Secunda editio In porphi.

cuti ſunt eam ſcientiam quā dialecticen appellant: inueniendi vero artem que topice dicitur: queqꝫ ad vſūpotior erat: ⁊ ordine nature certe prior: totam reliqͣrunt. ¶ Nos autem quoniā in vtraqꝫ ſumma vtilitaseſt: ⁊ vtramqꝫ ſi erit ocium perſequi cogitamus: abea que prior eſt: ordiemur. Cum igitur tantus huiusconſiderationis fructus ſit: danda eſt huic tam ſolertiſſime diſcipline tota mentis intentio: vt primis firmatis in diſputandi veritate veſtigijs: facile ad rerūipſarum certam comprehenſionem venire poſſimusEt quoniam quid ſit ortus logice diſciplīe prediximꝰeſſe reliquum videtur adiūgere: an omnino pars quedā ſit philoſophie an (vt quibuſdā placet.) ſuppellexatqꝫ inſtrumentum: per quod philoſophia cognitionem rerum naturamqꝫ deprehendat. Cuius quidemrei has econtrario video eſſe ſententias. ¶ Hi enimqui partem philoſophie putant logicam conſiderationem: his fere argumentis vtuntur dicentes: philoſophiam indubitanter habere partes: ſpeculatiuam: atqꝫ actiuaꝫ. De hac tertia rationali .i. logica querituran ſit in parte ponenda: ſed eam quoqꝫ partem eſſephiloſophie non poteſt dubitari. ¶ Nam ſicut de naturalibus ceteriſqꝫ ſub ſpeculatiua poſitis ſolius philoſophie veſtigatio eſt: itemqꝫ de moralibus ac de reliquis que ſub actiuam partē cadūt ſola philoſophiaperpēdit: ita quoqꝫ de hac parte tractat .i. de his quelogice ſubiecta ſunt ſola philoſophia iudicat. Quodſi ſpeculatiua atqꝫ actiua iccirco philoſophie partesſunt quia de his philoſophia ſola pertractat: proptereandem cauſam erit logica philoſophie pars: quoniāphiloſophie ſoli hec diſputandi materia ſubiecta eſt.¶ Ita vero inquiunt cum in his tribus philoſophiaverſetur. Cumqꝫ actiuam ⁊ ſpeculatiuam conſiderationem ſubiecta diſcernant: ꝙ illa de rerum naturis:hec de moribus querit: dubium non eſt quin logicadiſciplina a naturali atqꝫ morali ſue materie proprietate diſtincta ſit. Etenim logice tractatus eſt de propoſitiōibꝰ atqꝫ ſyllogiſmis ⁊ ceteris huiuſmodi: quodneqꝫ ea que non de ratione ſed de rebus ſpeculatur.Neqꝫ actiua pars que de moribus inuigilat: eque p̄ſtare poteſt. Quod ſi in his tribus ideſt ſpeculatiuaactiuā atqꝫ rationali philoſophia conſiſtit: que proprio tripliciqꝫ a ſe fine diſiuncta ſunt. Cumqꝫ ſpeculatiua ⁊ actiua philoſophie partes eſſe videntur: nondubium eſt quin rationalis quoqꝫ philoſophie parseſſe conuincatur. Qui vero non partem ſed philoſophie inſtrumentum putant: hec fere afferunt argumenta. ¶ Non eſſe inquiunt ſimilem logice finem ſpeculatiue atqꝫ actiue partis extremo. vtraqꝫ enim illarum ad ſuum proprium terminum ſpectat: vt ſpeculatiua quidem rerum cognitionem. Actiua vero moreſatqꝫ inſtituta perficiat. Neqꝫ altera refertur ad alteram. logice vero finis non poteſt eſſe abſolutus: ſedquodammodo cum reliquis duabus partibus colliga774 tus: atqꝫ conſtrictus eſt. Quid enim eſt in logica diſciplina: quod ſuo merito debeat optari niſi ꝙ ꝓterinueſtigationem rerum huius effectio artis inuentaeſt. Scire enim quemadmodum argumentatio concludatur vel que vera ſit que veriſimilis: ad hec ſcilicet tendit: vt vel ad cognitionem rerum referatur hec rationum ſcientia: vel ad inuenienda ea quein exercitium moralitatis adducta beatitudinem pariunt. Atqꝫ ideo quoniam ſpeculatiue atqꝫ actiue ſuꝰcertuſqꝫ finis eſt. Logice autem ad duas reliquas partes reſertur extremum: manifeſtum eſt non eam eſſe

philoſophie partem ſed potius inſtrumentum. Suntvero plura que ex alterutra parte dicantur: quorumnos ea que dicta ſunt ſtrictim notaſſe ſufficiat. Hāclitem vero tali ratione diſcernimus. Nihil quippe dicimus impedire vt eadem logica partis vice ſimul inſtrumentiqꝫ fungatur officio. Quoniamᵇ enim ipſaſuum retinet finem: iſqꝫ finis a ſola philoſophia conſideratur. Pars quideꝫ philoſophie ponēda ē eē: quoniam vero finis ille logice quem ſola ſpeculatur philoſophia: ad alias eius partes ſuam operam pollicet̉: īſtrumētū eſſe philoſophie non negamus. Eſt autemfinis logice inuentio iudiciūqꝫ rationum. quod quidēſcilicet non eſſe mirum videbitur: quod eadem pars⁊ eadem quoddam ponitur inſtrumentum Si ad partes corporis animum reducamus quibus ⁊ fit aliquidvt his quaſi quibuſdam inſtrumentis vtamur: ⁊ intoto tamen corpore partium optinent locum Manusenim ad tractandum: oculi ad videnduꝫ: cetereqꝫ corporis partes proprium quoddam videntur habere oficium. Quod tamen ſi ad totius vtilitatem corporisreferantur: inſtrumenta quedam corporis eē deprehenduntur: que etiam partes eſſe nullus abnuerit.Itaqꝫ logica diſciplina pars quedam philoſophie eſtquoniaꝫ eius philoſophiaſola magiſtra eſt. Supellexvero eſt. ꝙ per eaꝫ inquiſita philoſophie veritas veſtigatur. Sed quoniam quantum mihi quidem breuitas ſuccinta largita eſt ortum logice ⁊ quid ipſa logica eſſet explicaui. Nunc de eo libro nobis pauca dicēda ſunt: quem in preſens ſumpſimus exponenduꝫ Titulo enim proponit Porphirius introductionem ſeAriſtotelis predicamenta conſcribere. Quid vero valeat hec introductio vel ad quid lectoris animūparet breuiter explicabo. Ariſtoteles enī qui de decēpredicamentis inſcribitur librum hac intentione cōpoſuit vt infinitas rerum diuerſitates que ſub ſcientiam cadere non poſſunt paucitate generum comprehenderet: atqꝫ id quod per incomprehenſibilem mutitudinem ſub diſciplinaꝫ venire non poterat: per generum (vt dictum eſt) paucitatem animo fieret ſcientięqꝫ ſubiectum. Decem igitur genera rerū eſſe oīuꝫconſiderauit Ariſtoteles .i. vnam ſubſtantiam ⁊ accidentia nouem: que ſunt qualitas: quantitas: relatiovbi quando: facere: ⁊ pati ſitus: habere. quoniaꝫ quegenera eſſent ſuprema ⁊ quibus nullum aliud ſuperponi poſſet genus. Omnem neceſſe eſt multitudinemrerum per horum decem generum ſpecies inueniri.Que quidem genera omnibus a ſe differentiis diſtributa ſunt. Nec quicquā videntur habere commune:niſi tantum nomen: quoniam omnia cum eſſe predicantur: Quippe ſubſtantia eſt: qualitas eſt: quantitaſeſt: ⁊ de alijs omnibus eſt verbum communiter predicat̉: ſꝫ nō ē eoꝝ cōis vna ſb̓a vel natura: ſꝫ tm̄ nomē. Itaqꝫ decē gn̄a ab Ariſ. reperta oībꝰ a ſe differētijs diſtributa ſūt. Sꝫ que aliꝗbꝰ differētiis diſiūgitur neceſſe ē vt habeat̉ propriū ꝗddā: qd̓ ea ī ſingularē ſolitariāqꝫ vēdicet formā: Nō ē aūt ideꝫ ꝓpriū qd̓accidēs. Accidētia .n. ⁊ venire ⁊ abeſſe poſſūt: ꝓpriav̓o ita ſūt īſita: vt abſqꝫ his quoꝝ ꝓpria ſūt eē n̄ poſſūt. que cū ita ſint: cūqꝫ Ariſtoteles decē reꝝ gn̓a reperiſſet: que vel ītelligēdo mēs caperet: vel loquēdodiſputator efficeret (quicquid enī ītellectu capimꝰ: idad alteꝝ ſermōe vulgamus) Euenit vt ad hoꝝ decēp̄dicamētoꝝ intelligentiā quinqꝫ haꝝ rerū tractatꝰincurreret .ſ. generis: ſpeciei: differētie: proprii accidētis. Generis. quidē quoniā oportet āte prediſcere ꝗd