Secunda editio In porphi-

cit Porphirius. Cum ſit neceſſarium chryſaori: namqꝫ (vt dictum eſt) neceſſarium ⁊ vtilitatem ſignificat⁊ neceſſitatem. Uidentur autem huic loco vtraqꝫ cōgruere. Nam ⁊ ſumme vtile eſt ad ea que ſuperiꝰ dicta ſunt: de genere ⁊ ſpecie ⁊ ceteris diſputare: ⁊ ſūma eſt neceſſitas: quia niſi ſint hec ante precognita: illa ad que iſta preparantur: non poſſunt cognoſci quep̄dicamenta dicuntur. Nam neqꝫ preter cognitioneꝫgeneris ⁊ ſpeciei predicamenta diſcuntur. Nec diffinitio genus relinquit ⁊ differentiā: ⁊ in ceteris quamſit vtilis iſte tractatª cū de diuiſione ⁊ demonſtratione diſputabit̉ apparebit. Sed qͣꝫ qͣꝫ neceſſe erit hecquinqꝫ de quibus hic diſputandū eſt prius ad cognitionem venire: quam ea quibus illa p̄parantur: nontamen ea ſignificatione hic a Porphyrio poſitum ēqua neceſſitatem ſignificare vellet: ac non potius vtilitatem. ipſa enim oratio contextuſqꝫ ſermonuꝫ id clariſſima intelligentie ratione ſignificant. Neqꝫ enī ꝗſquam ita vtitur ratione: vt aliquam neceſſitateꝫ referri dicat ad aliud. Neceſſitas enim per ſe quidem ēvtilitas vero ſemper ad id quod vtile eſt: refert̉: vthic quoqꝫ. Ait enim cum ſit neceſſarium chryſaori: ⁊ad eam que eſt apud Ariſtotelem predicamentoruꝫdoctrinam. Si hic igitur neceſſarium vtile intelligamus: ⁊ id nomine ip̄o vertamus dicentes: cum ſit vtile chryſaori ⁊ ad eam que eſt apud Ariſtotelem: predicamentorum doctrinam: noſſe quid ſit genus ⁊ cetera recte intelligentie ſermonum ordo conuenit. ſinvero id ad neceſſe permutetur: vt dicamus cum ſitneceſſarium chryſaori ⁊ cetera: recte intelligentieſermonum ordo non conuenit. Quo circa hic diucius īmorandū non eſt. Quāqͣꝫ enim ſit ſumma neceſſitas his ignoratis nō poſſe ad ea: ad que hic tractatus intenditur perueniri: nō tamē de neceſſitate hocdictum eſt neceſſarium: ſed potius de vtilitate. Nūcvero licet idem ſuperius dictum ſit: tamē breuiter ꝙad predicamenta generis: ſpeciei: differentie. proprijatqꝫ accidentis proſit cognitio diſputemus. Ariſtoteles enī in predicamētis decem genera conſtituit reꝝque de cunctis alijs predicarent̉ vt quicquid ad ſignificationem venire poſſet: id ſi integram ſignificationem teneret: cuilibet eorum ſubiceretur generi. Dequibus ariſtoteles tractat in eo libro. qui de decē p̄dicamentis inſcribitur. hoc ipſum vero referri ad aliquid velut ad genus: tale eſt: quale eſt ſiquis ſpeciemſupponat generi. Hoc vero neqꝫ preter cognitionemgeneris ⁊ ſpeciei vllo modo fieri poteſt: nec vero ipſeſpecies quid ſint: vel cuiꝰ magis ſint: poſſumus agnoſcere. Niſi eorum differentie cognoſcantur. Sed diferentiarum natura incognita: que vniuſcuiuſqꝫ ſpēiſint differentie: modis omnibus ignorabitur. Quareſciendum eſt quoniam ſi de generibꝰ Ariſtoteles tractat in predicamentis: generum natura cognoſcēda ēcuius cognitionem ſpeciei quoqꝫ commitat̉ agnitio.Sed hoc cognito: quid ſit differentia: non pōt ignorari: qͣꝫ qͣꝫ eodeꝫ libro plura ſunt: ad que niſi maximāperitiam ⁊ generis ⁊ ſpeciei ⁊ differentie lector attulerit: nullus omnino intellectus patebit: vt cum ipſeAriſtoteles dicat Diuerſorum generum ⁊ non ſubalternatim poſitoruꝫ diuerſe ſunt ſpecie differentie qd̓his ignoratis intelligi īpoſſibile eſt: ſed idem Ariſto.proprium vniuſcuiuſqꝫ predicamenti diligentiſſimainquiſitione veſtigat: vt cum ſubſtantie propriū poſtmulta dicit eſſe: ꝙ idem numero contrariorum ſuſceptibile ſit vel rurſus quantitatis: ꝙ in ea ſola equum

atqꝫ inequale dicatur: qualitatis etiam: ꝙ per eam ſimile atqꝫ diſſimile aliud alijs eſſe proponimus: ⁊ ī ceteris eodem modo: vt que ſit contrarij proprietas: q̄ẜm relationē oppoſitionis: ⁊ que priuationis ⁊ habitus: que affirmationis ⁊ negōnis: in quibus ita tractat tanqͣꝫ iam peritis ſcientibuſqꝫ. que ſit proprietatis natura: quam ſiquis ignorat: ſruſtra ea que de hisdiſputantur aggreditur. Iam vero illud manifeſtuꝫeſt: ꝙ accidens maximum predicamentoruꝫ obtineatlocum: quod proprio nomine nouem predicamēta circundat: ⁊ ad predicamenta quidem quanta ſit huiuslibri ītentio ex his manifeſtum eſt. Quid vero ait: ⁊ad aſſignationem diffinitionuꝫ facile cognoſci poteſtſi prius ſubſtantie rationum diuiſio fiat. ſubſtātie ratio alia quidem in deſcriptione ponitur. Alia vero indiffinitione. ſed ea que eſt in deſcriptione: proprietatem quandam colligit eius rei: cuius ſubſtantie rationeꝫ prodit: ac non modo proprietate id ꝙ demōſtratinformat: verum etiam ipſa fit proprium: quod in diffinitionem quoqꝫ venire neceſſe eſt. Si quis eniꝫ quātitatis rationem reddere velit: vt dicat: licebit: quantitas eſt ſecūdū quam equale atqꝫ inequale dicitur.¶ Sicut igitur proprietatem quidē quantitatis in rōne poſuit quantitatis: ⁊ ipſa tota ratio ipſius quantitatis propria eſt: ita deſcriptio ⁊ proprietates colligit⁊ ipſa ꝓpria fit deſcriptio. Diffinitio vero ipſa quidēpropria non colligit: ſed ipſa quidem ſit ꝓpa diffinitioNam qui ſubſtantiam monſtrat: genus differentijsiungit: ⁊ ea que per ſe ſunt cōmunia atqꝫ multorum īvnum redigens vni ſpeciei quā diffinit reddit equalia. Ita igit̉ ad deſcriptionē vtilis eſt proprii cognitioqm̄ proprietas ſola in deſcriptione colligit̉: ⁊ ipſa ſipropria ſicut diffinitio quoqꝫ ad diffinitionē vero genus: quod primū pōit̉: ⁊ ſpecies ad quā genꝰ illd̓ aptatur: ⁊ differētie quibus iunctis cuꝫ genere ſpecies diſfinit̉: ſꝫ ſi cui hec preſſiora quā expoſitionis modꝰ expoſtulat: videbunt̉: hoc eum ſcire conuenit nos (vt inprima editione dictum eſt) hanc expoſitionem noſtroreſeruaſſe iudicio: vt ad intelligentiam ſimplicem huius libri editio prima ſufficiat. Ad interiorē vero ſpeculationem confirmatis pene iam ſcientia nec in ſingulis vocabulis rerū herentibꝰ: hec poſterior editiocollocat̉. ¶ Ad diuiſionē v̓o faciēdā tā hic liber Iſagogaꝝ vtilis eſt. vt preter eaꝝ ſciētiā reꝝ: de ꝗbus īhac libri ſerie diſputat̉: caſu fiat potiꝰ qͣꝫ rōne partitio. Hoc aūt manifeſtū erit ſi diuiſionem ipſam diuidamꝰ .i. ſi nomē ipſū diuiſionis in ea que ſignificatpartiamur. Eſt nāqꝫ diuiſio generis in ſpēs: vt cumdicimus: coloris aliud eſt albū: aliud nigꝝ: aliud veromediū. Rurſus diuiſio ē quotiēs vox plura ſignificāsaperitur: ⁊ ꝙ multa ſunt q̄ ab ea voce ſignāt̉: on̄dit̉:vt ſiꝗs dicat nomē canis plura ſignificat: ⁊ hunc latrabilē qͣdrupedēqꝫ: ⁊ celeſte ſydus: ⁊ marinaꝫ beſtiāque omnia a ſe diffinitione diſiuncta ſunt. Diuidi ātdicit̉ quotiēs totū ī ꝑtes proprias ſeparatur: vt cumdicimus: domus aliud ſunt fundamenta: aliud parietes: aliud tectum. Et hec quidem triplex diuiſio ſecūdum ſe partitio nuncupatur. Eſt autem alia que ẜmaccidens dicit̉: ea quoqꝫ fit tripliciter: aut cum accidēs in ſubiecta diuidimꝰ: vt cū dico: bonorū alia ſūtī anima: alia ī corpore: alia extrīſecꝰ: vel rurſus ſubiectum in accidētia: vt corporū alia ſunt alba: alia ſuntnigra: alia medij coloris. Et rurſus cum accidētia ſeperamus. vt cum dicimus: liquētia alia alba: alia nigra: alia medij coloris. Et rurſus alboruꝫ alia ſūt du