Druckschrift 
Iustiniani Institutiones
Einzelbild herunterladen
 

M

tribuens FIuris prudēciaeſt diuinaꝝ atqꝫ hūanaꝝrerum noticia iuſti atqꝫ iniuſti ſciencia His ergogeneraliter cognitis incipientibus nobis exponēiura ppl̓i rōani ita maxīevident̉ poſſe trādi ꝯmodiſſime ſi primo leui ac ſimplicivia. pꝰ deinde diligentiſſima atqꝫ exactiſſima int̓pretacōe ſingula tradant̉Alioqnͥ ſi ſtatim ab iniciorudem adhuc et infirmuꝫaīm ſtudioſi multitudinēac varietate reꝝ onerau̓imus duoꝝ alteꝝ deſertorem ſtudioꝝ efficiemusaut cum magno labore eꝰſepe et cum diffidencia

plerumqꝫ iuuenes auertitſerius ad id perducemus.ad qd̓ leuiori via ductusſine magͣno labore eius.ſine vlla diffidencia maturius perduci potuiſſetIuris precepta ſunt. honeſte viuere. alteꝝ lede̓ius ſuum cuiqꝫ tribuere. Hꝰ ſtudij due ſunt poſiciones publicū priuatūPublicū ius ē qd̓ adſtatūrei ro. ſpectat Priuatum ē quod ad ſingulorūvtilitatē ꝑtinet Dicend̓igitur de iure priuato qd̓eſt triꝑtite collectum. eſtem̄ xenat̉ralibꝰ p̄ceptis.gencium aut ciuilibus

illa duo ꝟba ꝯſtans et ꝑpetua abiciūt̉ exͣ. qꝛ hoī non pn̄tꝯuenire. ſcriptū ſit ſepcies in die cadit iuſtus. et ideonunꝙͣ in eod̓ ſtaru ꝑmanet vt ī autͣ. de ali. aut ꝑmū. §. vtat̄. jtē in fi. dic̄ jus ſuū vnicuiqꝫ tribuens. intellige ꝙͣtūad affectōꝫ qꝛ ad actū pt̄. q. d. hn̄s affectum tribuendi ſic in prohemij d̓r de auguſto. et ſicut de matrimonio.quod eſt indiuiduumut.. de pa. po. in pnͥ.lꝫ interdum diuidat̉.vt pꝫ in. C. de repu..l. ꝯſenſu. Vel tercioexpone vt in ſummahꝰ ti. Vt volūtas. .j.mens ꝯſtans ꝑpetua.qͣſi habitus m̄tis bonus. ſꝫ tullius ſic diffinit. Iuſticia eſt habitus animi ꝯī vtilitatiſeruata ſuam cuilibettribuens dignitatemẜm pla. iuſticia ē virtus que plurimū pt̄in his minimū pn̄t.vel prout ego credoIuſticia eſt ꝯgruadiſpoſicio in ſingulisrebꝰ recte diiudicāsa Tribuēs. vt honeſte viuat ſibi. et ſic alteꝝ ledat. ȳmo proficiat. vel dic ius ſuūid eſt hoīs meritum.b Noticia. pt̄ rectelegi et illa dictio ſcīaeſt ablatiui caſus. velecontra ſit nomīatiuicaſus et hec dictio noticia ſit ablatiui caſuſſic.. ti. i. ī pnͥ. ſꝫ nūqͥd ẜm oꝑtꝫ qͥcūqꝫ vult prudēs iut̓ꝯſultꝰ eſſe debeat theologiaꝫ lege̓. n. in corꝑe iurisoīa inueniunt̉ vt C. de ſū. tri. et fi. ca. et. C. de ſacroſa. ec.et de ep̄i. et cle. aut̓. de multis. vbi ſpecial̓r de diuinis tractatur. Itē que eſt dr̄a inter iuſticiaꝫ et ius. et iuris prudēciam.. iuſticia eſt virtus. ius eſt eꝰ virtutis executiuumIurie prudencia eſt ſcīa illiꝰ iur̓. jtem iuſticia ē ſūmū bonūius mediuꝫ. juris prudencia infimū. itē iuſticia vult tribue̓vnicuiqꝫ ius ſuū. ius ꝟo coadiuuat. jur̓ prudēcia docet qͣl̓rc His. nūc vult dice̓ qͣl̓r leges ſūt docēde pilid̓ fiatd Cognitis .i. poſita diffinicōe iuſticie iur̓. iur̓ prudēciee Et incipientibꝰ. datiue pn̄t legi ꝟbo.. vident̉ ablatiue vt ſuꝑius reſpiciat verior Aibri ī ꝑſoͣ iuſtinamf Nobis. loquūt̉ ꝯpilatores hꝰ­ dꝫ exponi per eos.g Tradi. ſcꝫ iura ppl̓i romanii Simplici quo ad ſnīamh Leui. ad verbak Diligentiſſimꝫ ad ſubtilia verbal Atqꝫ exactiſſima. ad ſubtilem materiam et ſnīamm Interp̄tacōe .i. facili ſnīan Que. ſcꝫ dr̄ao Auertit. no ꝯtra inconſtanciaꝫ ſic. ff. de ꝓcur. in cae. inpnͥ. Vn̄ ſalomon. tria ſūt mihi incognita et qͣrtū qd̓ peītꝰignoro. via colubris ſuꝑ lapidē. via auis volantis in aerevia nauis in medio maris. qͣrtū difficilius via iuuenis ī adoleſcencia ſua. vn̄ dant̉ in inte. reſt. eoꝝ facilitatibꝰ vt.. dehr̓. qͣli. et diff. §. ſciendum. Accurſ.p Maturius. noͣ ꝓuerbiū. vadit plane vadit ſane.q Iuris p̄cepta .i. iur̓ p̄cipiencia p̄cipiūt aliqͥd qd̓ ꝑtīetad aliquod iſtoꝝ triū. nam om̄e ius precipit. ȳmo qͦddā

punit. quoddā vetat. quoddam ꝑmittit. vt. ff. de le. et ſe.con. l. legis. quoddaꝫ ꝯſulit. vt ff. de rei ven. l. is qui. qͦddāhortatur. vt. C. de tranſac. age.r Honeſte ſcꝫ ꝙͣtum ad ſe. honeſtas et c̓ca mr̄imonia ē.vt. ff. de ri. nup. l. ſp. et circa mores ſeruatur. vt. ff. de tu.et cu. da. ab his. l. ſcire oportꝫ. §. penl. Accurſ. flo. Alteꝝ. vn̄ illd̓ qd̓tibi non vis fieri alijnon feceris. vt in decretis. in pnͥ.g Suū ius. vt ſolum ledat ſꝫ ec̄ adiuuet. nam ſufficit abſtine̓ a malo. niſi fiatqd̓ bonū eſt. vt ar. indec̓. lxxxvj. di. c. ſatis. ſꝫ nōne ꝟba accipiunt̉ hic ſicut indiffinicōe iuſticie. infi. ymo ibi h̓triaꝯprehendit. at̄ illd̓ſolū qd̓ exͣ duo primarelinquit̉. et noͣ in reprobo opi. py. etalioꝝ qui dixer̄t.in titulo diffiniebat̉ ius qd̓ eſt ars boni et equi. cꝰ meritoquis nos ſacerdotesappellat. nam dicohec verba que ſunttantūdem preſtāt dicit precepta iuris. per dicit arsars ſit collectio p̄ceptoꝝ. jtem per hocdicit honeſte viue̓ alteꝝ ledere. valꝫ tm̄ꝙͣtum boni et equi. Item per dicit ius ſuum vnicuiqꝫtribuere. colligo. cꝰmerito nos ſacerdotes ap. i. ſacra iura cuilibet miniſtrantes. vt hic. et. ff. e. l. i. ij. ℟º.ſ Hꝰ ſtudij .i. artis adipiſcende per ſtudiumt Due ſūt poſicōs .i. ſpēs ẜm p. ſꝫ ẜm aꝫ. ſic .i. ſuꝑ duobusgnibus ſpēbꝰ ponit̉ ars ſtudio diſcenda. nec em̄ placꝫ ex multitudinē reꝝ multa dicant̉ iura. ſic em̄ dice̓t̉ iusaliqd̓ eqͥnū qd̓ ſuꝑ eqͦ tͣctaret. alid̓ aſininū et ſic de ſingul̓ſꝫ ego credoꝙͣ iſte fuit p. intellc̄s ſꝫ ille ē p̄ceptoriſ meiu Rei roͣne. et ꝯſiſtit in ſacerdotibꝰ mgr̄atibꝰ vt ff. e. l.i. .§. publicā ī autͣ. vt li. ma. et aui. §. qꝛ ꝟo. col. viij. et. C. ſū. tri. et fi. ca. int̓ claraſ. ff. ori. iur̓. l. ij. §. pꝰ origīeꝫx Spectat. ſcꝫ pnͥcipal̓r. nam et ſinguloꝝ eſt vtilitas reꝫpublicam conſeruari. Accur.y Pertinet ſcꝫ pnͥcipalr̓ ſcd̓arie at̄ ad pu. vtilitatē ꝑtīetexpedit em̄ reipub. ⁊cͣ. vt.. de his ſūt ſui ali. iur̄. §. p.z Priuato. ſꝫ qͥd de publico ℟º. dicet in libro. ſꝫ. ff. deiur̓ fiſ. et C. e. t. et in alijs ti. ſeq̄n. et fere oēs tres libroſcōdicis vbi iur̓ publico tͣctat̉. et nunqͥd ille ē triꝑtite collectū. ℟n̄. ſic vt ſtatī dicaꝫ et ex eis p̄ceptis. ead̓ ſintexempla pub. et pri. qͣre de pͥuato tm̄ dixit qd̓ eſt triꝑtitecollectū.. qꝛ plura erat de eo pͥuato dicturꝰ. itē feciſſet hunc libꝝ rudiū nolebat eos multū aggͣuare quodfeciſſet ſi tractaſſet de iure publico in libroz Triꝑtite. in iure em̄ priuato vt in ſuo toto triꝑtita ſūtp̄cepta nat̉alia vt neīeꝫ alteriꝰ dāno fieri locupletemvt. ff. de ꝯdic. inde. nat̉a. jtē genciū vt qͥſqꝫ ob tutelāſui corꝑis fecerit iur̓ feciſſe extimet̉ vt. ff. e. l. i. ij. et. iij. jtē