Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
15r
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio in porphi.

ſit genus: vt decem illa que Ariſtoteles ceteris prepoſuit rebus: genera eſſe poſſemus agnoſcere. Specieivo cognitio plurimum valet: vt que cuiuſqꝫ generisſit ſpecies poſſit agnoſci. Si enī quid ſit ſpecies ignoramus: nihil impedit errore turbari: fieri eniꝫ poteſtvt per ſpeciei inſcientiam ſepe quantitatis ſpecies inrelatione ponamus cuiuſlibet primi generis ſpecieſalteri generi ſubdamus: atqꝫ ita fiet permixta reruꝫatqꝫ indiſcreta confuſio. qd̓ ne accidat que ſit naturaſpeciei ante noſcenduꝫ eſt. Nec vero in hoc tm̄ ꝓdeſtſpeciei cognoſcenda natura: ne priorum generum ſpecies inuicem permutemus. Uerumētiam vt in eodeꝫquolibet genere proximas ſpecies generuꝫ nouerimꝰeligere: vt ne ſubſtantie mox animal dicamus ſpeciem potius qͣꝫ corpus: aut corporis hominem potiꝰqͣꝫ animatum corpus. At vero differentiarum ſciētiain his maximum retinet locum. Quomodo enim oīoqualitatem a ſubſtantia vel cetera a ſe genera diſtare cognoſcimus niſi eorum differentias viderimus.Quomodo autem diſcernere eorum differentiaꝫ poſſumus: ſi quid ipſa ſit differentia neſciamuſ. Nec hūcſolum nobis in ſcientia differentie effundit erroremverumētiam ſpecierum quicquid tollit omne iudiciūNam omnes ſpecies differentie informant. Ignorata differentia ſpecies quoqꝫ neceſſe ē ignorari. Quomodo vero fieri poteſt: vt quālibet differentiam poſſimus agnoſcere ſi omnino que ſit nominis huius ſignificatio neſciamus. Iam vero proprij tantus vſuseſt: vt Ariſtoteles quoqꝫ ſingulorum predicamentoꝝpropria perquiſierit. que propria eſſe quis deprehenderit: anteqͣꝫ quid omnino ſit proprium diſcat. Nec īhis tantum hec cognitio proprijs valet que ſingulisnominibus efferuntur: vt in hominis riſibile: verumctiam in his que adhibentur in locum diffinitionis:Omnia enim propriā que adhibentur ad diffinitionem ſubſtantialem: rem ſubiectam quodam termino deſcriptionis includunt. quod ſuo quoqꝫ locoopportunius commemorabo. Accidentis quoqꝫ cognitio quantum afferat: quis dubitare queat: videatinter decem predicamenta nouem accidentis naturas. Que quomodo accidentia eſſe putabimꝰ: ſi oīnoquid ſit accidens ignoramus. Cum preſertim nec differentiarum nec proprii ſcientia cognita ſit: niſi accidentis naturam firmiſſima conſideratione teneamꝰ.fieri enim poteſt vt differentie loco vel proprij per inſcientiam accidens apponatur: quod eſſe vicioſum ētdiffinitiones probant. que cum ipſe ex differētijsſtent. Et fiant vniuſcuiuſqꝫ. proprie: accidens tamennon videntur admittere. cum igitur Ariſtoteles reꝝgenera collegiſſet que numerum diuerſarū ſub ſe ſpecierum continerent. que ſpecies nunqͣꝫ diuerſe forētniſi differentijs ſegregarentur. Cumqꝫ omnia in ſubſtantiam atqꝫ accidens: accidens vero in alia predicamenta ſoluiſſet. Cumqꝫ aliquorum predicamentorumſit propria perſecutus: de his ipſis quidem predicamētis docuit. Quid vero eſſet genus: quid ſpecies: ꝗddifferentia quid illud accidens: de quo nunc dicendūeſt: vel quid proprium velut nota preterijt. Ne igiturad predicamenta Ariſtotelis venienteſ: quid ſignificaret vnumquodqꝫ eoruꝫ: que ſuperius dicta ſunt: ignorarent hunc librum Porphyrius de earū quinqꝫ rerum cognitione perſcripſit. quo perſpecto conſiderato quid vnuiquodqꝫ eorum que ſupra poſuit: deſignaret: facilior intellectꝰ ea que ab Ariſtotele preponerentur adiſceret. Hec quidem intentio eſt huius

libri quem Porphyrius ad introductionem predicamentorum ſe conſcripſiſſe ipſa (vt dictum eſt) tituliinſcriptione ſignauit. Sed licet ad hoc vnū huiꝰ librireferatur intentio: non tn̄ ſimplex eſt eius ītentio ſedmultiplex. ī maxīa quoqꝫ diffuſa eſt. quā idē Porphyrius in principio huius libri cōmonet dicēs. Cum ſit neceſſarium chryſaori ad eam que eſtapud Ariſtotelem predicamentorum doctrinamnoſſe quid ſit genus: quid differentia: quid ſpeciesquid proprium: quid accidens. ad diffinitionūaſſignationem. omnino ad ea que ī diuiſione velin demonſtratione ſunt. vtili iſtarum rerum ſpeculatione compendioſam tibi traditionem faciēstabo breuiter. velut introductionis modo: ea queab antiquis dicta ſunt aggredi. altioribus quidemqueſtionibus abſtinens. ſimpliciores vero mediocriter coniectans. Utilitas huiꝰ libri quadrifariā ſpargitur: namqꝫ adillud etiam ad quod eius libri dirigitur intentio: magno vſui legentibus eſt: ad cetera que cum extra intentionem ſint non tamen minor ex his legentibꝰ vtilitas comparatur. Eſt enim per hoc opuſculum predicamentorum facilis cognitio: diffinitionum integra aſſignatio: diuiſionum recta perſpectio: demonſtrationum veraciſſima concluſio. Que res quāto difficiles atqꝫ ardue ſunt: tanto perſpicatiorem ſtudioſioremqꝫ animum lectoris expectant. Dicendumv̓o ē qd̓ ī oībꝰ libris euenit. Nam primū ſi que ſit intētio cognoſcat̉: qͣꝫta quoqꝫ vtilitas inde ꝓuenire poſſitexpedit̉. licet extra multa (vt fit) huiuſmodi librumſequātur: tamen illam permaxime vtilitatem videt̉habere: ad quid eius refertur intentio vt in hoc ipſolibro quem ſumpſimus exponendum eius intentioſit ad predicamenta intellectum facilem comparandinon dubium eſt quin hec eius principalis probet̉ vtilitas licet non minores ſint comites diffinitio: diuiſioac demonſtratio. Quorum nobis: principia ſuggerūtur quedā. ſenſus vero totus huiuſmodi eſt: cum ſitinquit vtilis generis: ſpeciei: differentie. proprij: accidentiſqꝫ cognitio ad predicamenta Ariſtotelis: eiuſqꝫ doctrinā ad diffinitionum etiam aſſignationem:ad demonſtrationem: ad diuiſionem: quia ſit earuꝫrerum vtilis vberrimaqꝫ cognitio. compendioſam inquit traditionē faciēs ea que ab ātiquis large ac difſuſſe dicta ſunt: temptabo breuiter aperire. Neqꝫ .n.eſſet cōpēdioſa: niſi totū opus breuitate conſtringeret. Et qm̄ ītroductionē ſcribebat: altiores īquit queſtiōes ſpōte refugiā: ſimpliciores vero mediocritercōiectabo .i. ſimplitioꝝ qōnū obſcuritatem habita ineis quadam cōiectura ratiocinatiōe tractabo. Totaꝗdē ſentētia huiuſcemodi ꝓhemij talis eſt: que vtilitate vberrima facilitate īcipiētis aīo blandiatur.Sꝫ dicēdū videt̉ ꝗd naͣ celet aplius altitudo ſermo neceſſariū ī latīo ẜmōe ſicut ī greco ἄῦατκαίονplura ſignificat. Diuerſa .n. ſignificatione. Marcus/ ¬477/Tulliꝰ dicit neceſſariū ſuū aliquē atqꝫ noſtꝝ. Itēneceſſariū dicimus vt neceſſariū nobis dicimꝰad foꝝ deſcēdere: ī voce quedā vtilitas ſignificat̉.Alia quoqꝫ ſignificatio ē dicimꝰ ſolē neceſſariū eſſemoueri .i. neceſſe: illa quidē prīa ſignificatio p̄termittēda ē. Oīo enī ab eo neceſſario: qd̓ hic Porphyriꝰ pōit aliena ē. He v̓o due hmōi ſūt: vt īter ſe certare videāt̉. huiꝰ loci optīeat ſignificatōeꝫ. ī quo di