Prima editio in predicamenta

¶ AnictiMāilij Seuerini Boetij viri clariſtimieditio prima in Eategorias Ariſto.Xpeditis his que ad p̄dicamenta AriſtotelisPorphyrij inſtitutiōedigeſta ſunt: hoſ quoqꝫcommentarios in predicamenta preſcribēs mediocris ſtili ſeriem perſecutus: nihil de altioꝝqueſtionum tractatiome permiſcui: ſed diluciMdandi moderatione ſeruata nec angere lectoA reꝫ breuitate volui: necL Kdilatatione confundere. Quare prius breuiter huiusoperis aperienda videtur intentio: que eſt huiuſmodi. Rebus preiacentibꝰ: ⁊ in propria principaliter nature conſtitutione manentibus: humanum ſolum genus extitit: qd̓ rebꝰ nomina poſſet īponere. Unde ſactum eſt: vt ſingulatim omnia proſecutus hominisanimus ſingulis vocabula rebus aptaret. Et hoc quidem verbi gratia. corpus homineꝫ vocauit: illud v̓olapidem: aliud lignum: aliud v̓o colorem. Et rurſusquicumqꝫ ex ſe alium genuiſſet: patris vocabulo nuncupauit: Menſuram quoqꝫ magnitudinis proprii forma nominis terminauit: vt diceret bipedale eſſe: auttripedale: et in alijs eodem modo. Ergo omnibus nominibus ordinatis ad ipſorum rurſus vocabulorumproprietates figuraſqꝫ reuerſus eſt: ⁊ huiuſmodi vocabuli formam que inflecti caſibus poſſit. nomē voca: q̄ v̓o tēporibꝰ diſtribui verbū. Prima igitur illat nominum poſitio. per quā vel intellectui ſubiectavel ſenſibus deſignarent. Secunda conſideratio: quaſingulas nominuꝫ proprietates figuraſqꝫ perſpicerētita vt primum nomen ſit ipſuꝫ rei vocabulū. Ut v̓bigratia: cum quelibet res homo dicatur. Quod auteꝫipſum vocabulum ideſt homo nomen vocatur: nō adſignificationem noīs ipſius refertur. ſꝫ ad figuraꝫ: idcirco quod poſſit caſibꝰ inflecti. Ergo prima poſitionominis ſcd̓m ſignificationem vocabuli facta eſt. Secunda v̓o ſcd̓m figuram. ⁊ eſt prima poſitio: vt nomina rebus imponerentur: Secunda v̓o vt alijs nominibus ipſa nomina deſignarentur. Nam cū homo vocabuluꝫ ſit ſubiecte ſubſtantie: id quod dicitur homonomen eſt hominis. id eſt ipſius nominis appellatio ēDicimus enim quale vocabulum eſt homo: ⁊ propriereſpondetur. nomen. In hoc igitur opere hec intentio eſt: de primis rerum nominibus: ⁊ de vocibꝰ resſignificantibus diſputare: non in eo ꝙ ſcd̓m aliquamproprietatem figuramqꝫ formantur: ſed in eo quod ſignificantes ſunt. Nam cum vel de ſubſtantia vel facere vel pati dicitur. non ita tractatur: quaſi vnuꝫ eorum caſibus inflecti poſſit. Aliud temporibus permutari: ſed quaſi aut hominem aut equū: aut indiuiduūaliquod: aut ſpeciem genuſue ſignificet. Eſt igiturhulus operis intentio de vocibus res ſignificātibusin eo quod ſignificantes ſunt pertractare. Hec quiuem eſt tempori introductionis ⁊ ſimplicis expoſitioſſis apta ſententia: quam nos nūc Porphyrium ſequentes: quod videbatur expeditior eſſe planiorqꝫ digeſſimus. Eſt vero in mente de tribus olim queſtionibus diſputare: quarū vna eſt quid predicamentorumvelit intentio. Ibiqꝫ numeratis diuerſorum ſenten-

tiis. docebimus cui nr̄um quoqꝫ accedat arbitriū: qd̓nemo huic in preſentiarum ſententie repugnare miretur: cum videat quanto illa ſit altior. Porphyrii:cuius non nimium ingredientium mentes capaces eſſe potuiſſent: ad quoſ mediocriter imbuendos iſta cōſcripſimus. Afficiendi ergo: ⁊ quodāmodo diſponendi mediocri expoſitione ſunt in ipſis quaſi diſciplinehuius foribus quos ad hanc paramus ſcientiam admittere: Hanc igitur cām mutate ſententie vtriuſqꝫoperis lector agnoſcat: quod illic ad ſcientiam pythagoricam perſectamqꝫ doctrinam: hic ad ſimplices introducendoꝝ motus expoſitionis ſit accomodata ſententia. Sed nunc ad propoſitum reuertamur ſitqꝫ inpreſēs predicamentorum intentio: que ſuperius eſtcomprehenſa: ideſt de primis vocibus ſignificantibꝰprima reruꝫ genera: in eo quod ſignificantes ſunt diſputare: ⁊ quoniam res infinite ſunt: infinitas quoqꝫvoces que ſignificent eas eſſe neceſſe eſt. Sed infinitorum nulla cognitio eſt infinita: namqꝫ animo com llaprehendi nequeūt. Quod autem ratione mentis circumdari non poteſt nullius ſcientie fine concluditur.quare infinitorum ſcientia nulla eſt. Sed hic Ariſtoteles non de infinitis rerum ſignificationibus tractatſed decem predicamenta conſtituens ad que ipſa infinita multitudo ſignificantium vocum referri debeatterminauit. Uerbi gratia: cum dico homo: lignuꝫ: lapis: equus: animal: plumbū: ſtagnuꝫ: argentū: aurū:hec ⁊ alia huiuſmodi que nimirum infinita ſunt: hecomnia ad vnum ſubſtantie vocabulū deducūtur. hecnāqꝫ ⁊ ſi qua ſunt alia que certe ſunt infinita vocabula: vnum ſubſtantie nomen includit. Rurſus cum dico bipedale: tripedale: ſex: quattuor: decem: lineā ſuꝑficiem ſoliditatem: ⁊ quecūqꝫ alia ex eodem ſunt genere infinita: vno quantitatis nomine continētur: vthec omnia ſub quantitate ponantur: Rurſus cum dico albū: vel ſcientiam: vel bonum: vel maluꝫ: vel aliahuiuſmodi: queqꝫ in hoc genere quoqꝫ infinita ſunt:vnum tamen nomen concludēs oīa qualitatis occuirit: ⁊ de alijs quoqꝫ ſimiliter. Rerū ergo diuerſarūindeterminatam infinitāqꝫ multitudinem: deceꝫ predicamentorū pauciſſima numeroſitate concluſit: vt qͣinfinita ſub ſcientiā cadere non poterant: decē generibus propriis diffinita ſcientia comprehenſione claudantur. Ergo decem predicamenta que dicimus: infinitarū in vocibus ſignificationū genera ſunt. Sꝫ qm̄oīs vocū ſignificatio de rebꝰ eſt: que voce ſignificant̉in eo quod ſignificantes ſunt: genera rerū neceſſarioſignificabunt. Ut igit̉ concludenda ſit intentio. dicēdū eſt in hoc libro de primis vocibꝰ prima rerum genera ſignificantibꝰ in eo quod ſignificātes ſunt: diſpoſitū eſſe tractatū. ¶ Sed qm̄ de intentione dictū eſt:breuiter huius operis vtilitas explananda eſt. Nā cūres infinite infinitis quoqꝫ vocibus ſignificarētur: ⁊(vt dictum eſt) ſub ſcientia venire non poſſent: hacdefinitione: qua decem predicamentoꝝ diuiſio factaeſt cunctarum rerum ⁊ vocum ſignificantiuꝫ acquirimus diſciplinam Hic eſt quod ad logicam tendentibus primus hic legēdus liber occurrit. Idcirco quodcū omnis logica ſillogiſmoꝝ ratione ſit conſtituta ſillogiſmi v̓o ꝓpoſitionibus coniungantur. ꝓpoſitiōesvero ſermōībus cōſtent. Prima eſt vtilitas. quid ꝗſqꝫ ſermo ſignificet propria ſcientie diffinitiōe cognoſcere. Hec quoqꝫ nobis de decem predicamentis inſpectio: ⁊ in phyſica Ariſtotelis doctrina: ⁊ in moral̓philoſophie cognitione perutilis eſt: quod per ſingu-