Prima editio in predicamenta

hoc monſtrat: ꝙ non ſicut quātitas per ſe ⁊ ſingulariter ītelligi pōt: eodē quoqꝫ modo ſubſtātia vel qͣlitasvel vnūquodqꝫ alioꝝ predicamētoꝝ: ſicut per ſe conſtat: ita etiā per ſe ⁊ ſingulariter ītelligit̉: ſic ⁊ ad aliquid per ſe ⁊ ſingulariter capi intellectu nō poteſt: vtdicamus eſſe ad aliꝗd ⁊ ſingulariter. Quicquid enī īnatura relationis agnoſcit̉: id cū alio neceſſe eſt cōſideret̉: cuꝫ enī dico dn̄s per ſeipſum nihil eſt ſi ſeruusdeſit. Quocirca cū vniꝰ relatiui nūcupatio mox ſecūetiā aliud trahat: ad aliquid vnuꝫ eſſe per ſe nō pōt:atqꝫ ideo non dixit Ariſtoteles. Ad aliꝗd v̓o tale dr̄:ſed plurali numero talia dicuntur. inquit demonſtrāſrelatiuoꝝ intelligentiā nō in ſimplicitate: ſed in pluralitate cōſiſtere. nō eſſe aūt quādā per ſe relatiuoꝝ naturā ſine coniunctione aliqua alterius ſubſiſtentē ip̄eariſtotiles monſtrat. Qui dicit ea eſſe relatiua: quecūqꝫ hoc ipſum quod ſunt alioꝝ dicunt̉. Docet .n. aliqua cōiunctione alterius relatiua formari. hoc ip̄ꝫ .n.qd̓ ſunt aliorum dicunt̉. Quod enī eſt dominus hocalteriꝰ dicit̉ .i. ſerui. Siue aūt relatiua dicamꝰ ſiue adaliꝗd nihil intereſt. Ad aliꝗd enī dicit̉ quod ip̄ꝫ ꝗdeꝫcū per ſe nihil ſit: relatū tn̄ ad aliud cōſtat: vt dn̄s: ſideſit ad id qd̓ dr̄ .i. ſeruꝰ: nō eſt: dr̄ enī ad ſeruū. manifeſtuꝫ ergo eſt ſi ſeruꝰ deſit: dn̄m dici non poſſe. qͣredn̄s ad aliquid dr̄. .i. ad ſeruū. Relatiua quoqꝫ dicunt̉iccirco: ꝙ eoꝝ nūcupatio ſꝑ ad aliꝗd referat̉: vt dn̄iad ſeruū: quare nihil intereſt quolibet modo dicaturHuiuſmodi aūt diffinitio platōnis eſſe credit̉: qͣ abariſtotile paulo poſterius emēdat̉. ¶ Relatiuoꝝ autēalia eiſdē caſibꝰ referunt̉ alia diuerſis: alia v̓o omnicaſu ſunt carentia. Qd̓ .ſ. mōſtrans addidit. vel quōlibet aliter ad aliud. qd̓ aūt ē ipſiꝰ pene textꝰ ſermonemōſtratur. Cuꝫ enī dico dn̄s ſerui dn̄s ad gēitiuū caſū reddidi noīatiuū. ⁊ rurſus ad eūdē ſi conuertero.Dico. enī ſeruꝰ dn̄i ſeruꝰ: ⁊ hic quoqꝫ noīatiuª ad genitiuū relatꝰ ē. Eodē quoqꝫ modo hꝫ ſeſe pr̄ filij pr̄: ⁊filiꝰ: pr̄is filiꝰ: ⁊ magiſter diſcipuli magiſter: ⁊ diſcipulus magiſtri diſcipulus. hec ergo id quod ſunt: ſimiliter alioꝝ dicunt̉. Nā qd̓ alioꝝ dicūtur: ſcd̓ꝫ genitiuūreddit̉ caſuꝫ. alia v̓o nō ẜꝫ eūdē caſuꝫ cōſequētiā reddūt. Senſus .n. ad aliꝗd eſt. ſenſibilis .n. rei ſenſus eſtqd̓ enī ſentit̉ ſentiri pōt. qd̓ ſentiri pōt ſenſibile eſt. ⁊nūc ꝗdem ſenſus ſenſibilis rei ſenſus genitiuo accomodatus eſt. Huiꝰ .n. rei ſenſibilis dictū eſt. at ſi conuertas: fiet. Senſibilis res ſenſu ſenſibilis eſt. Sꝫ cuꝫcaſui ſeptīo reddit̉ˣ noīatiuꝰ in hac relatiōe que dicitſenſibile ſenſu ſenſibile ē. non eodē caſu quo ſuꝑiꝰ dictuꝫ eſt conuertitur. Dicimꝰ .n. ſenſus ſenſibilis rei ſēſus eſt: ⁊ hic noīatiuꝰ reddit̉ ad genitiuū. Hec .n. relatio ad ſeptimū caſuꝫ ſe aptari non patit̉. Scientiaquoqꝫ ſcibilis rei ſciētia ē: ſi ꝗdē hoc ſcit̉ quod ſciri poteſt: ⁊ quod ſciri poteſt: ſcibile eſt. ſed non eadē rōnenec ad eūdē caſuꝫ relatio iſta conuertit̉. Dicimꝰ enīſcibilis res ſciētia ſcibilis eſt. Eſt .n. prīa relatio ad genitiuū. ſcd̓a cōuerſio ad ſeptimū. hec quoqꝫ relatō ẜꝫeoſdē cōuertit̉ caſus: cū dicimus maiª minore eē maius: ⁊ minꝰ maiore eſſe minꝰ. Duplū quoqꝫ ⁊ medietas relatiua ſunt. ſed ⁊ eiſdē caſibꝰ cōuertunt̉. Duplūnāqꝫ dimidij duplū eſt. dimidiū vero dupli dimidiūeſt. Sunt autem alia relatiua que ipſe ſic addidit.¶ At v̓o ſunt etiā ⁊ˣ hec ad aliꝗd. vt habitus. affectus. ſciētia. ſenſus poſitio. hec enim oīa que dictaſunt. hoc ipſum ꝙ ſūt alioꝝ eſſe dicūtur ⁊ nō aliudaliꝗd. habitus enim alicuius habitus dicitur. ⁊ di

ſciplina alicuius diſciplina. ⁊ poſitio alicuius poſitio. ſed ⁊ alia quidem ſimiliter.¶ De ſenſu ꝗdē ⁊ ſciētia dictū ē ſuperius. nunc v̓o dehabitu diſpōne: ⁊ poſitiōe dicēdū ē. Diſpoſitio ē adaliquam rē mobilis applicatio: vt ſi ꝗſqͣꝫ flāme ꝓpinquus caleat: ille diſpoſitus dicit̉ ad calorē .i. hn̄s aliqͣꝫapplicationē cōiunctionēqꝫ ad calorē. Idē v̓o ē affectio qd̓ diſpō: ne nouo noīe error oriat̉. ⁊ iō diſpōſitōcū ſit quedā ad aliā rē cōiūctō: vel ab alia affectio: tn̄facile mobilis ē: celerius etenī ꝑmutat̉. Habitꝰ aūt ēdiſpōnis vel affectiōis firma ⁊ nō facile ꝑmutabilisreceſſio: vt ſi quiſquā in ſole ambulās fuſcior fiat: diſpoſitus ad nigredinē dicit̉ ⁊ nigredine affectus. Sinv̓o illa nigredo fortius ⁊ immutabiliter corpus īfecerit: habitus nominatur. quocirca habitꝰ eſt inueterata affectio. Un̄ oīs habitus diſpoſitio vel affectio eſtnō aūt oīs diſpoſitio vel affectio hītus. Et ne multadicenda ſint hoc diſtat ī habitu ⁊ diſpoſitiōe: ꝙ hītꝰīmutabilis paſſio ē: diſpō v̓o nō ſil̓r: ſed affectio qͣdāeſt ad aliquā rē cōiūctio: qͣ pōt facile ꝑmutari. Poſitio v̓o eſt alicuiꝰ rei collocatio: vt eſt ſtatio ſeſſio inclinatio accubatio ⁊ alia hmōi. Nā ⁊ ꝗ ſtat quodammōpoſitꝰ eē dr̄ ⁊ collocatꝰ: ⁊ ꝗ ſedet: ⁊ ꝗ accūbit: ⁊ ꝗ ẜmceteras poſitiōes ē poſitꝰ appellat̉. Quocirca ⁊ ſtatio⁊ ſeſſio ⁊ accubatio poſitiōes erūt. Sꝫ qm̄ ꝗd eēt dictū ē: nūc ſi ſūt ad aliꝗd videamꝰ. habitū relatiue dici ea res ꝓbat: que alijs quoqꝫ rebꝰ hoc documēto facit eē relatiua: vt ē in ſenſu atqꝫ in ſciētia. Iccirco .n.dictū ē ſenſū ſenſibilis rei eē ſenſū: ꝙ res ſenſibilis ēq̄ ſentiri pōt. ē ergo habitus habilis rei habitꝰ. Habilis .n. res ē que haberi pōt. illiꝰ enī rei habitꝰ ē quehaberi poteſt. Quocirca erit habitꝰ habilis rei habitus: ſed res quoqꝫ habilis habitu erit habilis. ipſo .n.habitu res que haberi pn̄t: habemus. Diſpoſitio quoqꝫ eodem modo. Diſpoſitio namqꝫ diſpoſite rei diſpoſitio eſt: ⁊ diſpoſita res diſpoſitione diſpoſita eſt. Caloris enim diſpoſitio calentis .i. ad calorē diſpoſiti diſpoſitio eſt. Eodem modo diſpoſitus ad calorē calorisdiſpoſitione diſpoſitus eſt: velut ſi hoc modo ſit dictūoīs affectio affecti affectio eſt: ⁊ omne affectū affectione affectū ē. Et calor calentis ſit calor: ⁊ calens calore fit calidum. Poſitio quoqꝫ relatiua eſt. nam poſitio poſite rei poſitio eſt. ⁊ poſita res poſitione poſitaeſt. ⁊ hoc intelligi conuenit ſecundum priorē habitꝰ ⁊diſpoſitionis modum. Illa quoqꝫ res probat poſitionem eſſe ad aliquid: ꝙ eius ſpecies relatiue ſunt. ſtatio enim ſtantis rei ſtatio eſt: ⁊ qui ſtat ſtatione ſtat:⁊ de ſeſſione quidem ⁊ de accubitu idem dici poteſt.Quocirca ⁊ habitus ⁊ diſpoſitio vel affectio: ⁊ poſitio relatiua ſunt. ⁊ hec omnia vel ſimilibus vel diſſimilibus: conuenientibus tamē predicationis caſibusconuertuntur. eorum autem que ſcd̓m caſus conuertuntur. Alia ſunt que eodem nomine predicant̉: aliavero que diſpari. cū .n. dico ſimile ſimili ſimile ē: ⁊ eqͣle equali equale eſt. ⁊ diſſimile diſſimili diſſimile eſt.eiſdē vocabulis eiſdēqꝫ nominibus tota fit predicatioCū aūt dico duplū medij duplum: vel maius minoremaius. diſparibꝰ vocabulis facta ē p̄dicatio. qm̄ v̓orelatiuoruꝫ diffinitionē ita ꝓpoſuit: vt diceret. ad aliꝗd v̓o talia dicūt̉ qͣcūqꝫ hoc ip̄m qd̓ ſunt alioꝝ dicūt̉vel quomodolibet aliter ad aliud quia hoc ipſum ꝙſunt aliorum dicuntur: iam diximus: nunc quid ſit: qd̓ait. vel quomodolibet aliter ad aliud. requirendum ēquod ipſe Ariſtoteles conuenientibus in ordine probat exemplis. ait enim.¶ Ad