Prima editio in predicamenta

¶ Ad aliquid ergo ſunt quecūqꝫ id quod ſunt aliorum eſſe dicuntur: vel quōlibet aliter ad aliud: vtmons magnus dicitur ad alium. Magnum enimad aliquid dicitur. ⁊ ſimile alicui ſimile dicitur. ⁊omnia talia ſimiliter ad aliquid dicūtur. Sunt āt⁊ accubitus ⁊ ſtatio ⁊ ſeſſio poſitiones quedam. poſitio vero ad aliquid dicitur. Accumbere autemrel ſtare vel ſedere ipſa quidem non ſunt poſitiones. denominatiue vero dicuntur ex his que dicteſunt poſitionibus.Qm̄ accubitus ⁊ ſtatio ⁊ ſeſſio poſitiones dicūtur: ⁊qn ols poſitio ad aliꝗd eſt: ſufficienter ſuꝑius cōprepenſuꝫ ē. Nūc v̓o quid ſit qd̓ ait: vel quōlibet alr adaliud. expediemus: in relatiōe ꝑ quā dicimus: filiꝰ patris filius: nulla cōiunctio mixta eſt: niſi tm̄ ſola caſuūvis predicatiōis huiꝰ mēbra coniungit. cū .n. dico mōre magnū ad aliū referens paruū: ita ꝓpono: monsmagnꝰ ad montē ꝑuū ⁊ mons paruus ad magnū. hicnulloꝝ caſuū vis eſt qͣꝫqͣꝫ enim accuſatiuus videt̉ eēpermixtus: tn̄ ille huiꝰ relationis vim non tenet: ſꝫ p̄poſitio que ad accuſatiuum datur: cuꝫ .n. dico: monsmagnus ad ꝑuū mōtē: p̄poſitio ſola ē qͥ vim huiꝰ cōtinet relationis: vt ſi ꝗs dicat: magnꝰ mons ꝑuū montem: nihil ſignificet definitū. Quocirca qͣꝫuis acccuſatiuus caſus in hac p̄dicatiōe ſit: non tn̄ hic vim caſustenet: ſed prepoſitio: atqꝫ hoc eſt qd̓ ait. vel quōlibetaliter ad aliud: vt qm̄ ſuꝑius ſcd̓m caſus relatiōes fieri dixerat: erant autem quedā relatiōes qͥ nullis caſibus tenerent̉. Adiecit hoc. vel quōlibet aliter ad alid̓ac ſi diceret. Oīs relatio autem caſibus ſit quod perhoc demonſtrauit qd̓ ait. quecūqꝫ id qd̓ ſunt aliorumdicunt̉: aut p̄ter caſus ſunt: qd̓ hec ſententia docet:vel quōlibet aliter ad aliud atqꝫ hec hactenꝰ. Sꝫ cuꝫpoſitio ſit ad aliquid ⁊ ſint ſpēs eiꝰ relatiue (ſeſſio .n.⁊ ſtatio relatiua ſunt) ſedere ⁊ ſtare nulla relatio eſt.Stare namqꝫ ⁊ ſedere de ſtatione ⁊ ſeſſione denoīatiue dicunt̉. Oīs aūt denominatio nō eſt id qd̓ eſt eares de qua nominatur: vt grāmaticus. nō enī idē eſtquod grāmatica de qͣ nomīatꝰ ē. Quo circa ſi ſederede ſeſſione ⁊ ſtare de ſtatione denominatiuum ē: ſeſſio: vero ⁊ ſtatio relatiua ſunt: ſedere ⁊ ſtare que relatiuis denominatiua ſunt: relatiuorum genere nō tenentur: ⁊ vniuerſaliter quidem ꝗcꝗd ex quibuſlibetpoſitionibus denominatur: illud non ad relatiuam ſꝫad predicationeꝫ que ſitus dicit̉ reduci poteſt.CIneſt autē ⁊ contrarietas in relatione. vt virtus vitio cōtrarium cum ſit vtrumqꝫ ad aliquid. ⁊ ſcientia inſcientie. Non aūt omnibus relatiuis ineſt cōtrarietas. duplici enim nihil eſt contrarium. neqꝫautem triplici. nec vlli talium.¶ Quēadmodū in ſub̓a vel quātitate ſi eoꝝ eēt ꝓpriūcōtraria ſuſciꝑe rimatª eſt: ita quoqꝫ nūc in relatiuisde cōtrarietate cōſiderat: vtꝝ relatiuoꝝ ſit ꝓpriū cōtraria poſſe ſuſcipere: ⁊ qm̄ virtus ⁊ vitia vtrāqꝫ ſūthabitus: virtus enī eſt mētis affectio in bonā parteꝫdifficile cōmutabilis. ⁊ vitiū affectio in malā parteꝫipſa quoqꝫ difficile mobilis diuturnitate perduransqm̄ igit̉ ⁊ vitium ⁊ virtus habitus ſunt: omnis auteꝫhabitus ad aliꝗd eſſe monſtratus eſt (habilis enī reihabitus eſt) erūt ⁊ virtus atqꝫ vitiuꝫ relatiua. ſꝫ heccōtraria ſunt igitur relatiua contraria ſuſcipere nonrecuſant. Sed dicat quis quid cauſe eſt: vt virtutematqꝫ vitium ipſumqꝫ habitum paulopoſt inter qua-

litates numeret: atqui vt alia ſignificatione vna resdiuerſis generibus ſupponatur: nihil prohibet. Socrates nāqꝫ in eo ꝙ eſt ſocrates ſubſtantia eſt in eovero ꝙ pater vel filius ad aliꝗd: ita ad aliud atqꝫ alid̓ducta predicatione eandeꝫ rē ſub diuerſo genere poni nihil prohibet. habitus quoqꝫ ⁊ virtus ⁊ vitiū eodem modo. Poteſt enim in qualitate poni habitusꝙ ex eo quales homines nuncupent̉. habentes enī dicimus aliquos rei habitus retinētes. Uirtus quoqꝫ qͣlitas eſt iccirco ꝙ ex ea boni homines dicunt̉: ⁊ ſcd̓millam qualitatē .i. bonitatē quales homines .i. bonoshomines nuncupamus. ſimiliter autem ⁊ vitiū. Ipſequoqꝫ habitus ad aliam predicationē dictus ſit iterūrelatiuus: ꝙ .n. habitus habilis rei habitus eſt ad aliquid eſt. ⁊ quod alicuius virtus eſt: ad aliꝗd virtus ē⁊ qd̓ alicuiꝰ vitiū eſt: ad aliquid quoqꝫ ipſuꝫ eſt ergonihil impedit eaſdē res ad aliud atqꝫ aliud verſas diuerſe predicationis conſtitui Ipſuꝫ vero ad aliquidpreter vllū aliud predicamentū intelligere non poſſumus: vt patrē ⁊ filiū: vel dn̄m ⁊ ſeruū ſcd̓m ſubſtantiā conſideramus. Nā ⁊ qui dn̄s ⁊ qui ſeruus eſt ſubſtātia eſt. Duplū ⁊ triplū ſcd̓m quātitatē: hec .n. ī qͣꝫtitate conſiſtūt. Fcientia v̓o ⁊ inſcientia ſcd̓m qualitatē. Scd̓m enī has quales dicimur ſcientes .ſ. atqꝫ īſcijquocirca qm̄ p̄ter aliud predicamētū per ſe relatiuanullus intelliget: ſcd̓m ea predicamēta de quibus intelligit̉ relatio: ſcd̓m ea dicitur cōtraria poſſe ſuſcipere: vt ſocrates ipſe quidē ſubſtantia eſt: ſed ſubſtātiacōtrariū non recipit. Pater vero atqꝫ filiꝰ ſcd̓m ſubſtantiā predicat̉. nō ē .n. pater atqꝫ filius niſi ī ſubſtātia ſit. Quocirca quoniā ſcd̓m ſubſtantiā dicitur contrarietate caret. Rurſus duplū vel dimidiū ſcd̓ꝫ quātitatem dicitur: quantitas vero contraria nō habereionſtrata eſt. igitur nec duplū atqꝫ dimidiū contrarijs pugnat: qualitas vero recipit contrarietatem bonū enī vel malū ſcd̓m qualitatē opponūt̉. bonū igit̉⁊ malū cōtrarijs non carēt. Igit̉ ſcd̓m que predicainēta relatiua dicunt̉: ſi illa ſuſcipiunt contraria: ⁊ relatio ſuſcipit. Sin v̓o illa prius repudiāt cōtrarietatēnec illud ad aliꝗd ꝙ ſecūdū ea dicit̉: vlla vnqͣꝫ cōtrarietate diuiditur. Quare habere cōtraria relationisꝓpriū nō ē. nā neqꝫ ī ſola relatiōe ē (hꝫ enī hoc quoqꝫ qͣlitas) nec in oībꝰ ad aliꝗd cōſiderari pōt. Que .n.ſcd̓m talia p̄dicamēta dicūt̉ ad aliꝗd que nō recipiūtcōtrarietatē: vt ſcd̓m ſubſtātiā pater ⁊ filius: vel ẜmquātitatē duplū ⁊ mediū in talibꝰ relatiuis cōtrarianullo mō reꝑiūt̉. Qd̓ v̓o neqꝫ ſoli neqꝫ oībꝰ īeſt: hocꝓpriū nō ē nō ē igit̉ ꝓpriū relatiōis habere cōtraria¶ Uidetur aūt magis ⁊ minus relatiua ſuſcipere ſimile enim ⁊ diſſimile magis ⁊ minus dicitur. ⁊ eqͥle ⁊ inequale magis ⁊ minus dicitur. cum vtrūqꝫſit relatiuum. ſimile enim alicui ſimile dicitur ⁊ inequale alicui inequale. non autem omnia relatiuaſuſcipiunt magis ⁊ minus. duplex enim non dicit̉magis ⁊ minus duplex. nec aliquid talium.¶ Queritur nunc an relationis ſit proprium ſuſciperemagis ⁊ minus. ſed in hoc illa ratio ſeruatur quemadmodum in contrarijs dictum eſt. Quoniam quecunqꝫ ſecundum ea dicuntur: que contraria non recipiūtipſa quoqꝫ contrarijs carent. In hoc vero cum ſcd̓mqualitatē dicat̉ equale ⁊ inequale. ſuſcipit ⁊ magis ⁊minus. Dicitur enim magis equale ⁊ minus equale.Eodem modo ⁊ ſimile magis ſimile ⁊ minª ſil̓e dicit̉