Prime editionis in porphi. li. ii.

guulto magis ille ſunt inutiles: que ſeparabili difſerentia diſcretioneqꝫ formate ſunt. Has autem ſpecificas differentias: qui de differentiarum diffinitione tractauerunt: tales eſſe declarant quibus ſpeciesa genere abundant: Quid autem ſit: breuiter explanandum eſt. Controuerſia eſt vtrum genus differentias ſpecierum ſuarum in ſe habeat: an minime: vtputa. Animal ſub ſe habet ſpecies rationale: ⁊ irrationale .i. hominem: verbi gratia ⁊ equum: Rationabilitatem igitur ⁊ irrationabilitatem .i. hominis velequi differentias: quibꝰ a ſe ſpecies ſub animali poſite differunt: vtrum habeāt vtraſqꝫ animal an nonNam ſi animal qd̓ genus: eſt neqꝫ rationale eſt: neqꝫirrationale: ſpeciēs que ſub ipſo ſunt poſite iſtas differentias non habebunt. Nam ſi genus iſtas differētias nō habebit: vnde erunt ſpeciebus differentie: ꝙbus a ſeipſis differunt. Sed ſi quis dicat eſſe in genere iſtas differentias (non tantū haberent differētiasſpecies niſi prius genus habuiſſet) aliud maius continet incōmodum. Nam quoniam eque ſunt ſpecies qͣſub aliquo genere ſupponuntur: ⁊ equaliter homo atqꝫ equus ſub animali genere ponuntur: neqꝫ homoprius eſt: neqꝫ equus: ſed vterqꝫ equaliter animalis ſpecies nominantur. Igitur ſi rationale atqꝫ irrationale equaliter ſub eodem genere ſunt: erunt etiaꝫvno tempore. Quod ſi vno tempore ⁊ genꝰ iſtas differentias habet: vt genus ſuapte natura .i. animaſ rationale ſit ⁊ irrationale: non eſt dubium quod eademres vno tempore duas contrarietates in ſeſe ſubſtātial̓r retineat: qd̓ fieri neꝗt. Quid igitur. Dicenduꝫeſt quoniā genus actu quidem ipſo quod greci energiam vocant. iſtas differentias non habet. At v̓o poteſtate ab his ipſis differētiis. quas in ſuas ſpeciēsfundit non vacat. Quid auteꝫ ſit actus ⁊ poteſtas: caſtigatius explicandum eſt. Tantum intereſt actus apoteſtate: quantuꝫ homo ridens ab eo qui ridere poſſit non tamen rideat. Ille enim agit ipſam rem: illetantum poteſt: non ēt agit. Sic igitur ⁊ animal. Nāqꝫ homo actu ipſo rationalis eſt Semper enī homorationalis: ⁊ nihil aliud eſt: ⁊ equus ſemper irratiōalis: ⁊ eius irrationabilitas in actu poſita eſt. At v̓o ipſum animal rationale vel irrationale non ipſum agitneqꝫ eſt in eorum actu poſitum: ſed in poteſtate. Poteſt enim ex ſe rationale atqꝫ irrationale profundere.Quare quoniam ſpecies actu differentias continentgenus v̓o poteſtate: ſpecies a genere merito differentiis abundare dicuntur. Quoniam quod genus poteſt .i. differentias ſacere: ſpecies non ſolum poſſunt:ſed etiam agunt. In ipſis enim ſpeciebus poſite inſormateqꝫ ſunt. Eſt autem alia differentie diffinitiotalis: que dicat differentiaꝫ eſſe que ad plurimas ſpecies in eo quod quale ſit predicat̉. Differentia ad resplurimas dici poteſt: vt rationale dicitur ad hominēhomo enim eſt rationalis: dicitur ad deum. Deus .n.rationalis dr̄: ſed non in eo quod quid ſit: ſed in eo qd̓quale ſit. Nam ſi qualis homo ſit interrogetur rationalis continuo reſpondetur. Qualis deus ſit ſi interroges: rationale non abſurde dixeris. Eodem mō ētirrationabilitas. Dicitur enim ⁊ ad equum: ⁊ ad bouem ⁊ ad piſcem: ⁊ ad auem: que omnium ſi qualiaſint interrogaueris: irrationabilia predicantur. Bona igitur ⁊ recta hec diffinitio .i. differentia eſt quodad plurimas res ſpecie diſtantes in eo quod quale p̄dicatur. Et de mortali v̓o ⁊ de alijs differētiis: eadēeſt ratio. Sequitur locus perdifficilis: ſed tranſferen

tis obſcuritate victorini magis quaꝫ porphirij proponentis: qui huiuſmodi eſt. Dicit enim omnem rem qͥcunqꝫ eſt corporea ex materia vel forma cōſtare. Nāqꝫ ſi ſtatuam dicas: conſtat ſtatua ex ere: verbi gratia: ⁊ figura illa quam ei ſuus fictor impoſuit: ⁊ ē materia: ex quo facta eſt eris. Figura v̓o ideſt forma quaes ipſum formatum eſt. Nā ſi hominem formabis exere: erit hominis forma: es v̓o materia. Eodem mōetiam genus? Nāqꝫ genus in mō materie accipiturDifferentia vero in mō forme. Et enim quēadmodūquecūqꝫ illa res ex materia ⁊ forma conſiſtit: ſic etiāomnis ſpecies ex genere ⁊ differentia. Namqꝫ genꝰita eſt hominis: vt eſt ſtatue es. Differentia v̓o ſic eſthominis: vt eſt forma illa ex qua es effictum eſt. Nāqꝫ ſicut ex aliqua figura: que ex eris materia effictaeſt. cuiuſcūqꝫ illius ſpecies ſtatue ſit: ſic etiam cum ingenus .i. in animal venerit differentia .i. ratiōale: hominis ſpecies fingitur. Iſta igitur ſibi proportionaliter ſunt Proportio autem eſt cuiuſcunqꝫ illius rei ſimilis ad aliquam rem cognatam comparatio. vt puta ſi duo compares ad quattuor: dupla proportio ē.Si v̓o. xx. ad. xl. eadem dupla. Sub eadem ergo proportione ſunt. iiii. ad duo: ſub quali. xl. ad. xx. qd̓ vtraqꝫ duplex eſt numerorum comparatio. Sic igit̉ qualis proportio eſt: ideſt comparatio materie ⁊ figure:talis eſt proportio generis ⁊ differentie: ⁊ iſta quattuor ſibi ꝓportionaliter ſunt. Eodem enim modo exmateria ⁊ figura ſpecies vniuſcuiꝰqꝫ illius animātisinanimantiſue formatur: quod victorinus .ſ. intellexiſſe minus videtur. Nam quod porphyrius analogondixit .i. proportionaliter: ille ſic accepit quaſi analogōdiceret .i. irrationale Atqꝫ ideo in loco vbi habeturſcriptuꝫ hoc modo: omnes namqꝫ res ex forma ⁊ materia conſiſtunt: ipſa autem forma irrationabilis eſt.tollendū eſt irrationabilis. Et ſubterius paululū vbihabetur: iam omne genus ſimile materie eſt. ⁊ conſiſtit irrationabile: tollendum eſt irratiōabile: ⁊ ponendum eſt proportionabile: vt ſit ⁊ conſiſtat proportiōabiliter. Nam que proportio eſt figure ad materiam īefficienda cuiuſlibet corporis animati atqꝫ inanimatiSequitur item alia diffinitio: que eſt huiuſmodi. Dicunt enim eſſe differentiam: quod poſſit ſeperare ꝗcquid ſub eodem genere eſt: ⁊ recte dicunt. Nam duꝫſub eodem genere ſit homo atqꝫ equus: qꝛ vtrumqꝫeſt animal: cum venerit ratiōale vel irratiōale: equūatqꝫ homineꝫ que ſub eodem genere ſunt: diuiduntatqꝫ diſcernunt. Sunt igit̉ ille differētie qͣ poſſūt reſſub eodē genere ſeparare. Eſt aūt alia diffinitio. Differentie ſunt quibꝰ ꝗdqꝫ ab alio diſtat. Nā hō atqꝫequus rationali atqꝫ irrationali differentia diſcrepant: cū vnū ſint quātū ad genꝰ ⁊ hoc ē quod dicit.¶ Differentia eſt qua differunt ſingula: quia perſeipſum genus eſt: ⁊ illa que rationabilia ſunt nosſcilicet: ⁊ illa que irrationabilia ſunt. Namqꝫ ⁊ homo ⁊ equus ⁊ auis: hec omnia genus vnum ſuntideſt animal. Namqꝫ animal horum omniumgenus eſt.¶ Sed ſi de hoc loco in quo poſitum eſt: qꝛ per ſeip̄mgenus eſt: muteſ ⁊ facias: quia ꝑ ſeipſa animalia ſuntplanior ſenſus erit. Generis enim hic nomine ꝓ animalis abuſus eſt: ⁊ erit huiuſmodi ordo. Differentiaeſt quā differūt ſingula: que per ſeipſa animalia ſūt⁊ illa que rationabilia ſunt aīalia nos ſcilicet: ⁊ illa q̄irratiōabilia ſunt. Quod ſi ſic eſſet: nullus eſſet error