Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

ſcd̓m ſe mala et peccata mortalia ergo ſimil̓iet vſura. Itē psͣ. do. qͥs habitabit ī tab. t. ⁊cͣ.poſtea ſubdit qui pecuniā n̄ dedit ad vſurā. q̄d. ſi dederit ad vſurā nō hītabit in tab. dn̄i ſꝫnullꝰ excludit̉ a tab. dn̄i niſi ꝓ peccato mortali ergo ⁊cͣ. Itē psͣ. nō deficit de plateis eiusvſurā et dolus. Et iteruꝫ ex vſuris et iniqͥtateredimēt aīas eoꝝ dolus aūt et iniquitas ſūtmala ſcd̓ꝫ ſe ergo et vſure q̄ cū eis ponit̉. Itēcū vſurariꝰ aliena appetat et ꝯtrectꝫ facit cōtra duo p̄cepta .ſ. ꝯtra illud n̄ furtū facies etꝯtra illud nō ꝯcupiſces re ꝓximi tui. ꝑ q̄ oīapatet ꝙ vſura ē ſcd̓m ſe mala et peccatū motale Vlteriꝰ crimen vſure ē ꝓhibitū oī iureſcꝫ diuino et naturali. canonico et ciuili. Deiure diuīo pꝫ ex ſupradictis et exo. xxij. ſi pe.cuniā ꝯmodaueris populo meo pauꝑi qͥ habitat tecū n̄ vrgebis eū qͣi exactor. nec vſur opprimēs eū. et etiā ī multis alijs locis veteristeſtī. Et luc̄. vj. mutuū date nihil md̓ ſperāteſVbi n̄ tm̄ actus ſed etiā ſpēs accipiēdi a ꝓximō vltra ſorte ꝓhibẻ. Et breuiter quotīēs inſacra ſcripturā dilectio ꝓximi p̄cipit̉ ꝓhibeEt ſic etiā eam vtriuſqꝫ teſtamēti paginā deteſtat̉ ex. e. ſuꝑ eo Eſt etiā ꝓhibita iure canonico di. xlvij. qm̄ multi. vn̄ et ipſum ius canonicū vſuras reſtitui cogit vt īfra patebit qn̄imoetiā ſcd̓ꝫ ipſū ſi qͥs ꝑtinaciter aſſerat vſuraſ exercere n̄ eſſe pctm̄ ē vt hereticꝰ puniēdus etꝓcedi dꝫ ꝯtra diffamatos l̓ ſuſpectos de hꝰ.mōī errorē ſic̄ ꝯtra diffamatos de hereſi velſuſpectos. li. vij. d̓ vſur ex graui. Eſt etiā ꝓhibīta iure ciuili qd̓ on̄dit̉ dupl̓r in glo. xiiij.q. iiij. quid dica. Prīo ꝙ imꝑator iuſtinianusdicit ſe amplecti qͣtuor ꝯcilia generalia ad̓ovt ꝑ ea ſuis legibꝰ derogẻ .ſ. nicenū ꝯſtantinopolitanū epheſinū et calcedon̄ in aucͣ. deecc. ti. coll̓. ix. circa principiū. In ꝯcilio autēniceno ꝓhiben̉ vſure di. vij. qm̄ ml̓ti. Et hecprīa rō tangit̉ ec ex. de vſuris. qꝛ ī oībus. inglo. j. Scd̓o ꝑ hͦ ꝙ dicit īꝑator ꝙ ſacre legeſn̄ dedignan̉ ſacroſ canones imitari ſpēaliterī matrimonijs et vſuris ī aucͣ. vt clerici apudꝓpͥos ep̄os ꝯue. et d̓ ꝯſe. di. iij. §. hīc colligiet de nō. ope. nū. qm̄ ītelleximus. Si gͦ vſureꝓhibent̉ ſcd̓m ſacros canones ergo etiā ſcd̓ꝫlegēs. Nec obſtat ꝙ ille cano ſcꝫ qm̄ ml̓ti. loquit̉ tm̄ de clericis. qꝛ aucͣtas ibi poſita q̄ eſtqui pecuniā ſuā n̄ dedit ad vſurā. clericis etlaycis ē cōis. Nō obſtāt etiā ſcd̓ꝫ leges. C. etff. e. pn̄t peti vſure. qꝛ lex ſuꝑ allegata q̄ ē inaucͣ. ē poſterior illis vn̄ om̄s leges vſuras ꝑmittētes ſūt abrogate. Sciēdū tn̄ ꝙ iuſtinianꝰ priꝰ ꝑmiſit vſuras leuiſſimas n̄ qi eſtimāseas eſſe licitas. ſꝫ ad maiꝰ malū vitandū. Nāhoīes imꝑij ſui vidit eē ꝓnos ad danda vſuram. et io ꝯꝑatiua ꝑmiſſione ꝑmiſit minꝰ mālū vt nō fierēt peiꝰ. Ille tn̄ leges q̄ ꝑmittūt vſurās exigi rōe intereſſe vl̓ rōe more ſūt boneet aꝓpbandē ſi intelligant̉ ſane ſcd̓ꝫ ray. Cōſtat igit̉ ex p̄dictis crime vſure eſſe deteſtabile ſcd̓m omēm rōem et lege. Aggͣuant aūt ml̓ta crime vſurarū q̄ tn̄ p̄termitto gratīa breui-tatis. de quibꝰ ī ſūma de vicijs ſufficiēter poteris īuenire Sic ergo ꝯſtat ꝙ vſura n̄ tm̄ ēpeccatū qꝛ a deo ꝓhibitū ſic̄ fuit laborare inſabbatō apud iudeos vel in dn̄ica apud xp̄ianos īmo vſurā ē ꝓhibita qꝛ ē peccatū et ſcd̓ſe ē malū et ꝯtra dictamē iuris naturalis itaꝙ nullo mō et nullo caſu p̄t bn̄ fieri. et ī ea n̄p̄t diſpēſari. vn̄ ec̄ n̄ dꝫ fieri ꝓ redimēdis captiuis ex. e. ſuꝑ eo. Nō em̄ dꝫ impietas p̄textupiētatis ꝯmitti. j. q. j. n̄ ē putāda Ad hoc autē vt ſciat̉ meliꝰ naturā mutui ī cꝰ ꝯtractū tātu regulariter vſura ꝯmittit̉ vt dictū ē sͣ. notanda ē dr̄na mutui ꝯmodati et locati Sciēdū igit̉ ꝙ ſic̄ habet̉ ex glo. xiiij. q. iij. ī prinꝰmutuū vt ec̄ dictū ē sͣ ī p̄cedēti ti. ꝯſiſtit ī hisrebus q̄ dant̉ ad pōdus numeꝝ et menſuraet ille res q̄ dant̉ ſic ꝙ in dn̄ium accipientiūtranfferunt̉ et nō eēde ſed alie eiuſdem qͣlitatis et generis reddunt̉. Vn̄ d̓r mutuum qꝛ demeo fit tuū. Cōmodatū vero ē qd̓ alicui traditur n̄ vt ſit ſuū ſed vt vtat̉ eo et ab eo ideꝫ reſtituat̉. ꝯmodare em̄ ē ad vſuꝫ tradere. In hͦaūt ꝯueniūt ꝙ vtraqꝫ de natura ſua volūt eēgͣtuita. Vn̄ quidqͥd ī mutuo plus exigit̉ e vſura et in hoc ſolo caſu ꝯmittit̉ vſura .ſ. regulariter vt dictū ē. In ꝯmodato v̓o ſi quid exigaſtatim ꝯmodatū eſſe deſinit. et ī aliā ſpem cōtractꝰ trāſit. qꝛ aūt aliqͥd exigit̉ ꝓ re ipſa cōmodata aūt ꝓ vſu eiꝰ ſi ꝓ ipſa re aūt pecuīaet tūc ē veditio et emptio. aut res alia et tūcē ꝑmutatio. Sil̓r ſi ꝓ vſu rei aūt pecuīa et ſicē locatīo et ꝯdūctio. aut res alia. et ſic ē ꝯtractus īnoīatus. qꝛ do vt dēs vel facias. Om̄siſti ꝯtractus ſunt liciti ipſis laycis. De drn̄av̓o mutui et locatiōis vide infra ti. ſe. caſu. x Sꝫ ꝯtra hec obiciunt̉ pl̓a. dicit em̄ ambroſius vt habẻ. xiiij. q. iiij. ab illo exige vſurascui merito nocere d̓ſideras. cui iure īferuntarma. ſibi legitīe īferunt̉ vſure. Ex his viʳ̉qvſure poſſint exigi ab aliqͥbꝰ. Et idē videt̉ ꝑillud deutº. xxiij. nō feneraberis ꝓxīo tuo ſꝫalieno. Pretēa fenerari ꝑmittỉ ꝓ lege ſꝫuataī p̄miū deuº. xxviij. feneraberis gētibꝰ ml̓tiset ip̄e a nullo fenꝰ accipies gͦ n̄ ē pctm̄. Preterea p̄termittere ꝯſilia n̄ obligat ad pctm̄ ſꝫluc. vj. d̓r mutuū date nihil īde ſperātes. pointer alia ꝯſilia alias ſi eēt p̄ceptū qͥlibꝫ peccaret q̄ n̄ mutuarꝫ qd̓ n̄ credit̉ gͦ qͥ ꝯtra facitn̄ peccat et ſic vſura viʳ eē licita. Preterea agētū ī vas formatū et argētū monetatū n̄ diſferūt ſpē ſꝫ lꝫ acciꝑe aliqͥd vltra ſortē ꝓ vaſeargēteo gͦ et ꝓ monēta. Pretea qͥ accipit mutuū p̄t ſcit et vult vſurario dare re ſuā dic̄ em̄do tibi p̄ter ſorte pecuīam iſtā ponat̉ ergo qdet pecuīaꝫ ſibi pecūia illa fit et ē ipſiꝰ vſurarij ergo vſurariꝰ n̄ facit rē alienā manēte aliena īuito dn̄o tāꝙͣ ſuā. et ē ꝯtra iᵈ qd̓ ſuppoʳsī vltīa rōe poſita ī ſolutōe qͥonis Preterea pecuniā reciꝑe ꝓ eo qd̓ n̄ teʳ qͣs facere n̄ viʳ eſſepctm̄ ſcd̓m ſe ſꝫ n̄ ī oī caſu teʳ hō hn̄s pecuīaꝫpecuniā mutuare ergo ⁊cͣ. Preterea cuilibꝫ lꝫī ꝯtractibꝰ ſeruare ſe indemnē ſic̄ vedens ptvēdere ꝓpter vitatōꝫ dāni p̄cio maiori maxīe