Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
47v
Einzelbild herunterladen
 

Primia editio in predicamenta

hominē dicit̉. Et iccirco dominus bipes eſt: ideoſeruus bipedis dicitur. Ergo ſecundū accidens dixitſecundo loco: volens oſtendere extraneam non conuenientem fieri predicationem: ſi quis ad hominemvel bipedem ſeruum non ad dominū referat. Manifeſtum eſt igitur quoniam in his quoqꝫ que confeſſe ſunt ad aliquid: in quibus nomina ſunt (Nomenenim ſerui domini in vſu eſt: non quemadmoduꝫin remo aut in alia: vbi neqꝫ alatū neqꝫ remitū nomēfuit niſi ipſe fingeret ariſtoteles) Cum ergo hec itaſint manifeſtum eſt qm̄ ſi non conuenienter aptarentur: conuerſionem predicatio non teneret. Amplius ſi conueniēter aſſignetur ad id ad qd̓dicitur: oībꝰ alijs circūſcriptis quecūqꝫ accidentiaſunt: relicto ſolo illo ad quod aſſignatum eſt: ſemꝑad ip̄m dicet̉: vt ſi ſeruus dicatur ad dn̄m: circunſcriptis alijs oībꝰ que ſunt accidentia dn̄o vt eſſebipedē: vel ſciētie ſuſceptibilē. vel hoīeꝫ. relicto v̓oſolo dn̄o ſemper ſeruus dicet̉ ad ip̄m. ſeruus eniꝫdn̄i ſeruus dicit̉: Si aūt cōueniēter reddat̉ adid qd̓ dicit̉: circūſcriptis oībꝰ alijs: relicto illo ſoload qd̓ redditum eſt non dicitur ad illud aſſignet̉enim ſeruus hominis ala auis. circūſcribatur abhomine eſſe dominum: non iam ſeruus ad hominem dr̄. .n. dn̄s ſit ſeruus non eſt. Sil̓r auteꝫ de aue adimat̉ ab ea alatā eſſe. amplius eritala ad aliquid. enī non ſit alatum. nec ala erit alicuius. Quare oportet aſſignari ad id ad quod conuenienter dicitur. ſi ſit nomen poſitū. facilis eritaſſignatio. Si aūt non ſit. fortaſſe erit neceſſariuꝫfingere nomen. ſi autem ſic reddantur. manifeſtūeſt quoniā oīa relatiua conuerſim dicuntur. Aliud quoqꝫ validū addidit argumentum in ſecū ad aliꝗd p̄dicatione ſolam eſſe aſſignationis conuenientiam requirendaꝫ. quo enī ꝑmanente cunctisalijs pereuntibꝰ relatiuoꝝ predicatio conſtat: quopereūte cūctis alijs permanētibus ad aliquid p̄dicatio non manet. Illud eſt: ad qd̓ cōuenienter nominisrelatio referat̉. Qui .n. dominꝰ eſt: idem eſt idēqꝫ bipes: idem quoqꝫ ſcientie perceptibilis. ad qd̓libꝫigitur hoꝝ ſeruus non predicabit̉: ſi dn̄s non ſit: ſidn̄s ſit quodlibet hoꝝ pereat: nihil impedit p̄dicationem. Predicetur enim ſeruus ad dn̄m: ab eo cetera perimātur. Pereant enim ab eo quod ē homo acbipes: ſcientie perceptibilis: his omnibꝰ pereuntibus dn̄s ſolus permaneat. Ceteris igitur pereuntibꝰſeruus tantum nihilominus dicitur ad dominum. adhominem vero non dicitur: pereunt enim domini nomine: ſerui ad hominem nulla predicatio eſt. ſi addominum ſeruus non referatur: pereatqꝫ domini nomen: omnibus alijs manentibus non erit predicatioAuferatur enim dominus maneat homo bipesſcientie perceptibilis: non poteſt dici ſeruus hominiſvel ſeruus bipedis. Domino enim non manente ſeruus interijt. quare manente domino ad quod ſeruusconuenienter aptatur: cunctis alijs pereuntibus predicatio manet: ſublato vero domino: ad quem eſtueniens predicatio: cunctis alijs manentibus predicatio non eſt. Eodem modo etiam de ala: niſi enim adalatum referatur: cunctis alijs manentibus integrapredicatio non eſt. Adeo non ſolum non conuertitur:ſed nec predicatio vlla erit niſi relatio ei ad quod con

uenienter dicitur aſſignetur. Simul etiam hec quoqꝫ ars eſt via noſcendi. cum in natura multa ſūt: adquod potiſſimum relatio predicetur. Nam cum in domino ſit homo animal diſcipline perceptibilebipes: in ſeruo quoqꝫ idem: ad quod horum aut domini nomen aut ſerui referre poſſimus: ſic oſtendit̉.Qua enim re manente ſublatis ceteris predicatio valet: qua re ſublata ceteris manentibus intercipiturpredicatio: ad illud relatio rectiſſime predicatur. Hitigitur poſitis totius argumenti vim ſententiamqꝫcludit. ait enim. Omnia quecunqꝫ ad aliquid ſunt eqͣpredicatione conuerti. hec autem huiuſmodi ē. Quecūqꝫ enim ad ſeſe inuicem equaliter predicātur:uerſione facta retorquentur: illa equali natura dimēſione fundata ſunt: vt ſunt propria ſpecies. Relatiua quoqꝫ vt conuertantur: equalia eſſe oportet. naꝫſi vna res amplior: alia fuerit minor: conuerſionēhabent nam in eo eſt ala auis: minus eſt auis almulta enim ſunt que alas habent aues non ſunt. atqꝫ ideo conuerſio non fit. Et in eo eſt remus nauismaior eſt nauis remo. multe enim naues ſunt quarūremi non ſunt. Quare in his nulla poteſt eſſe conuerſio. ſi vero ſint equalia vt filius atqꝫ pater conuerſionon fugit. Nunqͣꝫ enī ē filius niſi patris: rurſusqͣꝫ pater eſt niſi filij. Quocirca equalia eſſe oportet:cūqꝫ ad aliquid predicant̉. Horum vero ſi nomen ſitpoſitum: poſitis nominibus vti oportet. Si vero nomen poſitum non ſit: ex his que in prima predicatione ſunt (vt ſuperius dictum eſt) nomen oportet effingere. Quod ſi ita reddant̉ vt omne ad aliquid conuenienter ad quod dicitur predicetur: equalis erit predicatio: mox conuerſionis reciproca natura ſubſeꝗtur. Conſtat igitur omnia relatiua ad conuertētia dici. His aliud proprium iungit. Uidentur autem ad aliquid ſimul eſſe natura. īpluribus quidem verū eſt. ſimul enī duplū ē. dimidiū. ſit dimidiū duplū ē. ſit ſeruus. deminꝰ ē. ſimiliter aūt his alia ſimul etiā auferuntſeſe inuicem. Si enim non ſit dupluꝫ non eſt dimidium ſi non ē dimidium non eſt duplū. fil̓r aūtin alijs quecūqꝫ talia ſunt. Illa eſſe ſimul dicuntur quecunqꝫ talia ſunt. vt vnopoſito quolibet aliud neceſſario ſubſequat̉: vnoquolibet perempto aliud modis omnibꝰ interimatur: vtpater filius. Nam cum pater eſt: filium quoqꝫ neceſſe eſt: cum ſit filius: pater eſt. Rurſus ſi pereat filius: patrem quoqꝫ perire manifeſtum eſt: non pereat ipſa ſubſtantia: vt pereunte hectore priamus pereat: ſed perit ipſa relatio. Ergo quoniam vel interēpto patris nomine: filij nomen perit ſublato quoqꝫ filij nomine nomen patris perit. Poſito etiam patrein ſubſtantiaqꝫ conſtituto filij quoqꝫ nomen infertur poſito filij nomine ſequitur patris a patris nomine nunqͣꝫ ſeparatur: iccirco pater filius ſimul eſſe dicunt̉. Ergo ſimul ea ſunt que ſe inuicem vel īterimūtvel inferunt. de his quidem ipſe poſterius tractatNunc auteꝫ hoc quoqꝫ ineſſe relatiuis expoſuit dicesrelatiuis quoqꝫ eſſe vt ſimul ſint: nam cum dupluꝫ ſitdimidium eſt: cum dimidium duplum. huius auteꝫargumentum eſt: interempto duplo dimidium perit. Rurſus quoqꝫ duplo conſtituto dimidium conſtituitur. Igitur quoniam duplum atqꝫ dimidium r elalatiua ſunt: hec ſimul ſūt natura: ideſt ipſa eēntia:hoc manifeſtū ē quoqꝫ relatiuis accidere. vt ſimul na