Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
6r
Einzelbild herunterladen
 

Prime editionis in porhi. li. i.

diſgregari: que qualitatibus eas ſubſtantialibꝰ ideſtſubſtantias declarantibꝰ ſeiungunt atqꝫ diſꝑtiunturNſā animal genus ſit: v̓o vel equus ſpēs: quales vtreqꝫ ſpēs ſint: monſtrat differentie ſegregatio:vt dicamus ſpeciē eſſe hominis rōnalē. ſpeciē vo eꝗirrationalem. Si enī ꝗs īterroget ꝗd eſt: aīal drSi autem quis dicat qualis eſt: rōnalis reſpondotur: Ita ſemꝑ differentia ī eo qd̓ ꝗd ſit: ſed in eoqd̓ quale ſit appellat̉. De accidenti v̓o non dubiū eſt: ipſa qualitas in accidētis partibus cōpōatur.qꝫ in p̄dicamētis inter alias nouem partes accidentis: etiam qualitas nominat̉. ſi quis interrogetqualis corui ſpēs ſit: nigra cōtinuo reſpondet̉. Congruunt ergo genera differentiis accidentibus qd̓de ſpeciebus pluribus p̄dicant̉. Nam ſicut genꝰ ſpēsſub ſe plures habet: ita differentia. rōnalē dicimus deū hominē. Rurſus etiā accidēs de pluribusſpeciebus p̄dicat̉. nigrū dicimꝰ hominē equū coruū hebenū plurimas alias ſpēs. Rurſus congruit genus differentie: quod ſicut genus: ſic differētia equaliter ad indiuiduū predicat̉. ſi cicero animal ē: quod eſt genus: rōnale aīal eſt qd̓ eſt differētia. Congruūt etiam qd̓ de numero differentibusdicant̉: qd̓ ſuperius de alijs demonſtratū eſt. Diſtatautem quod (ſicut dictū eſt) genus in eo ꝗd ſit appellatur. differentia vero vel accidentia in eo quodle ſit predicantur. Nam ſi dicas ꝗd eſt: appellabisgenus: dicis aīal eſſe hominem: Si v̓o qualis ſit addifferentia interrogaberis: rationale reſpondebis:vel accidens nigrum vel album: vel qualisᵇ quiſqꝫ ſitde quo interrogat̉. His igitur diſtributis diſtātiasipſas a primordio rurſus orditur dicens. Unde hoc quod de pluribus predicat̉ genus diſtat ab his que de ſingulis predicantur: hoc eſt abindiuiduis. Illo quod de ſpecie differentibus predicatur: diſtat a ſpeciebus a propriis. Illo etiamin quo quid ſit appellatur: ſecernitur a differentiis a communiter accidentibus: quod hec duo quale quid ſit declarant.Hoc dicit diſtare genus ab indiuiduis: quod genusde pluribus (vt dictum eſt) predicatur: Colligit autē in vnum redigit proprii ſpecieiqꝫ differentias.quoniam ſpecies de pluribus non ſpecie: ſed numerodifferentibus predicatur: ꝓpriū v̓o de vna tm̄ ſpecie de his que ſub eadem ſpecie ſunt indiuiduis predicatur. Quāuis enī de vna ſpecie p̄dicetur: tamen eqͣeſt illi ſpē a genere differētia de pluribꝰ ſpecie diſferentibus non predicari. Nam neqꝫ ſpecies oīno dealiquibus poterit predicari: neqꝫ proprium: qm̄ ꝓpͥuꝫ de pluribus ſpeciebus ſed de vna tm̄ cuius eſt ſpecie predicat̉. Quod ſi ita eſt: vna differētia a genere.ſpēs ꝓpa ſeiungūt̉. Accidens v̓o differentia eadēquoqꝫ vna a genere differentia ſeparant̉: qd̓ genus īeo quod ꝗd ſit dr̄. Differentia v̓o vel accidētia: in eoqd̓ qͣle appellantur. Has porphyrius ad conſtruēdāgeneris rōnē differētiaſ quā parciſſime p̄t colligit:ipſas differentias multis modis poſteriꝰ probaturꝰ:nunc non quantum ſat eſt dicit: ſe abundantem generis conſtituiſſe rationem: hoc dicens. Hoc ſi ita eſt: nullo modo minꝰ aūt plus effectaeſt generis diffinitio. Perfectā plenāqꝫ ſe generis diffinitionem feciſſedicit: qm̄ neqꝫ plus neqꝫ minus facta ſit diuiſio: ſed

equaliter ad genus pariterqꝫ compoſita. Quod quāle ſit hoc modo monſtranduꝫ eſt. Nouimus quod quodam res que ad alia predicantur his de quibus predicant̉: abundant: vt genera ſpeciēs. Namqꝫᶻ anīaquod genus eſt: de homine quod eſt ſpecies hoc abūdat qd̓ nomē generis etiam in equum atqꝫ boueꝫ atqꝫ in alia valet aptari. Ergo ſi quis ad quālibet remabundantē fecerit: maiorēqꝫ deffinitionem: quā ip̄ares fuerit: quā definit: non erit integra propriaqꝫ definitio ſed etiam alias quaſcūqꝫ res quibus ipſius definitionis terminus abundabit. Maiorū igitur predicamentorum maior erit definitio. Minorum v̓o minor erit etiam definitio. Animal ergo quod maius ēita definiunt. Animal eſt ſubſtantia animata ſenſibilis. Hominem v̓o quod ab animali minus eſt: ita definiunt. eſt aīal rationale mortale: riſus diſcipline ꝑceptibile. Qm̄ maius eſt aīal ab homine: maiorerit aīalis definitio ab hoīs definitiōe. Plus erit dicere ſubſtantia animata ſenſibilis: quā animal rōnale mortale. ſubſtantia animata ſenſibilis: ſicutipſum animal non ſolum hominem complectitur: ſed equum vel bouem atqꝫ alias huiuſmodi ſpecies. ſquis ergo ad hominem maiorem deffinitionem aptauerit: que eſt animalis: vt ita definiat hominem. hoeſt ſubſtantia aīata ſenſibilis. non eſt plena definitionis ratio: cum equus atqꝫ bos ſubſtantia animata atqꝫ ſenſibilis eſſe poſſint: que ſpecies hoīs non ſunt. ſiquis v̓o maiori rei minorē definitionē aptauerit: curtam diminutam quodammodo faciet rōnē. ſiꝗs animal definire volēs dicat. Animal eſt res rōnalis riſus diſcipline ꝑceptibilis. erit integra definitio: qm̄ ſunt quedā animalia que iſtius definitiōisrōnē ſubterfugere atqꝫ euadere poſſunt. Eſt enī aīalbos qd̓ neqꝫ rōale ſit neqꝫ riſus ꝑceptibile. Sola igitur relinquūt̉ bene definiri: quecūqꝫ equalibus definitiōibus cōſtituūt̉. vbi aūt equalis definitio ſit: hocmodo poſſumꝰ reperire. Predicamēta quecūqꝫ fuerint: ſi maius predicamentū de minore aliquo predicatur: cōuerti pōt: vt minor de maiore predicet̉.Sēper enim maiora de minoribus: nunqͣꝫ minora demaioribus predicantur. Nam ſi quis dicat hominem aīal: poterit cōuertere aīal hoīeꝫ. nihil aliud quātū ad genꝰ: niſi animal ē. Aīal quātū adſpēs pōt etiā homo. Paria v̓o predicamentaſemꝑ ſibi ipſa inuicē cōuertūt̉. qm̄ riſibile ſoliuseſt hoīs: riſibile ad hoīeꝫ p̄dicat̉: cōuerti p̄t: vtad riſibile predicet̉. Dicit̉ enī ꝗcquid eſt.: riſibile.Quicꝗd eſt riſibile:. Ergo quaſcūqꝫ definitionescōuertere potes: ille vere atqꝫ pares ſūt: quaſcūqꝫuertere potes: aut maiores aut mīores ſūt: paresīueniri poſſūt. ſi dicas hominē ſubſtantiāaīatā atqꝫ ſenſibilē: verū ē. Itē ſi conuertas dicasſb̓aꝫ aīatā atqꝫ ſenſibilē eſſe hoīeꝫ: oīno verū dixeris. Pōt .n. ſubſtātia animata eſſe atqꝫ ſenſibilis. Itē ſi dixeris rōnalē mortalē diſcipline capacē aīal: verū dixeris. Si aūt dicas atqꝫuertaſ aīal rōnalē mortalē diſciplīe ꝑceptibilē oīno verū dixeris. Pōt .n. eſſe aīal: eſſe rationale riſus capax. Ergo quotiēs ē maior definitioquā id qd̓ definitur: ſi prius dicitur id quod definit̉. maior definitio adhibetur. vera eſſe poterit definitio. ſi .n. priꝰ dixeris hoīeꝫ minorē: ad ip̄ꝫ poſterius adhibueris definitionē maiorē: vt priꝰ dicas ē ſubiūgas ſb̓a aīata ſēſibilis: verū eſt. enim