Secunda editio in porphi.

Ecundus hic arrepteexpoſitionis labor noſtre ſeriem tranſlationis expediet: in quaquidem vereor ne ſubierim fidi interpretis culpam. cum verbum verbo expreſſumcomparatumqꝫ reddiderim. Cuius inceptiratio eſt: ꝙ in his ſcriFſptis in quibus rerum¶ HAcpvcognitio queritur: nōtuculente orationis lepos: ſed incorrupta veritas exprimenda eſt. Quocirca multum profeciſſe videor: ſi philoſophie libris latina oratione compoſitis per integerrime tranſlatiōisſynceritatem nihil in grecorum litteris amplius deſideretur. Et quoniam humāis animis excellentiſſimūbonū philoſophie comparatū eſt: vt vie ex filo quodam procedat ratio: ex anime ipſius efficientijs ordiēdum eſt. ¶ Triplex anime omnino vis in vegetandiscorporibus deprehenditur. Quarum vna quidem vitam corpori ſolum ſubminiſtrat: vt naſcendo creſcat:alendoqꝫ ſubſiſtat. Alia vero ſentiendi iudicium prebet. Tertia vi mentis ⁊ ratione ſubnixa eſt. Quaruꝫꝗdē prīe id officiū eſt: vt creādis nutriēdiſqꝫ corporibus preſto ſit. Nullum vero ratiōis preſtet ſenſus veiudicium. hec autem eſt herbarum atqꝫ arborum: ⁊quicquid terre radicitus affixum tenetur. Secundavero compoſita atqꝫ coniuncta eſt: ⁊ primam ſibi ſumens ⁊ in parte conſtituens: varium de quibus capere poteſt: ac multiforme iudicium capit. Omne enimanimal quod viget ſenſu: nutritur idem ⁊ naſcitur ⁊alitur. Senſus vero diuerſi ſunt: ⁊ vſqꝫ ad quinariuꝫnumerum tendunt. Ita quicquid alitur tantum nonetiam ſentit: quod vero ſentire poteſt: ei prima quoqꝫ anime vis naſcendi .ſ. atqꝫ nutriendi probatur eēſubiecta. Quibus vero animalibus ſenſus adeſt: nontm̄ eas rerum capiunt formas: quibus ſenſibili corpore feriuntur preſente: ſed abſente quoqꝫ ſenſibilibuſqꝫ ſenſu ſepoſitis an̄ cognitaruꝫ ſenſus formarū imagines tenent: memoriamqꝫ conficiunt: ⁊ prout quodqꝫ animal valet: longius breuiuſqꝫ cuſtodit. Sed hasimaginationes confuſas atqꝫ ineuidentes ſumunt: ſicvt nihil ex earum coniunctione ac compoſitione efficere poſſint. Atqꝫ iccirco meminiſſe quidem poſſuntnec eque omnia. Amiſſam vero obliuione memoriaꝫrecolligere ac reuocare non poſſunt. Futuri vero hisnulla cognitio eſt. Sed anime vis tertia que ſecuꝫ vires alendi ac ſentiendi trahit: hiſqꝫ velut famulis atqꝫ obedientibus vtitur eadem tota in ratione eſt cōſtituta: eaqꝫ vel in rerum preſentium firmiſſima contemplatione: vel in abſentium intelligētia: vel ī ignotarum inquiſitione atqꝫ inuentione verſatur: hec tm̄humano generi preſto eſt: ꝙ non ſolum ſenſus imagineiqꝫ perfectas ⁊ non inconditas capit: ſed ⁊ plenoactu intelligentie quod imagīatio ſuggeſſit: explicatatqꝫ confirmat. Itaqꝫ vt dictum eſt huic diuine nature non ea tantum in cognitione ſufficiunt: que ſubie

cta ſenſibus comprehendit: verumētiam imaginatione concepta: ⁊ inſenſibilibus: ⁊ abſentibus rebus nomina indere poteſt: ⁊ quod intelligentie ratione comprehendit: vocabulorum quoqꝫ poſitionibus aperit:illud quoqꝫ ei nature propriū eſt: vt per ea ſibi qͥ notaſunt ignota veſtiget. ⁊ non ſolum vnumquodqꝫ an ſitſed quid ſit ēt: ⁊ quale ſit necnon cur ſit oꝫ agnoſcereQuam triplicis anime vim ſola hominum (ut dictūeſt) natura ſortita eſt. Cuius anime vis intelligentiemōtibus non caret: quia in his quattuor ꝓprie viꝫ rationis exercet. Aut enim aliquid an ſit inquirit: aut ſieſſe conſtiterit: ꝗd ſit id dubitat. Quod ſi etiā vtriuſqꝫ ſcientiam ratione poſſidet: quale ſit vnumquodqꝫveſtigat: atqꝫ in eo cetera accidentium momenta perquirit: quibus cognitis cur ita ſit queritur: ⁊ rationenihilominus veſtigatur: cum igitur hic actus ſit humani animi vt ſemper aut in preſentium rerum comprehenſione. aut in abſentium intelligētia: aut ī ignotarum inquiſitione atqꝫ inuentiōe verſetur. Duo ſūtin quibus omnem operam vis anime ratiocinantis īpendit. Unum quidem vt rerum naturas certa inquiſitionis ratione cognoſcat. Alterum vero vt ad ſcientiam prius veniat ꝙ poſt grauitas moralis exerceat:quibus inquirendis permulta eſſe neceſſe eſt: que veſtigantem animum a recti itineris non minimum ꝓgreſſione deducāt: vt in multis euēit epicuro ꝗ athomis mundum conſtare putabat: ⁊ honeſtum corporiſvoluptate metiebatur. Hec autem iccirco huic atqꝫalijs accidiſſe manifeſtum eſt quoniaꝫ per imperitiādiſputandi quicquid ratiocinatione comprehenderāthec in res quoqꝫ ipſas euenire arbitrabantur: hic vero magnus error eſt: neqꝫ enim ſeſe res vt in numeris ita etiam in ratiocinationibus habet. In numeris enim quicquid in digitis recte computantis euenerit: id ſine dubio in res quoqꝫ ipſas neceſſe eſt eueuire: vt ſi ex calculo centuꝫ eſſe contigerit: centū quoqꝫ res illi numero ſubiectas eſſe neceſſe eſt: hoc veronon eque in diſputatione ſeruatur: neqꝫ enim quicꝗdſermonum decurſio inuenerit: id ī natura quoqꝫ affixum tenetur. Quare neceſſe erat eos falli: qui abiecta ſcientia diſputandi de rerum natura perquirerētNiſi enim prius ad ſcientiam venerit: que ratiocinatio veram teneat diſputandi ſemitam. que veriſimilē⁊ agnouerit que fida: que poſſit eſſe ſuſpecta: rerumincorrupta veritas ex ratiocinatione non poteſt inueniri. Cū igit̉ veteres ſepe multis lapſi erroribus falſa quedam ⁊ ſibi contraria in diſputatione colligerētatqꝫ id fieri impoſſibile videretur: vt de eadeꝫ re cōtraria concluſione facta vtraqꝫ eſſent vera que ſibidiſſentiens ratiocinatio concluſiſſet. cuius ratiocinatione credi oporteret eſſet ambiguum: viſum eſt priꝰdiſputationis ipſius veramqꝫ integram conſiderarenaturam: qua cognita illud quoqꝫ per diſputationeminueniretur: ⁊ an verum comprehenſum eſſet: poſſetintelligi. Hīc igit̉ perfecta eſt logice ꝑitia diſcipline:que diſputandi modos atqꝫ ipſas ratiocinatione īternoſcēdi vias parat: vt que ratiocinatio nūc quidē falſa nūc aūt vera ſit: que v̓o ſemꝑ falſa: que nūqͣꝫ falſapoſſit agnoſci. Huiꝰ aūt vis duplex eſſe ꝑpendit̉. vnaꝗdē ī īueniēdo: altera ī indicādo: qd̓ Marcus Tuliꝰī eo libro cui tōpicā titulꝰ ē: euidēter expreſſit dicēs.Cū oīs rō diligēs diſſerēdi duas habeat ꝑtes: vnamīueniēdi: alterā iudicādi: vtriuſqꝫ princeps (vt mihividetur quidē) Ariſtoteles fuit. Stoici aūt in alteraelaborauerunt. Iudicandi enim vias diligenter perſe