¶ Huius quoqꝫ rei exempla perſequitur dicens: ſi duplum ad aliquid eſſe nouimuſ: ſcimus quoqꝫ id cuiusduplum eſt. ꝙ ſi neſcimus id cuius eſt duplum: dupliautem eſſe cuiuſlibet rei ex hoc eſt: quod ei ſit medietas. ipſam quoqꝫ rem que dupla ſit: vtrum duplaſit ſcire non poſſumus. Si igitur diffinite nouimusquamlibet illam rem eſſe duplam: ⁊ eam cuius duplaeſt diffinite nos ſcire neceſſe eſt. Ut ſi nouit quis anchiſem patrem diffinit eſſe enee: ⁊ eneam diffinitefilium eſſe agnoſcet. vel ſi indiffinite nouit: quoniampater eſt: indiffinite etiam ſciturus eſt: quoniam filijpater eſt. ⁊ rurſus ſi eneam quis īdiffinite nouit quo-