Prima editio in predicamenta

nra eſſe videantur. Idem quoqꝫ eſt in eo ꝙ eſt ſeria ⁊ dominus. Nam quoniam alterutris interemaria vterqꝫ deperit: alterutro conſtituto vterqꝫ ſubſicit. Conſtat ſeruum atqꝫ dominū cum ſint ad aliquidcmul eſſe natura. Sed hec ita ſunt: vt ſint quidemin relatiuis: ſed omnibus his que ſunt ad aliquid: noncqnentur. Sunt enim quedam relatiua quorum vnūprius natura ſit: quod ipſe rurſus adiccit.¶ Non autem in omnibus relatiuis verum videtur eſſe ſimul eſſe natura. Scibile enī ſcientia priꝰnaturaliter eſſe videtur. Namqꝫ in pluribus rebꝰſubſiſtentibus ſcientias accipimus. In paucis vero vel nullis hoc quis reperiet ſimul cū ſcibili ſciētiam eſſe factam.¶ Propoſuit nō in omnibus relatiuis eſſe hoc vt videautur ſimul eſſe natura. hoc aūt probat ex his: ꝙ qm̄ſcientia ad aliquid eſt (Scibilis enim rei ſcientia dicitur) non poterit eſſe ſcientia: niſi ſit res aliqua q̄ ſciripoſſit. Hanc autem primā eſſe neceſſe eſt: vt in matheſeos diſciplina. Scimus enim triangulum tres interiores angulos duobus rectis angulis equos habere. Unde neceſſe eſt prius fuiſſe quod ſciri poſſet: poſtea vero ad hanc rem aptam fuiſſe noticiā: atqꝫ hoceſt quod ait. Namqꝫ in pluribꝰ ſubſiſtentibus rebusſcientias accipimus. Prius enim rebus conſtitutis ⁊quaſi prepoſitis ſcientie ratio ſequitur. Quare non ēin omnibus relatiuis ſimul eſſe natura. Nam cū ſcientia ⁊ ſcibile relatiua ſunt: antiquius eſt ſcibile qͣꝫ ſciētia. Qd̓ v̓o interpoſuit: in paucis enim vel nullis. hocquis ꝑſpiciet ſimul cū ſcibili ſcientiam factam tale ē.Quaſdā nāqꝫ res animꝰ ſibi ipſe cōfingit: vt chimerāvel cētauꝝ: vel alia huiuſmodi: que tūc ſciūtur: cū eaſibi animꝰ finxerit. Tunc aūt eſſe incipiūt qn̄ priꝰ inopinione verſant̉. Tunc igit̉ ſciunt̉: cū in opiniōe cōuerſata ſint: ⁊ hec ſimul hēnt. eē ⁊ ſciri. Nā qm̄ in opinione naſcunt̉: mox eſſe incipiunt: ſed cū in rōne ſunttunc eoꝝ ſcientia capitur. Igit̉ mox vt fuerint: moxſciunt̉ ⁊ ē eoꝝ ſciētia cū eorūdē eſſentia cōiūcta. Nāqꝫ anteqͣꝫ chimera fingeretur: ſicut ipſa in nulla opinione fuerat: ita quoqꝫ ſcientia eiꝰ non erat. Poſtqͣꝫvero in ipſa imaginatione conſtituta eſt: eius quoqcū ipſa imaginatione ſcientia conſecuta eſt. atqꝫ ideoait: in paucis hoc poſſe perſpici: vt ſimul cū ſcientiaſcibile ſit: vt in hac eadē chimera: que cum ſit ſcibiliscum ſcientia nata eſt. Sed qm̄ nihil qd̓ in ſubſtantianō ꝑmanet: neqꝫ in veritate cōſiſtit: ſciri pōt (ſciētiaenī eſt rerū que ſunt cōprehenſio veritatis) ⁊ quicꝗdſibi animus fingit: vel imaginatione reperit: cum inſubſtātia atqꝫ veritate conſtitutū non ſit: illud poſſeſciri non dicitur: atqꝫ ideo non eſt eoꝝ ſcientia vlla: q̄ſola imaginatione ſubſiſtunt. iccirco itaqꝫ dubitansdixit: in paucis enim vel nullis. Hec enim ipſa paucaita quiſqꝫ reperiet: vt ſi ad verā rōnē examīationēqꝫcontenderit: nulla eē perpendat. Qd̓ ſi quiſqͣꝫ chimere aliquā eſſe ſciētiā dicat: que non eſt: qͣꝫqͣꝫ hoc falſū ſit: tamē hoc quoqꝫ cōceſſo pauca erunt: in quibꝰſcientia cū ſcibili ſimul natura ſit. Multis enim rebꝰantepoſitis ⁊ conſtitutiſ ſcientia naſcit̉. Quocirca nōin oībꝰ relatiuis veꝝ eſt: vt ſimul eſſe dicantur natura: ⁊ ſicut falſum illud ē in nullis hoc eē relatiuis: itafalſū ē rurſus ī oībꝰ. Sꝫ hūc tractatū lōgiꝰ texit.¶ Amplius ſcibile ſublatū ſimul aufert ſcientiamſcientia vero ſimul nō aufert ſcibile. Nā ſi ſcibile

non ſit. nō ē. ſciētia. ſciētia v̓o ſi nō ſit. nihil prohibet eſſe ſcibile. vt circuli quadratura ſi eſt ſcibilis.ſciētia quidē eius nōdū eſt. illud vero ſcibile eſt¶ Diximus illa eſſe ſimul: quecūqꝫ alterutro conſtituto: vel alterutro interempto ſimul vtraqꝫ conſtituerētur: vel etiam perimerent̉. Cōſtituto enim vt ſit pater: cōſtituet̉ eſſe filius: ⁊ pater ſimul infert ſubſtantiā filij. Eodē quoqꝫ modo filiꝰ ſimul infert vocabulūpatris. nō eſt .n. filius niſi patris. Eodē quoqꝫ modoaltero interempto vtrūqꝫ perire neceſſe ē. alterū aūtaltero prius pluribꝰ dicit̉ modis: ſed qd̓ nūc querimꝰtale eſt. Nā priora illa eſſe dicūt̉: que ipſa quidem perēpta res alias tollūt: ipſa vero illata atqꝫ conſtitutaſimul res alias non inferunt: vt ē vnus atqꝫ duo Interēpto enī vno duo quoqꝫ pereūt. Unde .n. eſt vniꝰī duobus geminatio: ſi vnus intereat. Conſtituto v̓oatqꝫ poſito vt ſit vnus: nondū duo ſunt. Nōdū ē .n. facta vnius geminatio. ergo dicūtur illa priora eē: quecūqꝫ alia ſimul quidē illata non inferūt: ſed perimūtinterempta. Scibile ergo ⁊ ſcientiā non eē ſimul illares probat: ꝙ ſi quis rē ſcibilē tollat: ſciētiā quoqꝫ ſuſtulerit. Nulla pōt .n. ſciētia ꝑmanere ſi res que ſciripoſſit intereat. Ac ſi ſcibile eē cōſtituas: non oīno ſciētia cōſequit̉: Infantibus enī ea nobis que nunc nouimus erāt: ⁊ in ſue nature ſubſtātia ꝑmāebāt: ſed eorū apud nos ſciētia nō erat. Multe quoqꝫ ſūt artes:qͣs eē quidē ī ſue nature ratione ꝑſpicimus: quaꝝ neglectꝰ ſciētiā ſuſtulit. Multūqꝫ ego ipſe ⁊ iam metuone hoc veriſſime de oībꝰ ſtudijs liberalibus dicatur.Quocirca ſi ⁊ ſcientiā ſublatū ſcibile perimit: ⁊ illatūſcibile ſcīaꝫ n̄ īfert neqꝫ cōſtituit: priꝰ ē id qd̓ ſciri pōtquā illud quod cōp̄hendere valet atqꝫ cōplecti noticia. Ipſe aūt ad hāc rē obſcuriſſimū cōmodauit exēplū. Solet .n. in geometria huiuſmodi eſſe ꝓpoſitioIubemur .n. ꝓpoſito quatuor laterū ſpatio equale triangulū cōſtituere: ⁊ facimus hoc modo. ſit quatuorlaterū ſpaciū. a. b. oportet ergo. a. b. ſpacio eqͣle triangulū cōſtituere. Sit duplū. a. b. ſpacio. c. d. e. f. ſpaciūDucatur angularis. c. f. dico quoniā. c. d. f. triangulūequale eſt. a. b. ſpatio: qm̄. c. d. e. f. ſpaciū duplū eſt. a.b. ſpacio. a. b. igitur. c. d. e. f. ſpatio medietas eſt. Sedc. d. f. triangulum. c. d. e. f. ſpacio medietas ē angularis. enim. f. c. totum. c. d. e. f. ſpacium medium diuiditque autem eiuſdem ſunt media ⁊ ſibi equalia ſunt. c.d. f. igitur ⁊. c. e. f. triangulum. a. b. ſpacio.