Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
11r
Einzelbild herunterladen
 

IrſPrime editionis in porphi. li. ii.

dētia vocata ſunt: quoniam in ſubſtantie rationeaccipiuntur. Si enim in ſubſtātie ratione ponerent̉:nunqͣꝫ non eſſent: nunquā non eſſe poſſent. Nam quoniam verbi gratia ratio in ſubſtantia hominis eſt:nunquam homo eſſe poterit irrationabilis: quoniamirrationabilitas in ſubſtātia hominis eſt. Ex hocergo venit etiam alia diffinitio: accidens eſſe illud:quod neqꝫ genꝰ ſit: neqꝫ ſpecies: neqꝫ differētia: neqꝫproprium. Nam quoniam genus: ſpecies: differentia propriū: in ſubſtātia ſunt cuiuſcunqꝫ illius rei ſubſtantiam monſtrant: idcirco quicquid horum aliquidnon fuerit id accidēs merito predicabitur. Explicitisigitur atqꝫ expeditis his que propoſuit. ideſt genereſpecie: propriis differentiis: accidentibuſqꝫ tractare:nunc exequitur illa que inter hec communia omniavel que differentie ſunt. De communibus generis: differentie: ſpeciei: proprij: accidentiſqꝫ.T primo oīum ſimul inter ſe cōmuniones explicat. Poſt etiam ſingulorumproprietates. Et dicit omnium eſſemune de pluribus predicari. Namqꝫ genus predicatur de ſpeciebus de indi uiduis eodeꝫ modo predicatur differētia de ſpeciebus de indiuiduis. Etiam propriumde ſpecie de indiuiduis predicatur. At vero ſpeciesde ſolis tantum indiuiduis appellatur. Genus enimanimal predicatur de equis hominibuſ: bobuſ: canibus: id eſt ſpēbꝰ. p̄dicatur itē de his ſub ipſis ſpeciebus indiuidua continentur. Naꝫ ficut ipſe ſpeciēscanis vel equi vel hominis animalia ſunt: ſic vnuſquiſqꝫ equus vel homo animalia predicantur. Differentie vero predicātur de ſpeciebus de indiuiduishoc modo. Namqꝫ equus ſpecies ſunt. Sꝫ rationalis dicitur ad ſpeciem hominis. differentia Predicatur eodem modo ad ciceronem. Nam cuꝫ ī hominis ſpecie indiuiduum ſit ipſe rationalis appellat̉Proprium autem de ſpecie predicatur: cum diciturſpecies quod eſt homo riſibilis: cum dicitur ciceroriſibilis: quod eſt indiuiduum: monſtratur propriumde indiuiduis predicari. Species vero de ſuis tantūſolis indiuiduis predicatur. Interrogatur quid eſt cicero. Et homo reſpondetur. Accidens vero ante predicatur de indiuiduis: poſtea de ſpeciebus. Namſi quis dicat homo ſedet quod eſt accidens ſeparabile: cum quicumqꝫ ſinguluꝫ hominem ideſt indiuiduūſedere viderit: tūc id de ſpecie predicatur. vt dicatquoniam cicero ſedet: cicero autem homo eſt: homoſedet: Eodem modo inſeparabile de ſpeciebꝰ de indiuiduis predicatur Expeditis ergo omnium communibus generis differentie primum communionesdifferentiaſqꝫ declarat. De communibus generis differentie.AAT primum dicit generi cuꝫ differentiaIMeſſe commune: quod ab vtriſqꝫ ſpeciesAAcontinentur. Nam genus quod eſt aniAmal: continet ſpeciem hominis atqꝫ eꝗ.Porro autem rationale quod eſt diſſerentia continet hominem deum. Et irrationale qd̓eſt differentia: continet equum: bouem: atqꝫ aueꝫSed ita continet. vt genus ſemper plures ſpeciestineat qͣꝫ continet differentia. Namqꝫ genus ipſas differentias cōtinet. Genus enim ideſt animal rationale atqꝫ irrationale continet: illas ſpecies que ſūtſub rationali: etiam eas que ſunt ſub irrationali con

tinet genus: ideſt aīal. At v̓o differentia .i. rationaleirrationale non continet: ſed rationale tantum hominem atqꝫ deum. Plus igitur genus continet quādifferentia. Eſt autem alia communio. Sed quid enīad quodlibet genus ita predicatur: vt eius genus ſit: de illis ſpeciebus que ſunt ſub illo genere ad quodpredicatur: illud genus appellatur: de indiuiduisſub illis ſpeciebus ſunt. Namqꝫ animal genus eſt hominis de animali predicatur: vt genus ſubſtantia.Genus enim ſubſtantia animalis eſt. Ergo illa ſubſtantia que ad hominis genus ideſt animal ita predicatur vt genus predicatur etiam ad ipſum hominēDicitur enim homo ſubſtantia. Predicatur item illud generis genus etiam de his que ſunt ſub ſpecieindiuiduis. Dicitur enim cicero: quod eſt ſub hominis ſpecie indiuiduum ſubſtantia. Differentia eodeꝫmodo. Naꝫ ſi qua differentia dicta fuerit de alia differentia: vt differentia intelligatur: predicabit̉ adſpeciē que ſub illa differentia eſt ad quā p̄dicat̉: deillis indiuiduis que ſub eadē ſpecie ſunt. Naꝫ rationevti ad rationalē differentiam veluti cognata differētia predicatur. Rationabile autem predicatur ad hominem. Idem etiam ratione vti predicatur ad cicerōnem: quod eſt indiuiduum ſub illa ſpecie: ad quamſpeciem illa differentia. ideſt rationalis predicatur:de qua predicabitur vt cognata illa differentia ideſtratione vti. Igitur eſt iſta generis differentieqꝫmunitas: quod ea que de genere ſpeciei predicanturvt genus: de ſub eodem genere ſpecie predicant̉:de indiuiduis: illa q̄de differentia predicatur vt differentia: de ſub eadem differentia ſpecie de indiuiduis. Eſt autem alia communio: quod quemadmodum interempto genere ſpecies interimuntur: ſicinterempta differentia ſpecies ſub eadem differentia interimuntur. Nam ſi interierit animal: homo atqꝫ equus continuo periturus eſt. Sin v̓o differentiaideſt rationale: dii atqꝫ homines interibunt: nihileorum erit quod vti ratione poſſit. De propriis generis differentie.TemtempOſt demonſtrationeꝫ igitur communionum proprietates eorum differenAMAtiaſqꝫ deſignat: dicit differentiam.primam eam: qua genus non ſolum adifferentiis: ſed etiam ſpeciebus velproprijs vel accidentibꝰ differat.qꝫ dicit genus multo de pluribus predicari: quamdicatur differentia vel ſpecies vel accidens vel proprium. Namqꝫ genus dicitur: ideſt animal de quadrupede: de bipēde: reptili: ideſt de ſerpēte: vel natatili: ideſt de piſce. Quadrupes autem quod eſt a bipede differentia: de ſolis illis dicitur que quatuor pedesʳ habent: ideſt equus vel bos. De ceteris auteꝫalijs ideſt bipede vel reptili vel natatili: vnde genusequaliter predicatur appellari non poteſt. Plus autem genus a ſpeciebus predicatur: quod cum hoīsſpecies ſit de ſolis indiuiduis predicetur: idem tamen homo de equo vel boue vl̓ cane non predicaturAt v̓o animal quod eſt genus: de pluribus ſpeciebuspredicatur ideſt de homine: de equo: cane: boue: de omnibus que ſunt ſub ipſis poſita indiuiduis. Genus autem a proprio predicationibuſ habūdatquod proprium vnius ſpeciei ſemper eſt de ſub eiſdem indiuiduis. Genus v̓o de multis ſpeciebuspriis predicatur: de ſub eiſdem indiuiduis. Ab accidentibus vero genus magis de plurimis predicat̉: