Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
2v
Einzelbild herunterladen
 

Prime editionis In porphi. li. i.

mal appellatur. Animalis vero definitio eſt ſubſtantia animata fenſibilis. Sed animal genus: homo v̓oſpeciēs vniuoce igitur genus ſpecies predicanturequiuoca vero que fuerint: quoniam definitionibusdifferunt: eorum quorum definitiones alie ſunt:alia eſt etiam ſubſtantia quorum alia ſubſtantia eſt:alia ſunt etiam omnino genera: in his ijſdem equiuocis conſtat: quod neqꝫ genus nōqꝫ ſpecies poſſitaptari: vt enim ſi quis hominem marmoreū hominem viuum hominis nomine appellet: idem nomenfecerit ſubſtantie difſerentia v̓o diffinitioqꝫ eſt diſſimilis. Porro autem hominis ſtatue non genuseſt: ſed ſtatue inanimatum: hominis animatum.Quare conſtat quoniam nunqͣꝫ ſub eiſdem generibus continentur quecumqꝫ equiuoce predicantur.Quam vim niſi prius de generibus: ſpeciebus: propriis differentiis noticiam ſcientiamqꝫ perceperis:nullo vnqͣꝫ tempore diſcernis. Idem ariſtoteles ait.quod ſint prime ſubſtantie: quod ſecunde: primasſubſtantias dicit eſſe indiuiduoruꝫ corporum ſingulorum: vt eſt cicero aut plato aut ſocrates. Secundas vero ſubſtantias ſpecies appellauit: vt eſt homovel genera in quibus ipſe ſpecies continentur. vt eſtanimal. Hec igitur niſi prelibata generis ſpecieiqꝫcognitione ſciri non poſſunt. Idem ait ſubſtantiamab alia ſubſtātia: ī eo quod ſubſtantia ſit nulla differentia diſgregari. Idem ſubſtantie proprietates requirit: vt quaſi impreſſo aliquo ſigno ſic proprietatenota: facilius quod ſubſtantia ſit: inuenire atqꝫ expedire poſſimus. Atqꝫ hoc idem in accidentibus fecit.Nam qualitatis quantitatis ad aliquid relationis proprietatem collegit. idem magna apud Ariſtotelem cura diligentiaqꝫ conſpicitur. Uides ne vtſeſe quinqꝫ harum rerum vis in categorias inter ſerat: predicamentorum virtutibus inſeparabilitercolliget̉. Non mendax igitur porphyrius de hac ꝗnqꝫ harum reruꝫ nobis in categorias vtilitate promiſit. Definitionis v̓o diſciplinam ſuperius diximuster genera: ſpecies: diſſerentias: ꝓpria non poſſetractari. Sed quoniam ſunt quedam genera que genus habere non poſſunt: vt eſt ſubſtantia: alia queariſtoteles in predicamentis conſtituit. dicat quis adhec horum cognitionem nihil omnino ꝓdeſſe: quodnon ſit in his a genere trahenda definitio in quibꝰgenus inueniri non poſſit. quod ſi qua res genus nonhaberet: ſpecies non eſſet. Hoc ita poſito ad generaliſſimorum generum definitionem nihil generaſpecies vtilitatis haber̄. Ridicula mehercle atqꝫ abſurda propoſitō eſt. Preter ſcientiam enim generuꝫſpecierumqꝫ magis genera illa generaliſſima cognoſcere qui potis eſt: cum hec ſola generum ſpecierumqꝫ cognitio ſi amiſſa ſit: nihil de generibus ſpeciebuſqꝫ cognoſcatur. In illis igitur. in quibus genusaliud ſuperius inueniri poteſt nullus vnqͣꝫ terminus definitionis aptabitur. in ipſa definitione genera ſpecieſqꝫ ceſſabunt ſole differentie propriaqꝫ illius terminum definitionis informant. Cum enim idquod dicis ab alijs rebus omnibus adiunctis diſſerentiis ſegregaueris: propriis impreſſis formā eiusfiguramqꝫ monſtraueris: genus qd̓ inuenire poteris: perquirere non labores. Sed in his ſpeciesgenera non requiruntur: in quibus quod ipſa generaliſſima ſint genera: genus inueniri non queat. Porro autem in his quorum genus eſt aliquid niſi a genere definitio ducatur: finis eius definitionis vitio-

ſa concluſione colligitur. Accidens vero ad definitiones nihil prodeſſe non dubium eſt. Definitio enimſubſtātiam informare deſiderat. Accidens vero ſubſtantiam non deſignat. Accidens igitur in definitione nihil prodeſt. Eſt itaqꝫ neceſſaria generis ſpecieqꝫ cognitio: vt ſi generaliſſima non ſunt que quiſꝙdefiniturus eſt: a genere definitionem trahat. Sinvero generaliſſima ſint: genꝰ querere: quod inuenirenon poteſt: non laboret. eque enim vitioſum eſt vein generaliſſimis genera querere: vel in ſubalternisgeneribus a generibus definitionem ducere ſuperſedere. Differentie vero propria vel ſi magis generaſunt: vel ſi ſubalterna: maximam retinēt vtilitatem. quoniam ad definitiones que pertinent quedā dicta ſunt: pauca etiam de his ipſis rationabilius ſubtliuſqꝫ colligemus. Sit genꝰ animal. ſit ſpecies homoſit differentia rationale vel mortale. ſit proprium riſibile. Accidens vero quoniam ad definitiones incommodum eſt pretermittamus. Quiſquis ergo ſpeciemdefinit: ita genere ab alijs eaꝫ generibus ſeparat vtſiquis dicat quid eſt homo: animal dicat eum. Dicēsenim animal ſeparauit hominem ab omnibus generibus quecūqꝫ aīalia ſunt. Si quiſ v̓o differentiādicat: eam ad ſpeciē accōmodat. res ſub eiſdem generibus per differentias diſgregauit. Namᶠ cum dicis hominem eſſe animal rationale: cum etiam bos equus ſpecies animalis ſint: additum tamen rationale huiuſmodi: ab alijs ſub eodem genere ſpeciebꝰhominis ſpeciem ſegregauit atqꝫ diſtinxit. Propriavero cum dederis: res que ſunt ſub eiſdem differentiis ſegregabis. Nam cum dixeris hinibile vel riſibile. Illud eſt equi proprium: illud hominis. Et cumequus cum boue atqꝫ cane ſub eadem differentia ſitquod irrationabilia ſunt omnia: adiectum hinnibilea ceteris equum ſub eadem differentia ſpeciebus diuidit. homo vero deus ſub eadem differentia: ideſtrationali: quod vtriqꝫ rationales ſunt: quāuis home deus adiunctā mortali differentia ſeparentur: proprio tamen riſibili quod ſolus habet homo: naturaliꝰſubſtantialiuſqꝫ diſiungitur: quod in alijs rebus in obus nulla ſpecies talis differentia ſeparat: melius cognoſci poteſt. Nam cum ſub eadem differentia ſintirratiōabilia: equus: bos: canis. Nec eſt vlla alia queeos ſeparet differentia ſubſtātialis: poſſunt enim accidentis differentie eſſe: que eos ſeparent quales ſūtformarū. additū proprium hinnibile: equum ab alijsſub eadem differētia ſpeciebus proprietatis ipſius ſeparatione diſiunxit: Repetenduꝫ eſt igitur a primordio: quod genera in definitionibus ab alijs generibꝰaliꝗd ſeparant: diſferentie ab ipſis ſpeciebꝰ que ſubeiſdem generibus poſite ſunt. Propria a ſpeciebus:que ſub eiſdem differentijs ſupponuntur. Sed quoniam plene de definitione tractatum eſt: probatiōisvel diuiſionis vim ſubtilitatemqꝫ tractemus. Sedomnis diuiſio. duplex eſt: aut cum totum corpus indiuerſa diſiungis: aut cum genera per ſpecies diſtrbuis. Si quis igitur harum quinqꝫ rerum minus ſolers. diuiſiones rerum facere voluerit: eſt dubiuꝫquin eas per inſcientiam ſepe a ſpeciebus in generaſoluat. quod eſt factum fediſſimum: quod hermagore in prima rhetoricorū diſputatiōe vſu venit. In tales enim erroris nebulas incidit: vt duo. genera ſubequalis generis parte ſupponeret. Quod ſi diuiſiōisvim veritatemqꝫ vidiſſet: diſciplinaꝫ generum ſpecierumqꝫ propriorum differētiaruꝫ ſuſcepiſſet: nunqͣꝫ