F
reꝝ obtinet argumētiſ accipiant ¶ Et qd̓ in prioritꝑe vix pꝰ qͣdriennū prioribus ꝯtingebat. vt tuncꝯſtōes imꝑatorias lege̓nthoc vos a primordio īgrediamini digni tanto honore. tantaqꝫ r̓ꝑti felicitatevt inicium vobis ⁊ finis legum erudicionis a voceprincipali ꝓcedat ¶ Igit̉poſt libros quinquagītadigeſtoꝝ ſeu pandectaꝝ.in quibꝰ om̄e ius antiquūcollectuꝫ eſt quos ꝑ eund̓viꝝ excelſum tribunianūnecnon et ceteros virosilluſtres et facundiſſimosꝯfecimuſ in hos quatuor libros eaſdeꝫ īſtōes partiriiuſſimꝰ vt ſint tociꝰ lt̄imeſcīe prima elem̄ta quibusbreuiter expoſitum eſt. etꝙ antea obtinebat. et ꝙpoſtea diſſuetudine mnum
bratum ab imꝑiali remedio illuīatum eſt ¶ Quasex oībus antiqͦꝝ inſtitucionibus. ⁊ precipue exꝯmentarijs gay nr̄i taꝫ inſtitucionū. ꝙ reꝝ qͦtidianarumalijſqꝫ multis ꝯm̄tarijs ꝯpoſitas cum tres viri prudentes predc̄i nobis obtuler̄t⁊ legimus ⁊ ꝯgnouimus. ⁊pleniſſimū nr̄arū ꝯſtitucionū robur eis accōmodauimus. ¶ Suma itaqꝫ ope. etalacri ſtudio haſleges nōſtraſ accipite ⁊ voſmetip̄oſſic eruditos oſtendite. vtſpes vos pulcerrima foueat toto lt̄imo oꝑe ꝑfecto.poſſe eciam noſtram rempublicam. in ꝑtibus eꝰ vobis credendaꝫ gubernari.De iuſticiā et iure.Vſticia eſt ꝯſtans⁊ ꝑpetua volūtasius ſuuꝫ vnicuiqꝫ
curant legiſlatores. vt in autͣ. vt ſine prohi. ma. et debi.et credi. §. qꝛ vero col. vj. et. ff. del̓. et ſe. co. l. iuta. et l. fi.p ¶ Legerēt. nā et olima pnͥcipio legebāt imꝑiales ꝯſtōesſcꝫ inſtōes antiqͣs. vt in prohemio. ff. §. diſcipuli.q ¶ Primordio .i. tm̄ primo anno ꝓficietis ꝙͣtum proficiebatis in quatuor. et nota ꝙ adu̓latur nobis imperator.r ¶ Vt miciū .ſ. lib̓ iſtes Finis. l. codex. nāpͥmo āno inſtōes legidn̄t in quinto legiturcodex. vt in ꝓhemioff. §. pro reſponſis.ibi quibus ſi bene.t ¶ Pnͥcipali .i. pnͥcipia. et noͣ ꝙ h̓ ſcīa caput hꝫ et finem. lꝫ inalijs artibus hͦ n̄ ſit lꝫviliſſime fuit vt in ꝓhemio. ff. §. ſꝫ qꝛu ¶ Igitur. ita ꝯtinuaẜm jo. qꝛ p̄dc̄oꝝ viroꝝ ſcīaꝫ et aucͣtateꝫꝓbauimꝰ nec ꝑaliospoterāt ꝯmodius expediri. igit̉ mandatꝑ eos diuidi vl̓ quiaab imꝑiali ſplendoreappetit̉. et iō mandatdiuidi vt meliꝰ poſſitintelligi ff. de ꝟ. ſig.l. ij. §. quibuſcunqꝫx ¶ Quinqͣginta. quiꝯprehendunt̉ int̓. ff.vetus et inforciatū.et tres partes et. ff.nouū dig̓. ideo d̓r digeſtoꝝ. qꝛ oīa ibi decidenda dirigunt̉ etſoluuntur. Accur.y ¶ Seu pandectarūa pan qd̓ ē totū ⁊ decten ꝙ eſt doctrīa. qꝛibi eſt doctrīa oīm iur̓ꝯſultoꝝ vt C d̓ve. iu.enū. l. ij. §. ſꝫ cum omnia. infi. et vt h̓ ſequitur.z ¶ Quos. ſcꝫ quinquaginta libros dig̓.a ¶ Et ceteros ſcꝫ. xv. ex ꝑmiſſu iuſtimani electos. vt. C.de ve. iur̓ enu. l. i. §. ij. et. l. ij. §. que omniab ¶ Eaſdē inſtōes .i. ead̓ īſtituta yn̄ collige hūc libꝝ ſūptūexvoluīe. ff. l̓ ꝓp̓e dic̄ inſtōes qͣs mādauit fieri nūc mandatꝑtiri. nā ꝑticio aīm legētis īcitat. m̄teꝫ ītelligētis p̄paratmēoriam artificioſe t̓format vt. jͣ. del̓. §. ſꝫ n̄ vſqꝫ. ⁊. ff. d̓ exc ¶ Prīa elem̄ta. qꝛ ſic̄ ex qͣtuor elem̄tis oīa cep. doli. l. i.corꝑa ꝯficiunt̉. vt t̓ra. et aqͣ et igne ⁊ aere .i. ex vibꝰ hoꝝqͣtuor elem̄toꝝ totus md̓us gub̓nat̉. ita h̓ liber ꝯp̄henditoīa iura Et noͣ ꝙ t̓ra ē frigida et ficca. aqͣ frigida ⁊ hūida.ignis calidꝰ ⁊ ficcꝰ. aer calidus et humidꝰ. nat̉am prīe hꝫmelācolia. ſcd̓e .ſ. aq̄ fleuma. ignis colera. ſāguiſ rn̄dꝫ aerid ¶ In quibus ꝯſtōibus. accur.e? Obtinebat .i. erat in vſu et n̄ deſijt ⁊dineꝫ l̓ ꝑ ꝯtͣriamf ¶ Diſſuetudīe. nōo legē tolli ꝑ diſſuetu ꝯſuetudinem etiteꝝ eand̓ ꝯſuetudinē ꝑ ſr̄ueīentē. l. tolli. ſic. ff. d̓ ſepl̓. vi.l. iij. §. diuꝰ. et in aucͣ. d̓ hr̓. et fal. §. i. al̓. §. ſꝫ qm̄ ⁊ h̓ ſubicitab imꝑiali. ⁊c̓. et ē optimū exemplū C. de iud. rem n̄ nouāg. Quas ſcꝫ inſtōes et accipe. legimꝰ et ꝯguimꝰ ſcꝫ eſſecompoſitas ex oībus. Accurſ. floren.
h. ¶ Gay nr̄i. ꝯm̄tatoris dico fac̄tis ſuꝑ libros jnſti. ātiqͣꝝi ¶ Cum tres. interpoſicio eſtk ¶ Quotidianaꝝ. liber erat ſic appellatus. eo ꝙ in ſingl̓isdiebus gerenda a mgr̄atibus ꝯtinebat qual̓r iudicarentl Sumam oꝑe ꝙͣtum ad corpus. Vnde pamphilus. aliasOracius. Labor improbus omnia vincit.m ¶ Et alacri. affectioenim oꝑi tuo nomenimponit. vt. C. ad. l.cor. deſi. l. i. ff. d̓ fur..l. qui iniurie.niLeges .ſ. inſtōnumo ¶ Ondite .i. ita proficite in hoc libro velita moribꝰ informatiſitis. nam boni moreſpluſqͣꝫ diuicie oꝑant̉vt. ff. de tu. et cu. da.ab his ſcire. §. i. et. ff.de ver. oblig. ſiquisfu. in fi.pi Vt ſpes. ⁊ hͨ ſpesfit de nob̓. nr̄am rempu. poſſe gubernariq ¶ Et vobis. i. a vob̓credendis lectis eciāalijs libris vel ſi hēscredendam. id eſt cōmittendam vobis datiue legitur et hͦ dicole. op. perfec. id ē cuꝫqͥnquennio legeritisnaꝫ tunc opus conſumatur vt in ꝓhemioff. §. ꝙ qꝛ ſolutum. etꝙ dicit in partibꝰ eˢideo eſt qꝛ multe ſūtꝑtes eꝰ. vt p̄fecturaꝯſulatꝰ ⁊ alie. vt pꝫex ꝯtͣctibꝰ. d̓ of. iud̓..ff. et in eodem.r ¶ Perfecto .i. lectisalijs libris.g ¶ Nr̄aꝫ. al̓s vr̄amt ¶ Eius. reipū. ccreditur ẜm prīaꝫ expoſicōꝫ. l̓ ſi hau ¶ Credendis .i. qꝛ betis credendam. dic vt in glo. sͣ.x ¶ De iuſticia et iure. iuſtinianus tractaturus iura ppl̓i ro.premittit de iuſticia et iure q̄ eſt mr̄ iur̓. ⁊ ideo ab ea īcipitſic et obligacio mr̄ eſt actōis vt. ff. de ꝓcur. lꝫ. §. ea obligacio. et iō ꝑmittit̉ in tͣctatū vt. jͣ. de ob. in pnͥ. ⁊ d̓ act. in pr.y ¶ Et iur̓. ſcꝫ ꝙ iuſticiam proſequit̉ vt miniſter vel filiusſꝫ quare de hͦ ponitur in ℟ ca cum nihil in tex. dicat̉ diffiniendo lꝫ diuidendo. ſic rn̄dent qͥdam. ideo n̄ ponit in tex. deiur̓. ne gͣuaret rudes aīos. ẜm py. ꝙ nihil ē. l̓ dic hͦ pleꝝqꝫfieri vt aliqͥd ponat̉ in ℟ ca. qd̓ in tex. n̄ ponitur. vt. C. derelig. nā nihil in tex. ibi d̓r de ludo alee. l̓ dic qd̓ eſt veriꝰvt diffiniatur vt dicemꝰ. jͣ. e. t. §. iur̓ precepta in glo.Vſticia. h̓ iuſticie diffinicio pt̄ ītelligi d̓ dina iuſticiaL. q. d. dina iuſticia eſt volūtas ꝯſtās ⁊ ꝑpetua ⁊c̓. ẜm hͨꝟba in ea poſita ſūt plana. ſꝫ nonne iuſtū fuit ꝙ tātū datūfuit mͥcenario in ſero venienti ꝙͣtū illi qͥ mane ven̓at. qd̓ tn̄dei iuſticiā laudat vt ff. de an. l. l. ij. et de ꝟ. ſig. §. cꝰ cuꝫ ℟illd̓ dinū miſticed̓r. q. d. tm̄ hēbit de ꝑadiſo ille qͥ deceditin hͦ vltīo ſeculo ſi faciat bonū ꝙͣtū ⁊ ille qͥ deceſſerit ī prīoſecl̓o. l̓ dic ẜm jo. ꝙ de fragili hoīs iuſticia loquitur. q. d.iuſticia hūana vel q̄ eſt in hoīe eſt volūtas ꝯſtās. etc̓. et ẜm