Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
9v
Einzelbild herunterladen
 

Prime editionis In porphi. li. ii.

ſpeciei conſtituūt. Ille vero alie nihil aliud efficiūt niſi alteratum quippe cum aut proprietatꝭ quadam forme alius diſtet ab alio: aut aliqua habitudine diſpoſitione aliquid faciendi. Illa igitur magis propriadifferentia: quam ſpecificam nominamus: ſola poterit in generis diuiſione congruere. Et enim cetere nihil ad ſubſtantiam: ſed ad quandam quodammodoeiuſdem ſimilitudinis diſcrepantiam diſtantiamqꝫponuntur. Nihil enim in illis preter alteritateꝫ ſolaꝫreperire queas quippe que non conſtituunt ſpeciesſed conſtitutas etiam effectas magis proprijs ſuisqualitatibus ipſe diſcriminant. Quod autem dicit. Repetenti. nunc a ſuperioribus dicendum eſt.Differentiarum alias eſſe ſeparabiles: alias eſſeinſeparabiles.¶Hoc eſt quod hic nunc diuiſio alia rurſus aſſumit̉.Nam cum prius differētiam in tribus partibus ſeparet: poſtea tres illas in duarū tantum numerumlitatemqꝫ colligeret: vt alias alteruꝫ facientes eſſe diceret: alias alterantes: ipſarum rurſus trium tertiaſumitur facienda diuiſio: Dicit enim alias eſſe ſeparabiles alias inſeparabiles: ſicut in priore diuiſionealteratū facientes due fuerunt cōmunes proprie.ſola v̓o magis ꝓpria remanſerat que alterū faciebateodem nunc etiam modo inſeparabilibus in inſeparabilibus cōmunis tantum ſeparabilis Alie v̓odifferentie vtreqꝫ vt ceſitas oculorum vel flaua ceſaries: vel corporis proprietas: que ſunt proprie differētie: vel certe rationabilitas vel mortalitas: queſunt magis proprie differentie: poſſunt nunqͣꝫ ab hominis ſpecie ſegregari. Sedere v̓o vel currere: quecōmunes ſunt ſeparant̉ a ſingulis: item rurſus adduntur. Earum v̓o que ſunt inſeparabiles: alie per ſeveniunt: alie vero per accidens. Et ille v̓o que per ſeveniunt: a magis propriis manant. Ille que per accidens: a ſolis propriis effunduntur. Et inſeparabile accidens eſt: quicquid per inſeparabilem propriam diſferentiam vnicuiqꝫ ſpeciei contigerit. Sed quāquampropria magis propria inſeparabiles differentieſint. nunqͣꝫ tamen illam ſuperiorem formam naturamqꝫ commutant. Nam magis propria ſemper alterum: propria vero ſolum ſemper efficit alteratum: Huc accedit quod inſeparabiles proprie poſſūtalicui plus minuſue cōtingere. Inſeparabiles magisproprie nec cumulis intentionis augentur: nec imminutione decreſcunt. Poteſt enim alius procerioralius fuſcior: deductioribꝰ alius capillis: alius flauioribus naſci: ſunt inſeparabiles proprie differentie.At v̓o magis propria .i. ratiōale: neqꝫ pluſ neqꝫ minꝰadmittit. Oēs enim hoēs in eo quod homines ſunt.equaliter ſunt rationales atqꝫ mortales: ſi genusplus minuſue eſſe poſſit genus: poſſunt etiam differētie vel intentione creſcere. vel remiſſione decreſcereNam quoniam animal eſt plus homini quā equoneqꝫ equo pluſqͣꝫ ceteris: equaliter ſubiectis omnibꝰgenus eſt. Sic ſpecieꝝ differentie quas ſpecificas appellamus: magis minuſue non capiunt. ſi animatrōnale mortale huius hominis diffinitio eſt: hominum nihilominus ſingulorum: non eſt dubium quinhec diffinitio ad oēs hoīes ſingulos equaliter ſemꝑaꝑtētur: nulli neqꝫ plus neqꝫ minus cōuēiat: Qd̓ ſiita eſt: ꝑtes quoqꝫ totius diffinitiōiſ ſūt differentietales erunt: vt nulli neqꝫ plus neqꝫ minus ſed equaliter ſemper cōuenienter aptent̉. Partes autem huius definitionis ſunt ratiōale mortale. Rationale

igitur mortale: que ſunt magis ꝓprie differentieplus minuſue capiūt. Ab hac igitur .i. ſeparabiliūinſeparabiliumqꝫ differentiarum diuiſione. tribusmodis differentias ſpeculamur. Nam aut ſeparabiles ſunt: aut īſeparabiles. Inſeparabiliuꝫ v̓o aut perſe veniunt aut per accidēs. Que per ſe veniunt alieſunt que genus diuidunt: alie que ſpeciem informantatqꝫ conſtituunt. Sed de ſuperioribus prius dictumeſt. Nunc autem de his que genus diuidunt: ſpeciēconſtituunt diſſeramus: Omnis quecūqꝫ fit generuꝫdiuiſio in ſpecies: ſi earum ſpecierum alia ſubdiuiſiofiat: a magis generibꝰ per ſubalterna genera vſqꝫad magis ſpecies decurratur: gemina in his erit duplexqꝫ diuiſio. Namqꝫ ſi contrarias ſpecierum differentias reſpicias: generum eſt diuiſio. Si ſubalternorum generum: ſit ſpecierum conſtitutio: Si eniꝫ genus diuidamus .i. ſubſtantiam. vt iam ſpeciei diſputatione diuiſa eſt: ſit ſubſtantia: poſt ſubſtantiamanimatum corpus inanimatum. Sub animato corpore ſenſibile īſenſibile. Sub ſenſibili .i. animali rationale irrationale. Sub ratiōali mortale immortale. He igitur differentie eedem ſpecies ſunt: ſi contra ſeipſas in diuiſione reſpiciātur: diuidunt genushoc modo. Nam qm̄ ſub ſubſtantia animatum corꝑꝰ inanimatū poſuimus. ſi animatuꝫ corpus contra inanimatū reſpicias: ſubſtantiaꝫ diuiſiſti. Si v̓o ſubaterna genera in ipſis differentijs aſpicias: ſpecieꝫſtituiſti. ſi animatuꝫ corpus qd̓ ſub ipſo eſt ſenſibile corpus aſpexeris: animal reſpexiſti. Item ſi rationalem differentiam contra irrationalem differentiam acceperis: genus quod eſt vtrorumqꝫ .i. animadiuiſiſti: Si vero ſub eodem ordine rationalem differentiam mortalem accipias: hominis ſine dubioſpeciem demonſtraſti. Item he differentie alioaccepte fiunt generis diuiſibiles: ideſt genera diuidētes. Alio v̓o fiūt conſtitutiue ſpecieruꝫ: ideſt queſpecies declarent atqꝫ conſtituant. Nam ſi contrariadifferētias reſpexeris: diuides genus. Si vero ſubalternas: ſpeciem conſtituēs. Differentiarū igitur vis ſeparabilium inſeparabilium ceteras tres res .i.genꝰ ſpeciē accidēſqꝫ ſic retinet: vt permutata comparatiōe hec eadē ipſa ēt permutētur. rationale mortale differentias ſi contra irrationale īmortale reſpexeris: diuiſibiles ſunt generis differētie. Sꝫv̓o idē ip̄ꝫ rationale mortale ad ſuperiora comparaueris: ſpēs erūt eius quod eas continet animalis.Si v̓o rationale atqꝫ mortale ad ſubiectum hominēconſideres: genera eius conſtitutiuaſqꝫ differentiascontemplabere. At v̓o de illis alijs inſeparabilibꝰ .i.propriis cadunt differentie inſeparabilis accidentisInſeparabile nāqꝫ eſt accidens: cecitas oculoruꝫ:naſi curuitas: alia huiuſmodi. Et idem ſit de ſeꝑarabilibus accidentibus: ideſt de cōmunibus. Separabile namqꝫ eſt accidens: vigilare: dormire: currere: vel ſedere: Qd̓ autem dicit ſic igitur compoſitaſit ſuper omnia ſubſtantia: ſint eius differentie diuiſibiles animatum inanimatum. Contrarias diſſerentias in ſpecies monſtrat. Quod auteꝫ dicit hecdifferentia animata atqꝫ fenſibilis ſociata ſubſtantie perficiet: animal. Conſtitutiuas ſpecieruꝫ differētias monſtrat. Sic igitur varijs modis accepte varias varietates formaſqꝫ ſortite ſunt. Sed diuiſibiles conſtitutiue vtreqꝫ ſpecifice nominantur: indiuiſionibus generum diffinitionibuſqꝫ ſole ſunt vtiles. Cetere v̓o inſeparabiles per accidens inutiles: