M
tribuens FIuris prudēciaeſt diuinaꝝ atqꝫ hūanaꝝrerum noticia iuſti atqꝫ iniuſti ſciencia ¶ His ergogeneraliter cognitis ⁊ incipientibus nobis exponēiura ppl̓i rōani ita maxīevident̉ poſſe trādi ꝯmodiſſime ſi primo leui ac ſimplicivia. pꝰ deinde diligentiſſima atqꝫ exactiſſima int̓pretacōe ſingula tradant̉Alioqnͥ ſi ſtatim ab iniciorudem adhuc et infirmuꝫaīm ſtudioſi multitudinēac varietate reꝝ onerau̓imus duoꝝ alteꝝ a̓ deſertorem ſtudioꝝ efficiemusaut cum magno labore eꝰſepe et cum diffidencia q̄
plerumqꝫ iuuenes auertitſerius ad id perducemus.ad qd̓ leuiori via ductusſine magͣno labore eius. ⁊ſine vlla diffidencia maturius perduci potuiſſet ¶Iuris precepta ſunt hͨ. honeſte viuere. alteꝝ n̄ lede̓ius ſuum cuiqꝫ tribuere.¶ Hꝰ ſtudij due ſunt poſiciones publicū ⁊ priuatūPublicū ius ē qd̓ adſtatūrei ro. ſpectat ¶ Priuatum ē quod ad ſingulorūvtilitatē ꝑtinet ¶ Dicend̓igitur de iure priuato qd̓eſt triꝑtite collectum. eſtem̄ xenat̉ralibꝰ p̄ceptis. a̓gencium aut ciuilibus
hͦ illa duo ꝟba ꝯſtans et ꝑpetua abiciūt̉ exͣ. qꝛ hoī non pn̄tꝯuenire. cū ſcriptū ſit ꝙ ſepcies in die cadit iuſtus. et ideonunꝙͣ in eod̓ ſtaru ꝑmanet vt ī autͣ. de n̄ ali. aut ꝑmū. §. vtat̄. jtē ꝙ in fi. dic̄ jus ſuū vnicuiqꝫ tribuens. intellige ꝙͣtūad affectōꝫ qꝛ ad actū n̄ pt̄. q. d. hn̄s affectum tribuendi ſicsͣ in ℟ cā prohemij d̓r de auguſto. et ſicut de matrimonio.quod eſt indiuiduumut. jͣ. de pa. po. in pnͥ.lꝫ interdum diuidat̉.vt pꝫ in. C. de repu..l. ꝯſenſu. Vel tercioexpone vt in ſummahꝰ ti. Vt volūtas. .j.mens ꝯſtans ꝑpetua.qͣſi habitus m̄tis bonus. ſꝫ tullius ſic diffinit. Iuſticia eſt habitus animi ꝯī vtilitatiſeruata ſuam cuilibettribuens dignitatemẜm pla. iuſticia ē virtus que plurimū pt̄in his q̄ minimū pn̄t.vel prout ego credoIuſticia eſt aī ꝯgruadiſpoſicio in ſingulisrebꝰ recte diiudicāsa ¶ Tribuēs. vt honeſte viuat ſibi. et ſic alteꝝ n̄ ledat. ȳmo proficiat. vel dic ius ſuūid eſt hoīs meritum.b ¶ Noticia. pt̄ rectelegi et illa dictio ſcīaeſt ablatiui caſus. velecontra ſit nomīatiuicaſus et hec dictio noticia ſit ablatiui caſuſſic. jͣ. ti. i. ī pnͥ. ſꝫ nūqͥd ẜm hͦ oꝑtꝫ ꝙ qͥcūqꝫ vult prudēs l̓ iut̓ꝯſultꝰ eſſe debeat theologiaꝫ lege̓. ℟ n. n̄ in corꝑe iuris hͦoīa inueniunt̉ vt C. de ſū. tri. et fi. ca. et. C. de ſacroſa. ec.et de ep̄i. et cle. aut̓. de multis. vbi ſpecial̓r de diuinis tractatur. Itē que eſt dr̄a inter iuſticiaꝫ et ius. et iuris prudēciam. ℟. iuſticia eſt virtus. ius eſt eꝰ virtutis executiuumIurie prudencia eſt ſcīa illiꝰ iur̓. jtem iuſticia ē ſūmū bonūius mediuꝫ. juris prudencia infimū. itē iuſticia vult tribue̓vnicuiqꝫ ius ſuū. ius ꝟo coadiuuat. jur̓ prudēcia docet qͣl̓rc ¶ His gͦ. nūc vult dice̓ qͣl̓r leges ſūt docēde pilid̓ fiatd ¶ Cognitis .i. poſita diffinicōe iuſticie iur̓. ⁊ iur̓ prudēciee ¶ Et incipientibꝰ. datiue pn̄t legi cū ꝟbo. jͣ. vident̉ l̓ ablatiue vt ſuꝑius reſpiciat ⁊ hͨ verior Aibri ī ꝑſoͣ iuſtinamf ¶ Nobis. loquūt̉ ꝯpilatores hꝰ qͥ dꝫ exponi per eos.g ¶ Tradi. ſcꝫ iura ppl̓i romanii ¶ Simplici quo ad ſnīamh ¶ Leui. qͦ ad verbak ¶ Diligentiſſimꝫ qͦ ad ſubtilia verbal ¶ Atqꝫ exactiſſima. qͦ ad ſubtilem materiam et ſnīamm ¶ Interp̄tacōe .i. facili ſnīan ¶ Que. ſcꝫ dr̄ao ¶ Auertit. no ꝯtra inconſtanciaꝫ ſic. ff. de ꝓcur. in cae. inpnͥ. Vn̄ ſalomon. tria ſūt mihi incognita et qͣrtū qd̓ peītꝰignoro. via colubris ſuꝑ lapidē. via auis volantis in aerevia nauis in medio maris. qͣrtū difficilius via iuuenis ī adoleſcencia ſua. vn̄ dant̉ in inte. reſt. eoꝝ facilitatibꝰ vt. jͣ. dehr̓. qͣli. et diff. §. ſciendum. Accurſ.p ¶ Maturius. h̓ noͣ ꝓuerbiū. qͥ vadit plane vadit ſane.q ¶ Iuris p̄cepta .i. iur̓ p̄cipiencia p̄cipiūt aliqͥd qd̓ ꝑtīetad aliquod iſtoꝝ triū. nam n̄ om̄e ius precipit. ȳmo qͦddā
punit. quoddā vetat. quoddam ꝑmittit. vt. ff. de le. et ſe.con. l. legis. quoddaꝫ ꝯſulit. vt ff. de rei ven. l. is qui. qͦddāhortatur. vt. C. de tranſac. age.r ¶ Honeſte ſcꝫ ꝙͣtum ad ſe. q̄ honeſtas et c̓ca mr̄imonia ē.vt. ff. de ri. nup. l. ſp. et circa mores ſeruatur. vt. ff. de tu.et cu. da. ab his. l. ſcire oportꝫ. §. penl. Accurſ. flo.⁊ Alteꝝ. vn̄ illd̓ qd̓tibi non vis fieri alijnon feceris. vt in decretis. in pnͥ.g ¶ Suū ius. vt n̄ ſolum n̄ ledat ſꝫ ec̄ adiuuet. nam n̄ ſufficit abſtine̓ a malo. niſi fiatqd̓ bonū eſt. vt ar. indec̓. lxxxvj. di. c. n̄ ſatis. ſꝫ nōne hͨ ꝟba accipiunt̉ hic ſicut sͣ indiffinicōe iuſticie. infi ℟. n̄ ymo ibi h̓triaꝯprehendit. h̓ at̄ illd̓ſolū qd̓ exͣ duo primarelinquit̉. et noͣ ꝙ inhͦ reprobo opi. py. etalioꝝ qui dixer̄t. ꝙin hͦ titulo n̄ diffiniebat̉ ius qd̓ eſt ars boni et equi. cꝰ meritoquis nos ſacerdotesappellat. nam dico ꝙhec verba que h̓ ſunttantūdem preſtāt nāꝙ h̓ dicit precepta iuris. per hͦ dicit ars cūars ſit collectio p̄ceptoꝝ. jtem per hoc ꝙdicit honeſte viue̓ alteꝝ n̄ ledere. valꝫ tm̄ꝙͣtum boni et equi. Item per hͦ ꝙ dicit ius ſuum vnicuiqꝫtribuere. colligo. cꝰmerito qͥ nos ſacerdotes ap. i. ſacra iura cuilibet miniſtrantes. vt hic. et. ff. e. l. i. ij. ℟º.ſ ¶ Hꝰ ſtudij .i. artis adipiſcende per ſtudiumt ¶ Due ſūt poſicōs .i. ſpēs ẜm p. ſꝫ ẜm aꝫ. ſic .i. ſuꝑ duobusgnibus n̄ ſpēbꝰ ponit̉ hͨ ars ſtudio diſcenda. nec em̄ placꝫꝙ ex multitudinē reꝝ multa dicant̉ iura. ſic em̄ dice̓t̉ iusaliqd̓ eqͥnū qd̓ ſuꝑ eqͦ tͣctaret. alid̓ aſininū et ſic de ſingul̓ſꝫ ego credoꝙͣ iſte n̄ fuit p. intellc̄s ſꝫ ille qͥ ē p̄ceptoriſ meiu ¶ Rei roͣne. et ꝯſiſtit in ſacerdotibꝰ ⁊ mgr̄atibꝰ vt ff. e. l.i. .§. publicā ⁊ ī autͣ. vt li. ma. et aui. §. qꝛ ꝟo. col. viij. et. C.d̓ ſū. tri. et fi. ca. int̓ claraſ. ⁊ ff. d̓ ori. iur̓. l. ij. §. pꝰ origīeꝫx ¶ Spectat. ſcꝫ pnͥcipal̓r. nam et ſinguloꝝ eſt vtilitas reꝫpublicam conſeruari. Accur.y ¶ Pertinet ſcꝫ pnͥcipalr̓ ſcd̓arie at̄ ad pu. vtilitatē ꝑtīetexpedit em̄ reipub. ⁊cͣ. vt. jͣ. de his qͥ ſūt ſui l̓ ali. iur̄. §. p.z ¶ Priuato. ſꝫ qͥd de publico ℟º. n̄ dicet in hͦ libro. ſꝫ. ff. deiur̓ fiſ. et C. e. t. et in alijs ti. ſeq̄n. et fere ꝑ oēs tres libroſcōdicis vbi d̓ iur̓ publico tͣctat̉. et nunqͥd ille ē triꝑtite collectū. ℟n̄. ſic vt ſtatī dicaꝫ et ex eis p̄ceptis. Cū gͦ ead̓ ſintexempla pub. et pri. qͣre de pͥuato tm̄ dixit qd̓ eſt triꝑtitecollectū. ℟. qꝛ plura erat de eo pͥuato dicturꝰ. itē cū feciſſet hunc libꝝ cā rudiū nolebat eos multū aggͣuare quodfeciſſet ſi tractaſſet de iure publico in hͦ libroz ¶ Triꝑtite. in iure em̄ priuato vt in ſuo toto triꝑtita ſūtp̄cepta nat̉alia vt h̓ neīeꝫ cū alteriꝰ dāno fieri locupletemvt. ff. de ꝯdic. inde. nā nat̉a. jtē genciū vt ꝙ qͥſqꝫ ob tutelāſui corꝑis fecerit iur̓ feciſſe extimet̉ vt. ff. e. l. i. ij. et. iij. jtē