Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
3r
Einzelbild herunterladen
 

Prime editionis in porphi. li. i.

qͣꝫ tam inſulſe diuiſionis errore viuaciſſine a marco tullio culparetur In probationibus vero tantus ēhuius operis fructus: vt preter hoc nullius vnqͣꝫ reipoſſit prouenire probatio. Quid enim monſtrare digne queas: cuꝫ cuius defferentias neſcias: idipſumle ſit ſcire non poſſis. Quid autem digne exequeris:cuius ſi genus neſcias: ex quo id ipſum fonte manetignores. Uel quid in probationibus ratione poſſisoſtendere: cuius ſpeciem ſi neſcias: idipſum de quoaliquid probare vis. quid ſit non poſſis agnoſcere.Quid ſi propria pretermittas: nullas vnqͣꝫ res valebis proprie termino probationis includere. At veroſi non vim accidentium naturamqꝫ perſpicias: cumcuiuſqꝫ ſubſtantiam tractes: inane accidentis nomēeque in definitionibꝰ probationibuſqꝫ miſcebis. Itahis rebus cognitis: integra ſtabiliſqꝫ diuiſio definitio permanebit. īcognitis debilis lababit truncabatio. Hec ſe igitur porphyrius (non .n. victorinusbreuiter molliterqꝫ promittit exponere. Nec enim vice introductionis fungeretur: ſi ea nobis a primordiofundaret: ad que nobis hec tam clara introductio preparatur. Seruat igitur introductionis moduꝫ doctiſſima parcitas diſputandi. ut ingredientium viam adobſcuriſſimas rerum caligines aliquo quaſi doctrineſue lumine temperaret. Dicit enim apud antiquosalta magnifica queſtione diſerta. que ipſe nuncvarce breuiterqꝫ compoſuit. Quid auteꝫ de his a priſcis philoſophie diſertum ſit: breuiter ipſe tangitpreterit. Tum fabius Quid illud inquit eſt. Et ego.Hoc inquam quod ait ſe omnino pretermittere genera ipſa ſpecies: vtrum vere ſubſiſtant: an intellectu ſolo mente teneantur: an corporalia iſta ſint anincorporalia. Et vtrum ſeparata an in ipſis ſenſibilibus iuncta. De his ſeſe quoniam eſſet diſputatio: tacere promiſit. Nos autem adhibito moderatiōis freno: mediocriter vnumquodqꝫ tangamus. Eorum ergo que ſe tranſire pretermittere pollicetur: primaeſt queſtio. vtrum genera ipſa ſpecies vere ſint anin ſolis intellectibus nuda inaniaqꝫ fingantur. Quequeſtio huiuſmodi eſt: Quoniam hominum multiformis eſt animus per ſenſuū qualitatem res ſenſibꝰſubiectas intelligit: ex his quadam ſpeculationecepta: viam ſibi ad incorporalia intelligenda premunit. Ut cum ſingulos homines videaꝫ eos quoqꝫ mevidiſſe cognoſcam: quia homines ſunt: me inttellexiſſe profitear. Hinc igitur ducta intelligentia: velutiam ſenſibilium cognitione roborata ſublimiori ſeſeintellectu conſiderationis extollit: iam ſpeciem ipſāhominis que ſub animali eſt poſita: ſingulos homines continet ſuſpicatur: illud incorporeum intelligitcuius ante particulas corporales ī ſingulis hominibꝰſciendiſ intelligendis aſſumpſerat. Nam hominemquidem illum ſpecialem: qui nos omnes intra ſui nominis ambitum coercet non eſt dicere corporale. ꝗppe quem ſola mente intelligentiaqꝫ concipimus: Hicergo animus non ſolum per ſenſibilia res incorporaleſ ītelligēdi ē artifex: ſꝫ ēt fingēdi ſibi atqꝫ ēt mētiēdi. Inde enī ex forma eꝗ vel hominis falſaꝫ centaurorum ſpeciem ſibi ipſa intelligentia comparauit. Hasigitur mentis conſiderationes que a rerum ſenſu adītelligētiā ꝓfecte: vl̓ ītelligūtur vel arte fingunt̉ fantaſias greci dicunt: a nobis viſa poterūt noīari. Itaergo nunc de generibus: ſpeciebus: ceteris querūtvtrum hec vere ſubſiſtentia quodammodo eſſentia conſtantiaqꝫ intelligantur: vt a corporibus ſingu

lis vere atqꝫ integre. ductam hominis ſpeciem intelligamus: an certe quadam animi īmaginatione fingantur: vt ille horatij verſus eſt. Humano capiti ceruicem pictor equinam: iungere ſi velit. quod neqꝫ eſtneqꝫ eſſe poterit: ſed ſola falſa mentis conſiderationepingitur. Nimis acute ſubtilis inquiſitio: atqꝫ admaxime profutura. Scienda enim ſunt vtrum vereſint: neceſſe de his diſputationem cōſiderationemqꝫſi non ſint. Sed ſi rerum veritatem atqꝫ integritatēperpendas: non eſt dubium quin vere ſint. Nam cuꝫres omnes que vere ſunt: ſine his quinqꝫ non poſſint. has ipſas quinqꝫ res vere intellectas eſſe nondubites. Sunt autē in rebus omnibus cōglutinate quodammodo coniuncte atqꝫ compacte. Cur enimAriſtoteles de primis decem ſermonibus genera rerum ſignificantibus diſputaret: vel eorum differentias propriaqꝫ colligeret: principaliter de accidentibus diſſereret: niſi hec in rebus intimata quodammodo adunata vidiſſet Quod ſi ita eſt non eſt dubitjquin vere ſint. certa animi conſideratione teneantur: quod ipſius quoqꝫ porphyrij probatur aſſenſu.nam quaſi iam probato ſcito quod ita vere ſubſiſtant: aliā qōneꝫ īferre dubitat cuꝫ dicit an corꝑalia iſta ſint an īcorꝑalia. Que nimis eēt friuola atqꝫabſurda vtꝝ eēt corꝑalia: niſi prius cōſtaret.Hec quoqꝫ mediocriter vtilis īꝗſitio ita reſoluit̉Incorporalia eſſe que ipſa quidem nullis ſenſibus capiantur animi tn̄ qualia ſint conſideratione clareſcūt qꝛ incorporeorum prima natura eſt: pōt res incorporea parens eſſe quodāmodo corporee. Corporeav̓o incorꝑeis p̄eſſe poterūt. Qd̓ qm̄ ſub̓a genꝰ ēcorporale v̓o incorꝑale ſpēs ſub̓e: corꝑale non genꝰeſſe hec res declarat: quod ſubſtantie ideſt generi incorporale ſupponitur. Qd̓ ſi corporale eſſet genus:nunqͣꝫ ſub eo ſpēs īcorporea poneret̉. Aīaduerte igit̉vehementiſſime: quam nūqͣꝫ quicqͣꝫ a te animaduerſum fuit: genus ipſum qm̄ ſpēs babet: ſpecies v̓o difſerentijs diſiungantur. ꝓprietatibus informātur:quoniaꝫ quedam ſpēs reperiuntur in cōtraria ſubgeneris diuiſione contrarias obtinent vices: vt ſubanimali mortale atqꝫ immortale: hec quoqꝫ contraria. Queritur animal ſolitario intellectu neqꝫ rōnale neqꝫ irrationale ſit: vnde he differentie in ſpeciebus nate ſint: que in genere ante non fuerant. Quodſi genus .i. aīal vtraſqꝫ res in ſe habet: vt rationale irrationale ſit: in vno eodemqꝫ duo cōtraria eueniunt: quod eſt impoſſibile. Attingam igitur breuiterqōnē: dicā qd̓ genª vtrūqꝫ ſit .i. rōale vel irrōnale vel quicꝗd aliud īter ſe ſpēs ꝯͣrietates diuidūt ſꝫvi ſua poteſtate genꝰ hoc cōtinet: ip̄ꝫ v̓o nihil hoꝝē Ita ergo genꝰ tale ē: vt ip̄ꝫ neqꝫ īcorꝑale neqꝫ corpale ſit: vtrūqꝫ tn̄ ex ſe poſſit efficere: qd̓ ſcd̓o libromeliꝰ liqͣbit. Spēs v̓o alias corꝑalis: alias incorꝑaliseſt Nam ſi hoīem ſub ſub̓a ponas: corporalem ſpēmpoſuiſti. Sin deum incorporalem. Eodem modo etiādifferentie. Naꝫ ſi corporales vel īcorporales ſpēs diuidunt: erunt alias incorporales: alio tempore corporales. Ut ſi dicas quadrupes ad bipedem: corporalisdifferentie eſt. Sꝫ rōnalis ad irrationalem incorporalis eſt differentie. Et ꝓpria nihilominus eodē modo. Nam quale ſpeciei ꝓprium fuerit: ſi corporaliscorporali erit ꝓprium: ſi incorporalis incorporali vendicabit̉. Et accidens eodē modo. Nam ſi incorporalibus ꝗdem accidit: corporale eſſe manifeſtuꝫ eſt: ut inaīo accidens eſt: ſcientia incorporalis .ſ. Corporalibꝰ