Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
32v
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio In porphi.

Qd̓ nunc propriū ſpeciei accidentis ſe exequi policetur: tale propriū intelligendū eſt vt ſuperius dictum eſt ad comparationē dicitur differentie: Spēsvero in eo quid eſt predicatur: accidens vero ī eo quale. quā differentia non ab accidentibus ſolumſpecies diſcernitur: verū etiā a differētijs proprijsnec ſolū ſpecies ab eiſdem verum etiam genus. preterea ſpecies in eo quid eſt predicatur: accidēs v̓oin eo quō ſe habeat: id quoqꝫ cōe eſt genere. genꝰ quoqꝫ ab accidēti ī eo ꝗd eſt qūo ſe habeatdicatione diuidit̉. Itē vnāquāqꝫ ſubſtātiā vna videtur ſpēs cōtinere: vt ſocratē homo. atqꝫ ideo Socrati vna tm̄ propinqua eſt ſpēs hominis. Rurſus īdiuiduo equo vna ſpēs equi eſt proxima. Itēqꝫ in ceterisvnicuiqꝫ enī ſb̓e vna ſpēs p̄eſt: at v̓o vnicuiqꝫ ſub̓evnū accidēs iūgitur. vnicuiqꝫ enī ſb̓e plura ſꝑ accidētia ſuꝑueniunt: vt ſocrati caluꝰ: ſimꝰ: glaucus: qd̓ ꝓpenſo ventre. in alijs quidē ſubſtātijs denumero accidentiū idē conuenit dicere. Dehinc ſemper an̄ accidētia ſpēs intelligūt̉: niſi enī ſit homo cuiaccidit aliquid accidens eſſe non poterit: niſi ſit quelibet ſubſtantia cui accidens poſſit adiungi: accidensnon erit. Omnis autē ſubſtantia propria ſpecie continet̉. recte igitur prius ſpecies: accidētia vero poſteriꝰintelligūt̉. Poſterioris enim ſunt (vt ait) generisaduenticie nature. Nam que ſubſtātiā non informātrecte aduenticie nature eſſe dicunt̉ poſterioris generis. His enim ſubſtantijs ſunt: que ante differētiiſinformate ſunt rurſus quoniam ſpecies ſubſtantiammonſtrat: ſubſtantia vero (vt dictum eſt) intenſioneac remiſſione caret: ſpeciei participatio intenſionemremiſſionēqꝫ non ſuſcipit. Accidēs vero vel ſi inſeꝑarabile ſit poteſt intenſionis remiſſioniſqꝫ crementodecremēto variari. vt ipſū īſeparabile accidēs quodethiopibus īeſt .ſ. nigredo. Poteſt enī ꝗbuſdā talisadeſſe vt ſit fuſcis proxima: alijs v̓o talis: vt ſit nigerrima. Reſtat nunc ꝓprij cōmuniones ac differentiasperſequi. Sed proprium differat a genere vel ſpecie vel differētia ſuperiꝰ demonſtratū eſt: quid genus vel ſpēs vel differētia a ꝓprio diſtaret oſtendimꝰ. Nūc reliqͣ ad cōmunitatē vel differētiā cōſideratio ē: ꝓpriū accidētibꝰ aut iungat aut ſegreget.Omnune autē proprii accidētis inſeI parabilis eſt. preter ea nūqͣ conſiſtant. ea in quibus conſiderantur. quemadmodum enim preter riſibile non ſubſiſtitita nec preter nigredinē ſubſiſtit ethiops. quēadmodum ſemper omni adeſt proprium. ſic inſeparabile accidens. Quoniam proprium: ſemꝑ adeſt ſpeciebus: nec easvllo modo relinquit: quoniamqꝫ inſeparabile accidēsa ſubiecto non poteſt ſegregari: hoc illis inter ſe videtur eſſe cōe. ea in quibus inſunt preter propria velinſeparabilia accidentia eſſe non poſſunt. Inſeparabilia vero accidentia comparat proprio: quoniā vt ī ſpecie dictum eſt rariſſime ſunt ſpeciei atqꝫ accidentisſimilitudines. Quocirca multo magis proprij atqꝫ accidentis cōmunitates difficile reperiuntur. Accidensenī in contrariū diuidi ſolet in inſeparabile accidensatqꝫ ſeparabile. que vero ſub genere in contrariū diuidūt̉: ea nullo alio niſi tantū generis predicatōe participant. Qd̓ ſi proprium inſeparabile quoddam accidēs eſt: a ſeparabili accidēti plurimū differt: atqꝫnullas proprij ſeparabilis accidentis ſimilitudines

querit. Sed quoniam ipſum certis quibuſdam cauſisab infeparabilibus accidentibus difrert: horummunitates inueniri poſſunt inter ſe differentie: quarum vna quidem ea eſt quā ſuperius expoſuimus. ſecunda vero quoniam ſicut proprium ſemper omniſpeciei adeſt. ita etiam inſeparabile accidens. Nam ſicut riſibile omni homini ſemper adeſt: ita etiam nigredo omni coruo ſemper adiuncta eſt. Differt autem quoniam proprium vni ſoli ſpeciei adeſt quemadmodum riſibile homini. inſeꝑarabile vero accidens. vt nigrum non ſolum ethiopi. ſed etiam coruo adeſt carboni ebeno quibuſdam alijs. quare proprium conuerſim de eo cuius eſt proprium predicatur equaliter. inſeparabile vero accidens conuerſim non predicatur.propriorum quidem equalis eſt participatio. accidentium vero hec quidem magis. illa vero minusSunt quidem alie communitates vel proprietates eorum que dicta ſunt. ſed ſufficiunt quidē hecad diſcretionem eorum que dicta ſunt communitatis traditionem. Proprij atqꝫ accidētis prima quidem differentia ēquoniā propriū ſemper de vna tm̄ ſpecie dicit̉: accidens vero minime: ſed eius predicatio ī plurimas diuerſi generis ſubſtantias ſpecieſqꝫ diffundit̉. riſibileenim de nullo alio niſi de homine predicatur. Nigrūvero quod eſt inſeparabile quibuſdā accidēs: coruo qͣꝫ ethiopi que diuerſa ſūt ſpecie: coruo vero atqꝫebeno que differūt generibus tm̄ ſpecie preſto ē.quo ſit vt proprijs quidē conuerſio equa ſeruet̉. in accidentibus vero minime. Quoniam enim propria inſingulis eſſe ſuum habent: atqꝫ omnes continent ſpecies: conuerſo ordine predicantur. Nam quod riſibileeſt homo eſt: quod homo riſibile. nigrum vero nonita: ſed ipſum quidem de his predicari poteſt quibusineſt. Illa vero ad huius predicationem conuerti retrahiqꝫ non poſſunt. nigrum eniꝫ de carbone de ebeno homine coruo predicatur: hec vero de nigro minime. Nam que plurima continent de his que continētpredicari poſſunt: ea vero que continentur de ſeſetinentibus nullo modo predicantur. Rurſus propriuꝫquidem equaliter participatur: accidens remiſſionibus atqꝫ intenſionibus permutat̉. omnis eniꝫ homoeque rifibilis eſt. Ethiops vero non equaliter niger ēſed (vt dictum eſt) aliquis quidem paulominꝰ nigerAlius vero teterrimus inuenitur. de proprij quidēatqꝫ accidentis differentijs ſatis dictum eſt: Reſtabat vero accidentis ad cetera cōmunitates proprietateſqꝫ explicare: ſed iam ſuperius annumerate ſuntcum generis differentie: ſpeciei proprij: accidētisſimilitudines ac differentias aſſignauimus. fortaſſeautem his inſtitutis animus ſollertior factus aliaster eas: quas nunc diximus: cōmunitates vel differētias quinqꝫ rerum que ſuperius ſunt poſite reperiet.Sed ad diſcretionem atqꝫ eorum ſimilitudines comparandas ea fere que ſunt dicta ſufficiunt. Nos etiaꝫquoniam promiſſi operis portum tenemus: atqꝫ huiꝰlibri ſeriem primo quidem a rhetore victorino: poſtvero a nobis latina oratione conuerſam gemina expoſitione patefecimus. hic terminum longo ſtatuimus operi continenti. v. rerum diſputationem adpredicamenta ſeruanti.Finis.