Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
35v
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio In predicamenta

eoꝝ nominia ſed deſcriptiones appoſuit. Et qm̄ generaliſſimorum generum diffinitiones non poterat inuenire deſcriptionibus vſus eſt. Id ſubſtantiam eſſedicens quod in ſubiecto non eſſet. Accidens vero qd̓in ſubiecto eſſet Omne namqꝫ accidēs in aliquo eſt:vt color in corpore: ſcientia in anima: ſubiectam habet ſubſtantiam omne accidēs. Si quis enim ſubſtātiam tollat: accidens non erit. Quare ſubſtantia locꝰquidam eſt: vbi accidens valeat natura cōſiſtere. Ipſa v̓o ſubſtantia per ſe conſtat: atqꝫ ideo dicitur ſubſtantia: nec vllo ſubiecto alio nititur: ſed cunctis ipſaſubiecta eſt. Alioquin ſi ſubſtantia in vllo ſubiectopoſſet: eſſet accidens. Omne enim accidens in ſubiecto eſt: quicquid in ſubiecto eſt illud eſt accidēs. qd̓ſi ſubſtantia eſſet in aliquo ſubiecto: cōtinuo fieret accidens. ſed ſubſtantia accidens eſſe poteſt: ſicut ſupra docuimus. Quare quoniam accidens in ſubiectoeſt: ſubſtantia vero accidens non ē. ſubſtantia in ſubiecto non eſt. Uniuerſalitatis v̓o deſcriptio ē: de ſubiecto predicari. Omnis namqꝫ vniuerſalitas de ſubiectis particularibus predicatur. nam quoniam vniuerſale eſt animal: vel homo: de ſocrate predicatur platone. Dicitur enī ſocrates: animal atqꝫ homo. qm̄vniuerſale eſt accidens ſcientia: dicitur de ſubiectagrammatica: grammatica enim ſciētia eſt. Particularitas v̓o quoniam ipſa eſt rerum vltima: nihil eſtilli ſubiectum: de nullo ſubiecto predicatur. nam quoniam vniuerſalitas de ſubiecto predicatur: particularitas v̓o vniuerſalitas non eſt: particularitas de ſubiecto non predicabitur. Ubi enī res diſcrepant: diffinitio non diſcrepabit. ita quoqꝫ in his. naꝫ quoniamdiſcrepat ſubſtantia accidens: diffinitiones quoqꝫeoꝝ diſcrepabunt. Ut quoniam eſt accidens in ſubiecto: erit ſubſtātia non in ſubiecto. Et quoniaꝫ vniuerſalitas de ſubiecto predicatur: particularitas autemab vniuerſalitate diſcrepat. de ſubiecto non predicat̉Has igitur huiuſmodi deſcriptiones Ariſtoteles itapermiſcuit dicens. Eorum que ſunt alia de ſubiectoquodam dicuntur: in ſubiecto vero nullo ſunt. volens.ſ. vniuerſalem ſubſtantiam demonſtrare. Nam quoniaꝫ dixit de ſubiecto dicūtur vniuerſale eſt quod v̓oait in ſubiecto nullo ſunt. ſubſtantia. ergo qd̓ ait quedam de ſubiecto dici in ſubiecto v̓o nullo eſſe: vniuerſalem ſubſtantiam demonſtrare contendit. vt enimſepius dictū ē: quod de ſubiecto dicitur: vniuerſale ēquod in nullo ſubiecto eſt ſubſtantia. Nec iūcta: ideſtde ſubiecto quodā dici: in ſubiecto nullo: vniuerſalem ſubſtantiam monſtrant. Poſt vniuerſaleꝫ ſubſtantiam particulare accidens poſuit dicens. Alia ātin ſubiecto quidem ſunt: de ſubiecto autem nullo dicūt̉ Nam ait in ſubiecto ſunt: accidens mōſtrat.v̓o addidit. de ſubiecto autem nullo dicuntur particulare. Accidēs enī in ſubiecto eſt: particularitas de nullo ſubiecto predicatur. Ergo quecūqꝫ res ipſa in ſubiecto eſt: ſi de nullo ſubiecto predicatur: accidens eſtparticulare. vt eſt quedā grammatica: ideſt Ariſtarchi: vel alicuius hominis indiuidua grammatica illaenim quoniam indiuidui hominis eſt: ipſa quoqꝫ facta eſt indiuidua particularis: ergo quoniaꝫ quedāgrammatica in anima eſt accidens eſt. quoniam denullo ſubiecto predicatur. particularis ē. quemadmodum enim ipſe Ariſtarchus de nullo ſubiecto diciturita quoqꝫ eius grammatica de nullo ſubiecto predicatur. Non autem dicit quod ipſa grammatica particularis eſt: ſed quod quedam grammatica: id eſt alicuiꝰ

hominis indiuidui grammatica: quam .ſ. homo particularis propria retinet cognitione. Et qm̄ incorporale accidens poſuit quod anime accideret: ideſt grāmaticam que eſſet ī anima. Ponit quoqꝫ aliud exemplum corporale: ait enim: quoddam albū in ſubiecto eſt corpore. omniſ enim color eſt in corꝑe: hic quoqꝫ non omne albuꝫ dicit eſſe particulare: ſed quod inindiuiduum corpus album venit. Probatur quoqꝫparticulare album in ſubiecto eſſe hoc. naꝫ colorquod genus eſt albi vel cuiuſdam albi in corpore eſt: eſt in ſubiecto. Quare cuius genus in ſubiecto eſt:ipſum quoqꝫ in ſubiecto eſt. Omnes enim ſpecies velindiuidua proprio genere continentur: eiuſdem habent naturam. Quoniam v̓o eſſe in aliquo multisdicitur modis: quid velit Ariſtoteles oſtēdere eſſe inſubiecto: paucis abſoluam. Dicitur enim eſſe in alquo nouem modis. dicimus enim eſſe aliquid in locovt in foro vel in theatro. Dicimus quoqꝫ eſſe in aliquo: vt in aliquo vaſe: vt triticū in modio: Dicit̉eſſe in aliquo velut pars in toto: vt manus in corpore Dicitur eſſe in aliquo: velut totum in partibꝰ: vt corpus in omnibus ſuis partibus. Rurſus velut ī genere ſpecies: vt in animali homo: vel genus in ſpeciebus ſuis. Dicimus quoqꝫ eſſe in aliquo velut aliꝗdin fine eſſe: vt quoniam bone vite finis beatitudo eſtSi quis ſit beatus: in fine eſt ſcilicet bone vite. Dcimus quoqꝫ eſſe in aliquo: vt in quolibet potente: vtin imperatore eſſe regimen ciuitatis. Dicimus quoqꝫ velut formam in materia. vt ſimilitudinem Achillis in ere vel in marmore. Nouem igitur modis in aliquo eſſe dicitur: vt in loco. vt in vaſe: vt pars in totovt totum in partibus: vt in genere ſpecies: vt in ſpeciebus genus: vt in fine: vt in imperatore: vt in materia forma. MHorum igitur Ariſtoteles tria ſola commemorat: ſed duo in vnum coniuncta aliud ſeparatiAit enim. In ſubiecto autem eſſe dico: quod cum inaliquo ſit: non ſicut quedam pars: impoſſibile eſt eſtſine eo in quo eſt. Senſus autem talis eſt. Hoc īquitdico eſſe accidens: quod ſit in ſubiecto ideſt ſit ī altero vt ꝑs eiꝰ ſit ſine aliquo ſubiecto eſſe poſſit: vt v̓bi gratia: color eſt in corꝑe nulla ꝑs corꝑisē. Et ſi color a corꝑe ſeꝑat̉: color nuſqͣꝫ ē. Oīs .n. colorī ſolo corꝑe ē. Ergo illud ē accn̄s quod ſemper in ſubiecto eſt altero: vt eius pars non ſit. Et cum ab eo inquo ē ſeparatur ad nihilū redigat̉: ſe ſine alteriꝰſubiecto eſſe non poſſit. Quod aūt ait vt ſit ſicualiqua pars: ab ea .ſ. ſignificatione in aliquo conſiſtendi diuidere voluit: ſecundū quam partes in toto eſſedicimus. non enim tale eſt ſubiectum: vt eius accidēpars ſit. Quod v̓o dicit īpoſſibile eſt ſine eo in quoeſt: ab ea ſcilicet ſignificatione diuiſit que eſt alꝗdin vaſe vel in loco: qd̓ enī in vaſe vel in loco ē: a vaſvel loco poterit ſeparari: vt triticū quod in modio ēpōt a modio ſegregari: a theatro diſcedere. accdens v̓o ab eo in quo eſt ſegregari non poteſt. quareſolas tres poſuit ſignificationes: ideſt ſecunduꝫ quā īuaſe vel in loco dicitur eſſe: ſcd̓m quaꝫ pars ī toto ēSꝫ vt in vaſe vt ī loco vna ſentētia diſtribuit dicēsīpoſſibile ē eſſe ſine eo in quo ē: Sed fortaſſe quisdicat non diffinitionē veram: illa in ſubiecto qſic ſint in alio vt ſint partes. ſine eo ī quo ſintnon poſſint. Socrates eniꝫ vel homo quilibet accidens non ſit: tamē ſemper in loco eſt ſine locopoteſt. Quibꝰ reſpondēdū eſt: ſocrates loca poterit permutare: eſſe preter locū ī quo fuit: poſtrēoſi intelligētia