Prima editio in predicamenta

n eo habet caput. multa enī ſunt animalia que capitearent: vt oſtrea: vel condium: vel conchilia: ⁊ cetera huiuſinodi. Igitur dicendum eſt caput capitatecei eſſe caput: ⁊ capitatā rem capite eſſe capitatam.rides ne quemadmodum conueniens predicatio alternam in ſe vocabuli conuerſionem reuerſionemqꝫreddiderit. Ita quoqꝫ ſpeculandum eſt ⁊ de alio exēplo qd̓ ipſe ꝓpoſuit. remꝰ enī ſi nauis remꝰ dicat̉: nulla mō cōuertit̉: vt nauis remi nauis eē nomīet̉. Sūteni quedā naues qͣ remis penitus nō vtunt̉: vt lītresquas ſolo ſubeunt conto: ⁊ iccirco nō cōuertit̉. Dicendn̄ eſt igit̉ remū ⁊ remite rei eſſe remum: ⁊ remitaꝫrem remo eſſe remitam. Neceſſe quoqꝫ erit nomē fincere ſi poſitū nō ſit: nā quēadmodū filius patris filina: ⁊ bater filij pater: reciproca cōuerſione p̄dicant̉: ⁊vtrūqꝫ nomen in vſu eſt. Sic ſi defuerit nomen: ipſeribi ad aliꝗd debebis affingere: vt in eo ꝙ eſt ala alati ala. alatum enim nouiter factum eſt ⁊ nunqͣꝫ antedictum: quo autem modo poſſimꝰ noīa ipſa cōfingere: qm̄ neceſſariū eſſe poſuimus artem quoqꝫ cōponēdi ſequēti ordine demonſtremꝰ. Sꝫ hoc faciendū eſtſi priꝰ illud purgauero: qd̓ quidā cōtra ariſtotelē culpādi ſtudio ponūt. Aiūt enī nō eē ſoliꝰ relationis adconuertentia dici. Si quis enim ſic dicat: cum ſol ſuꝑterrā eſt dies eſt: ⁊ cū dies eſt: ſuper terrā ſol eſt. recipiunt hec quoqꝫ cōuerſionē: que cōfeſſe a relatiuorū definitione ſegregata ſunt. Nō igitur in ſolis relatiuis inquiunt cadit iſta cōuerſio: ſed iamblicꝰ duashuius rei ꝓtulit ſolutiones: vnam peruacuam: aliamvero perfortem. ait enim nihil officere ad ariſtotelisſententiam: ſi ⁊ alia conuertantur. non enim inꝗt ariſtoteles ſolis hoc relatiuis eſſe ſed omnibus. namqꝫhoc relatiuis ineſt: nec vlla ratiōe negari poteſt. quocirca quoniam non dixit ariſtoteles ſolis hoc ineē relatiuis. Illorum queſtio huius preclari philoſophi ſententiam non moratur. ſed hoc potius accidentis eſtqͣꝫ nature ⁊ ad aliud quodāmodo refugiū cōcurrētispotius qͣꝫ ex ipſa ariſtotelis auctoritate dictorū eiusaliqd̓ propugnaculum comparantis. Aliam vero attulit cauſam prorſus grauem. ait enim propriū eſſe hocrelatiuoꝝ non ſecūdū ſuam nuncupationem ſed ſecūdū aliquam habitudinē eodem modo conuerti. ꝗ. n.dicit cū ſol eſt ſuper terrā: dies eſt: ⁊ cū dies eſt: ſol ēſuper terram nullam habitudinem monſtrat: ſed tantummodo conſequentiam oſtendit. Conſequitur eniꝫſuper terram ſolem eſſe cum dies eſt: ⁊ cum ſol ſuperterram curſus agat diem eſſe: cum vero aliquis dicitfilius patris filius: ⁊ pater filij pater habitudinem⁊comparationem ⁊ quodammodo continentiam vtrūqꝫ declarat. Atqꝫ hoc quoqꝫ in alia quāuis relatione ſpectare licet. Quocirca quoniam omnia ad aliꝗdſecundum quandam ad ſe inuicem habitudinem continentiamqꝫ dicuntur ſecundum continentiam quoqꝫ⁊ habitudinem eorum conuerſio facienda eſt. qua inre nos quoqꝫ grauiter dicentis iamblici auctoritaticoncedimus. Nunc vero que ſit ars fingendi nominaſicubi deſunt dicendum videtur: quam ipſe Ariſtoteles his verbis tradit.¶ Sic autem facilius fortaſſe ſumetur: quibus nomen non eſt poſitum. ſi ab his quę prima ſunt: ⁊ abhis ad que conuertuntur. nomina ponātur. vt ī hisque dicta ſunt ab ala alatū a remo remitū. Oīa ergo que ad aliquid dicuntur. ſi conueniēter aſſignētur. ad conuertentia dicuntur.

¶ Quoniam ſunt que ita dicūtur ad aliquid: vt niſi cōuenienter aptentur: conuerſio nulla ſit: in omnibꝰ ātad aliquid conuerſioneꝫ expectari neceſſe eſt: que ſithec conuenientia: ⁊ quemadmodum aſſignari relationes oporteat: ipſe demonſtrat. Si quid enim diciturad aliquid ꝙ conuerti non poſſit: ab ipſo quod dicit̉ ſidenominatio ſit mox conuertitur: vt ala dicitur auis⁊ recta quidem eſt hec predicatio: ſed ad naturā relationis incongrua. Nunc igitur quoniam dici non poteſt auis ale dicitur autem ala auis: ab ipſa predicatione: que ad aliud predicatur: ſi denomīatio ſit: moxredit conſueta reuerſio relatiuis. Nam cum diciturala auis: vt dicatur auis ale: inconueniēs eſt. ſi v̓o vl̓ex ala fiat denomīatio: vt dicatur ala alati: ſic cōuerſio manet. Alatum enim ala alatum eſſe dicimꝰ: ſicutalam alati eſſe alam. ⁊ hoc idem in remo euenit. Nāquoniam remus nauis nō dicitur ⁊ remi nauis vt ſitnulla ratione conuertitur. ſi ex remo ſit denominatioſtatim reddit ex more conuerſio. Dicimus enim eſſeremum remite rei remum. ⁊ hoc illi conuertitur. Remita enim res remo remita eſt. Ergo ex eo ꝙ priusdicitur nomen fingendum eſt: ſicut ex eo ꝙ eſt ala:quoniam id prius ad auem dicitur: que auis ad alamnon conuertitur: denominatio facta eſt: vt dicereturalatum. Atqꝫ hoc eſt quod ait. ſi ab his que prima ſūt⁊ ab his ad que conuertūtur nomina ponantur. prīanamqꝫ predicatio eſt ab ala. Dicimus enim alaꝫ auis⁊ hoc querimus vt ad alam predicatio conuertatur:ergo ab eo quod prius dicitur: ⁊ ab eo ad quod conuertitur nomen fingendum eſt: vt ab ea que prius dicitur ala: atqꝫ ab eadem ala ad quā conuertitur: ſi cōuenienter aptatur fingendum eſt nomen alatum: qd̓ipſum ex ala denominatum eſt atqꝫ hocidem ⁊ in ceteris relatiuis licet intelligi¶ Nam ſi ad quolibet aliud aſſignentur. ⁊ non adillud ad quod dicitur non conuertuntur. Dico ātquoniam neqꝫ horum que indubitanter conuertibilia dicuntur. ⁊ nomina eis poſita ſunt. nihil conuertitur. ſi ad aliquid eorum que ſunt accidētia aſſignentur. ⁊ non ad ea ad que dicuntur. vt ſeruusſi domini non aſſignetur ſeruus. ſed hominis velbipedis aut alicuius talium non conuertitur. nonenim erat conueniens aſſignatio.¶ Aliud quoqꝫ argumentum dedit: ſi relationes conuenienter non reddantur: non poſſe conuerti. Fortaſſeenim dicat quis alam ⁊ caput non eſſe ad aliquid. ꝙſi quis hoc quoqꝫ concedat: illud tamen nullus negare poterit: quin ſeruus aut filius ſemꝑ ad aliud predicentur. Ergo in hac quoqꝫ re: que confeſſe relatiua ēnon erit relationis propriā conuerſio: ſi non conueniēter: ⁊ ad aliud ad quod proprie dicitur aſſignetur. nācum ſit ad aliquid ſeruus niſi dn̄i reddat̉. i. ad id adquod conuenienter dicitur: hac ratione nulla conuerſio eſt. Dicatur ergo ſeruus hominis: vel ſeruus bipedis nō cōuertitur: vt dicat quis bipedē eſſe ſerui: authominem eſſe ſerui. Eodem quoqꝫ modo de filio. ergo extrinſecus quecunqꝫ ſunt: ſi ad ea id quod eſt adaliquid p̄dicet̉ nulla cōuerſio eſt. Qd̓ aūt ait accidentia: nō ꝙ hō ſit accidens: aut bipes: differētia hoī accidenter inſit. ſed interdū cōſuetudinis ariſtotelice ē:qͥ ſecūdo loco ⁊ extrīſecus predice̓t̉: dicere ſcd̓ꝫ accn̄spredicari. Seruus aūt priꝰ ad dn̄m ē: ſecūdo v̓o locoad hoīeꝫ. Iccirco enī ꝙ dn̄s homo eſt: ideo ſeruꝰ ad