Prima editio in predicamenta

cimus aliꝗd de rebus extrinſecus poſitis ⁊ preter ſubgantiam conſtitutis. qm̄ igitur in ſubſtantia ignis ineſt calidum eſſe. ignis calorem non ſuſcipit: quocircaneqꝫ eſt ignis caloris ſuſceptibilis: neqꝫ frigoris. Calorem quidem non ſuſcipit: idcirco ꝙ eius nature ſubgantieqꝫ immutabiliter adheſit. Frigus enim non ſuſcipit. quoniam caloris natura ipſius ignis contrariuꝫſponte repudiat. Quocirca ſi quid eſt quod ſuſcipiatignis. id eſt extrinſecus poſituꝫ: accipiat neceſſe eſt eiꝰquoqꝫ contrarium ipſe vnus ꝑmanens ac ſingularis.Idem quoqꝫ de aqua dicenduꝫ eſt: illa enī ſicut igniscalorem: ſic non ſuſcipit humiditatem: ſed eſt quodāmodo ⁊ ipſi humiditas naturaliter inſita: atqꝫ ideocalor ignis vel humiditas aque non ſolum qualitatesdicuntur: ſed etiam ſubſtantiales ignis ⁊ aque qualitates: namqꝫ aqua quoniam in ſe neqꝫ frigus neqꝫ calorem ſubſtantialiter habet: ſuſceptibilis ⁊ frigoris ⁊caloris eſſe dicitur. Quocirca nō de his cōtrariis loꝗtur: que ſubſtantialiter inſunt: ſed de his que poteſtſuſcipere vnaqueqꝫ ſubſtātia: ideſt quod poteſt extrīſecus exhiberi: hoc autem in omnibus eſſe ſubſtantiis manifeſtum eſt. Nam quoniam ſi cicero hō ſanꝰ⁊ eger eſt: ⁊ ſi hō ſanus ⁊ eger ē: aīal ſanū atqꝫ egrotum eſt Sed cum duobus modis animal atqꝫ homoſpectentur. vno quod de pluribus predicentur: alteroquod ſubſtantie ſint: in eo ꝙ de pluribus predicant̉:contrariorum ſuſceptiua non ſunt: vt animal in eoꝙ de ſpeciebus dicitur neqꝫ ſapiens eſt neqꝫ inſipiē⁊ hō in eo ꝙ de īdiuiduis dr̄ neqꝫ ſanꝰ. neqꝫ eger. Ineo v̓o ꝙ ſubſtantie ſunt: ⁊ ꝙ indiuiduis ſubſtantiispreſunt: contrariorum ſuſceptibiles ſunt. Quocircaerit hoc ſolius proprium ſubſtantie contrariorum eēſuſceptibilem. Hec de ſubſtantia dicta ſufficiant. Secundi vero voluminis ſeries ab expoſitione inchoabitur quantitatis.¶ Explicit primus commentariorum liber. Incipit ſecundus a quantitatis predicamento.T ſi nos cure officij conſularis impediIlunt: quo minus in his ſtudiis omne ociūplenāqꝫ operam conſumamꝰ: pertineretamen videtur hoc ad aliquā reipubliceſcuram: elucubrate rei doctrina ciues inAlſtruere. Nec male de ciuibus meis merear. ſi cum priſca hominum virtus vrbium ceterarūad hanc vnam rem publicam dominationē imperiūqꝫ tranſtulerit. ego id ſaltim quod reliquuꝫ eſt. greceſapientie artibus mores noſtre ciuitatis inſtruxero.Quare ne hoc quidem ipſum conſulis vacet officio:cum romani fuerit ſemper moris quod vbicunqꝫ gētium pulchrum eſſet atqꝫ laudabile: id magis ac magis imitatione hone ſtare. Aggrediar igitur ⁊ propoſiti ſententiam operis ordinemqꝫ contexam.Uanti autem aliud quidem eſt diſcretum. aliud continuum. ⁊ aliud quideꝫ exVhabentibus poſitionem ad ſe inuicemſuis partibus conſtat. aliud autem ex nōhabentibus poſitionem. Eſt autem diſcreta quantitas. vt numerus ⁊ oratio. Cōtinua vero: vt lineaſuperficies corpus. Amplius autem ⁊ preter heceſt tempus ⁊ locus. Partium etenim numeri nullus eſt communis terminus ad quem copulanturparticule eius. vt quinqꝫ ſi ad decem ſunt particūſe: ad nullum communem terminum copulantur

4 2quinqꝫ ⁊ quinqꝫ. ſed ſemper diſcreta ſunt ⁊ ſeparata. ſed ⁊ tria ⁊ ſeptem ad nullum communeꝫ terminum coniunguntur. omnino auteꝫ non habeasin numero accipere communem terminuꝫ partiūſed ſemper diſcrete ⁊ ſeparate ſunt. Quapropternumerus quidem diſcretorum eſt. ſimiliter auteꝫ⁊ oratio diſcretorum eſt. Quod quidem enī quantitas ſit oratio. maniſeſtum eſt. menſuratur enimſyllaba breui ⁊ longa. Dico autem orationem cuꝫvoce factam ad nullum enim communeꝫ terminūparticule eius copulantur. Non enim eſt communis terminus. ad quem ſyllabe copulātur ſed vnaqueqꝫ diuiſa eſt ipſa ſecundum ſeipſam.¶ Poſt ſubſtantie tractatum cur de quantitate potiꝰac non de qualitate propoſuerit: hec cauſa eſt: ꝙ oīaquecūqꝫ ſunt ſimul atqꝫ ſunt in numerum cadunt. oīsenim res aut eſt vna aut plures. vnum v̓o vel pluresqͣꝫtitatis ſcientia colliguntur. Sed non omnis res ſimul atqꝫ eſt aliquam accipit qualitatem: Ipſa enimmateria ſub quantitatis quidem principium cadit: qd̓vna eſt. ſub qualitate v̓o minime. ip̄a eniꝫ eſt interimcunctis qualitatibus abſoluta. ſuperaddita v̓o formaquadaꝫ afficitur qualitate. per ſe autem numero quidem vna eſt: qualitate vero nulla. quocirca ſi res omnis ſimul atqꝫ eſt cadit in numerum. Non autem oīsres mox vt eſt ſtatim ſuſcipiet qualitatem: recte priꝰde quantitate propoſuit. ¶ Eſt quoqꝫ alia cauſa curprius de quantitatis ratione pertractet. Omne enimcorpus vt ſit: tribus dimenſionibus conſtat longitudine latitudine altitudine. Ut vero ſit corpus cuꝫ qualitate: tunc erit aut album aut nigrum aut quodlibetaliud: ⁊ quoniam prius eſt eſſe corpus. poſt vero eſſecorpus album: prius erit corpori tribus conſtare dimenſionibus quam eſſe album. Sed tres dimenſiones ⁊ numcro ⁊ continuatione ſpacij quantitatesſunt. Longitudo enī ⁊ latitudo. ⁊ altitudo in quantitatibus numerantur: album vero qualitatis eſt. Quocirca ſi prius eſt ex tribus conſtare dimenſionibus qͣꝫeſſe album: prior erit qualitate quantitas. quocirca recte eſt tractatus de quantitate propoſitus. Item aliacauſa ꝙ quantitas plura habet ſubſtantie conſimiliaNam quemadmodum ſubſtantie nihil eſt contrariū⁊ ſubſtātia nō recipit magis ⁊ minꝰ: ſic etiā qͣꝫtitas.qͣꝫtitati enī nihil eſt cōtrariū: nec qͣꝫtitas recipit magis ⁊ minus: vt paulopoſt docebimus. Qualitas v̓o⁊ contraria ſuſcipit: vt album ⁊ nigrū: ⁊ magis ⁊ minus: vt candidius ⁊ nigriꝰ ⁊ calidiſſimū ⁊ nigerrimūid enim ſumit intenſionem quod poteſt ſumere diminutionem. Quod ſi ſubſtantie ſimilior quantitas eſt:recte poſt ſubſtantiam de quantitate ꝓpoſuit. Quantitatis. autem dicit eſſe differentias duas. quantitatis namqꝫ alia diſcreta ⁊ diſgregata: alia vero continua. Poſt hanc rurſus diuiſionem alio modo partitus eſt quantitatem. dicit enim quantitatis aliam eē:que conſtat ex habentibus poſitionem ad ſe inuicemſuis partibus. aliam vero ex non habentibusⁱ poſitionem: vnam v̓o rem diuerſe poſſe diuidi manifeſtumeſt hoc modo. vt ſi quis diuidat animal dicens. Animalium alia ſunt rationalia: alia irratiōalia: ⁊ rurſuseandem ipſam rem alio partiamur modo vt eſt. animalium alia ſunt greſſibilia: alia non greſſibilia. Eorumqꝫ animaliū rurſus alia ſunt carnibus veſcentia:alia herbis: alia ſeminibus. Hic ergo vna eadēqꝫ res