Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
36r
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio in predicamenta

q intelligentia capiamus: ſe ſubſiſtit: accidētia v̓oper ſeipſa non conſtant. Sed ſi ꝗs hoc quoqꝫ obiiciat: poſſe locū accidētia ꝑmutare. maluꝫ namqꝫ ſi inmanū teneatur: manus mali odore cōplet̉. adeo odorqp̓ eſt accidēs: in aliud ſubiectū tranſire pōt. Sedhoc ait Ariſtoteles: qm̄ mutare accidens locū pōtnec ita dixit īpoſſibile eſſe ſine eo in quo erat ſed ſineeo in quo eſt: hoc aūt ſignificat mutare poſſe locū: ſꝫſine aliquo ſubiecto eſſe poſſe. Quare recta eſt atqꝫ integra diffinitio eius qd̓ in ſubiecto eſt: qd̓ in altero ſit: ita ſic̄ quedā parſ: īpoſſibile ſit ſine eoin quo eſt. Scd̓m aūt illā ſignificationē dictū eſt ſcd̓ꝫquā formā in materia dicimꝰ. Nāqꝫ forma ſi ī materia ſit: ſeipſam nulla rōe cōſiſtit. Poſtqͣꝫ igit̉particulare accidēs ꝗd eēt on̄dit dicēs: qd̓ in ſubiectoeſt de ſubiecto p̄dicat̉. in ſubiecto conſiſtētisrei diffinitionē reddidit dicēs. Qd̓ in aliquo ſitſicut quedā pars: īpoſſibile eſt eſſe ſine eo in quo eſt.Ad vniuerſale accidēſ cōtinenti diſputatiōe reuertit̉qd̓ definit hoc. Nāqꝫ poſt eiꝰ rei que in ſubiectoē diffinitionē: poſt particularis accidētis exēpla advniuerſale accidēs trāſitū fecit. Inquiēs alia quein ſubiecto ſint: de ſubiecto predicētur: qd̓ .ſ. accidēſvniuerſale ſignificet. qm̄ de ſubiecto dr̄ vniuerſaleeſt qm̄ in ſubiecto ē accidēs. in ſubiecto ergo deſubiecto predicari vniuerſale accidēs monſtrat. Huiꝰquoqꝫ cōplexiōis cōuenientia ꝓponit exēpla. ait enīſcientiā in ſubiecto in aīa. niſi ſit aīa in qua ſit:ſcientia nulla eſt: idcirco ſcientia actus ē aīe. eaque ſunt inanimata nihil ſciūt. hinc ſequit̉ ſubſtantieparticularis ꝓpoſitio: quā .ſ. ita declarat. qd̓ neqꝫ inſubiecto ſit neqꝫ de ſubiecto p̄dicetur. qd̓ in ſubiecto ē: ſubſtātia ē: qd̓ de ſubiecto predicat̉particularitas. Uterqꝫ igit̉ res de ſubiecto p̄dicari. in ſubiecto purticularis eſt ſubſtātia. Resigitur quatuor propria cōplexione non ſcd̓ꝫ ꝓprianomina: ſꝫ ſcd̓m proprias rationes diffinitioneſqꝫtexuit. pro ſubſtantia vniuerſali poſuit: qd̓ in ſubiecto non eſt de ſubiecto predicatur. ꝓaccidēti particulari dixit. qd̓ in ſubiecto eſt: de ſubiecto non predicatur. Accidenſ v̓o vniuerſale hoc deſignauit qd̓ait: qd̓ in ſubiecto eſt: de ſubiecto dicit̉. Pro particulari ſubſtātia īterpoſuit. qd̓ nec in ſubiecto ē. necde ſubiecto p̄dicat̉. Simpliciter āt ſunt īdiuiduanumero ſingularia de ſubiecto nullo dicūt̉. In ſubiecto autē nihil ea prohibet eſſe: quedā enī grāmaticain ſubiecto eſt. oīs particularitas aut ſubſtantia eritaut accidens. dico ſocratē: indiuiduā particularem ſignificaui ſubſtantiā. dico quādā grāmaticam: indiuiduū particulare accidēs dixi. Indiuiduaautem ſunt: que neqꝫ in alias ſpēs diuidi poſſunt: neqꝫ in alia indiuidua. Nam quēadmodū aīal diuiditurin ſpēs hominē atqꝫ equū: aūt in ſingulos hoēs .i.in ſocratē platōnē ceteros: ſic plato ſocratesdiuidūtur in alios. atqꝫ hoc ideꝫ de accidentibꝰ diciconuenit. quēadmodū ſcientia diuiditur in ſpēsgramaticā rhetoricā. grāmatica v̓o ipſa in particulares grammaticas quas .ſ. particulares hoīes norūthic ipſa particularis grāmatica in particulares grammaticas non ſecatur. Ergo indiuidua ſunt quecūqꝫnumero ſunt ſingularia: in nullas alias multitudīesſcd̓m ſpēs vel ſcd̓m indiuidua diuidunt̉. īdiuiduūqm̄ particulare eſt: de ſubiecto predicat̉: ātde ſubiecto p̄dicat̉: aut ſubſtātia erit vt plato autaccidēs vt q̇dā grāmatica His ergo particularibus

ſubſtantia .ſ. atqꝫ accidenti que de ſubiecto p̄dicātur. Subſtantia quidē nec in ſubiecto ē: accidens v̓oin ſubiecto ē. Ita illa īdiuidua: ſub̓e ſūt: ī ſubiectoeſſe non poterūt Alia v̓o indiuidua que ſcd̓ꝫ accidentis naturā dicūtur: illa in ſubiecto eſſe nihil ꝓhibetAtqꝫ hoc ē qd̓ ait. Simpliciter āt que ſunt indiuidua nuero ſingularia: de nullo ſubiecto dicūtur: in ſubiecto aūt nihil prohibet aliqua. Quędā enī. grammatica in ſubiecto eſt. de ſubiecto aūt nullo dr̄. Hocenim maluit demonſtrare: accidentibus ſubſtantiis particularibꝰ hoc eſſe cōmune: de ſubiectop̄dicant̉. Hoc enī dixit. Simpliciter aūt que ſūt īdiuidua numero ſingularia: de nullo ſubiecto dicūturSubaudiendo .ſ. ſiue ſubſtantie ſint: ſiue accidētia: ſꝫ oīa indiuidua ſunt in ſubiecto. Indiuidua eniꝫaccn̄tia ī ſubiecto nihil ꝓhibet qͣdā .n. grāmatica ſit indiuidua: de ſubiecto non p̄dicetur. tn̄ in ſubiecto eſt .i. in anima. Sed vt cōgregatī dicat̉: ſenſushmōi eſt: oīa ꝗdē quecūqꝫ ſunt indiuidua: ſubiectoꝗdem nullo dicunt̉: ſed non oīa ſunt in ſubiecto. particularis ſubſtātia in ſubiecto ſit: vtplato ꝑticulare. tn̄ accidēs in ſubiecto eſt: vt quedā grāmatica in aīa. Illud quoqꝫ magna attentiōe notādūeſt: quis ſit huius ordo propoſiti. ſint quatuorꝯplexiones fac̄ta ex quatuor rebꝰ Quarū due natura diſcrepant: vt ſubſtantia accidens due qͣꝫ titatevt particularitas vniuerſalitas: cōiunctis cōpoſitiſqꝫ his quatuor oībus diſſentiētē lateribus diſpoſitionem fecit. Poſuit enim prius ſubſtātiam vniuerſalem dicēs: qd̓ in ſubiecto eſt de ſubiecto dr̄. poſthanc propoſitionē totis diſcrepantē rebus ſubdidit .i. accidens particulare qd̓ in ſubiecto de ſubiecto non predicaret̉. ſubſtātia dixit aut ſubſtātia diſcrepat. qd̓ particulare dedit: ab vniuerſalidiſiūxit. Rurſus ex alio latere diſpoſuit in diuiſioneaccidēs vniuerſale dicēs: qd̓ in ſubiecto ē de ſubiecto predicat̉: vltimo ſubſtātiā particularem contrariaꝫ ſuperiori accidenti dixit qd̓ neqꝫ ī ſubiecto eſt:neqꝫ de ſubiecto predicatur: ſubſtantie particularitatem vniuerſalitati accidētiſ opponens. Sed vt planius quod dicimus fiat figuram deſcriptiōemqꝫ ſubiecimus. In qua ſuperius latus ſubſtantie accidentiſqꝫ notauimꝰ. Reliquum particularitatis vniuerſalitatis titulo inſcripſimus Ariſtotelicam complexionem angulariter per latera deſignantes.AcciSb̓adensAſiſtatonlSVA. jparti)Aſiſtatoncula ⁊ˢ Quando alteruꝫ de altero predicatur vt de ſubiecto quecunqꝫ de eo quod predicatur dicuntur:omnia etiam de ſubiecto dicuntur: vt homo predi