Utꝭ xxix.
et eti. ī oua ⁊ lacticinia de cōſe. di. 3. nō oportetcirca quoꝝ tamē abſtinentiā in alijs ieiunijs diuerſe ꝯſuetudīes fiūt apud diuerſos qͣs qͥlibetdꝫ ẜuare ẜm morē eoꝝ int̓ quos ꝯuerſat̉. vndehieroꝰ. loquēs de ieiunijs dicit. vnaqueqꝫ ꝓuīcia abūdet ī ſenſu ſuo ⁊ precepta maioꝝ legesapl̓icas arbitret̉. hec tho. in ſū. Si tamen ſicutnotauit hoſt̉. ꝯfeſſor certū modū abſtinentie iniūgeret. illū penitēs nulla obſtante ꝯtraria cōſuetudine ẜuare deberet vt ꝓbat̉. A3. di. p̄ſb̓r¶ Inſuꝑ nota ꝙ ẜm hoſt̓. cuicūqꝫ cōcedit̉ vſusouoꝝ ⁊ caſei. Intelligit̉ ꝯceſſum ꝙ ec̄ ſagimīepn̄t vti. ar. 81. di. p̄ſb̓rm. ⁊ ſic vtunt̉ cluniacēſes. ſed ciſtercienſes ⁊ quidā alij r̓ligioſi ꝯtrariūſeruant. ¶ Sed nūquid ep̄s poteſt in voto diſpēſare. ℟º arguit̉ ꝙ ſic exͣ de voto c. i. inſpecta ꝑſona ⁊ redempcōne .ſ. vtꝝ redempcō vel ieiiᵐdebeat magis deo placere ⁊ ſcd̓m hoc diſpenſetvel non diſpenſet. arꝰ ibidē c. magne. poteſtetiā ep̄s diſpenſare in qͣdrageſima cū infirmisvt in eis vitet̉ maiꝰ ꝑiculū .ſ. mortis. de cōſe.di. q. quadrageſima. ⁊ ſil̓r tꝑe cariſtie. Vndequi in qͣdrageſima carnes coacte .ſ. ꝓpt̓ famisinediā comede̓t puniendꝰ non eſſet. dꝫ tn̄ or̄ofieri apud deū ne imputet̉ ip̄i quia bonaꝝ mēciū eſt ibi culpā cognoſcere vbi culpa nō ē. vtd̓r exͣ e. ꝯſiliū. §. cū aūt. ⁊. §. vlt̓. di. q. ad eiꝰ. h̓hoſt̓ ¶ Itē ẜm jnno. e. ti. ieiunia indicta ab eccleſia n̄ pn̄t redimi pecunia l̓ alio mō ṅ cā velneceſſitas in ieiunante ſubſit. Ieuinia aūt volūtaria redimi pn̄t autͣte ſuꝑioris etiā ſine cāque ſubſit in ieiunāte dūmō alias ſit vtile. 8di. c. fi. Et idē eſt in ieiunijs ꝓ pn̄ia impoſitisar. ex de vo. c. i. ⁊ di. 8. p̄ſb̓r in fi. conuenit ec̄hoſt̓. cū p̄dictis in glo.De reſtitucōe ī cōi. ti. 297.Oſtea conſiderandū ē de reſtōe. Et ṗmo in cōi qͣntū ad damna illata indiuerẜ generibꝰ reꝝ. 2º qͣntū ad acqͥſit a in ludo Aleaꝝ. Circa pͥmū pͥmo querit̉ qͥdſit reſtitucō ⁊ vtꝝ ſit neceſſaria. 2º que debentreſtitui. 2º qͣntū dꝫ reſtitui. 4º qn̄ debet reſtitucō fieri. ¶ Circa pͥmū q̄rūt̉ pl̓a .ſ. vtꝝ reſtitucō ſit actꝰ iuſticie ꝯmutatīe. ℟º ꝙ ſic. r̓ſtituereem̄ ē aliquē iterato ſtatuere ī poſſeſſiōꝫ l̓ dn̄iūrei ſue. Et ita attendit̉ ibi eqͣlitas iuſticie ẜmrecōpenſacōꝫ rei ad reꝫ que ꝑtinet ad iuſticiamꝯmutatiuā. ¶ Vtꝝ reſtitucō ſit ncc̄ia ad ſalutem. ℟º vt dictū ē reſtitucō eſt actꝰ iuſticie cōmutatīe. ad obẜuandā aūt iuſticiā om̄s tenēt̉quilibꝫ ergo tenet̉ ad reſtōꝫ rei ablate īiuſte. vn̄augꝰ. epl̓a 2. ad macedonē. ⁊ habet̉. 14. q. 6. c. i.nō remittit̉ pct̄m nͥ reſtituat̉ ablatū ſi r̓ſti tuipt̄. hec augꝰ. Etſi non poteſt ideꝫ reſtitui debetreſtitucō fieri in equalenti ſi ſit poſſibile. extͣ nelite pendente aliqͥd īnouet̉. eccl̓ia. 2. Si vero equiualēs reddi nō poſſit tenet̉ qui damnū intulitreſtituere qd̓ pt̄ ad arbitriū bonoꝝ viroꝝ.¶ Equit̉ vide̓ de 2º. Et circa hͦ querūt̉ pl̓aſcꝫ vtꝝ dānificās aliū ī bonis corꝑis teneat̄ ad reſtōeꝫ. ℟º ẜm ſco. li. 4. di. 1q. damnificans aliū in corꝑe. aut infert vltiꝰ damnū .ſ.
morteꝫ. aut aliqd̓ da̓nū cit̉ vltiꝰ. Et hͦ dupl̓ꝰvel irremediabile vt in mutilacōe. aut remediabile vt invulneracōe. vel alia leſione curabili. Si in mūtilacōe hoc pt̄ eſſe duplˣ. vel quia ēenormis que ex toto īpedit aliquē actū hūanūqui ꝯpeterēt hoī ẜm iſtā ꝑtē amputatam vt īamputacōne manꝰ dextre aufert̉ oīno actꝰ humanꝰ natꝰ ꝯpetere ẜm illā manū. vel non eſtenormis .i. nō impediēs actū hūanū. ut eſt ampūtacō digiti vel alicuiꝰ ꝑtis eiꝰ. De iſtis omibus dānis videndū eſt pͥmo qͥd poſſit iuſte ſtatui. 2º quid ſtatutū ē. De pͥº dico ꝙſi ſtatueretur lex talionis in oībꝰ iſtis dānis iuſta eēt qͥnō eſt facile vt ꝓ tali damno illato fiat recompen ſacō equalis ꝑ aliqua bona fortūe qͥa nō eqͥvollent. De 2º .ſ. quid ſtatutū ē dico ꝙ ꝓ pͥmodāno ⁊ maxīo .ſ. vite ablacōne regl̓arit in ml̓tis cōitatibꝰ ſtatuta ē lex talionis vt homicidmoriat̉. Et rōnabiliter qꝛ hoc non ſolū cōpetit legi moſ ayce ⁊ rōni nat̉ali ſꝫ eciā approbatū eſt ⁊ ꝯfirmatū in lege euāgelica a xp̄o Hᵗ26. omīs qͥ gladio occidit gladio ꝑibit ⁊ ꝑ ꝯn̄svbi lex tal̓ de vitā reddenda ꝓ vita ſtatuta eſtiuſte ſtatuta ē. ⁊ dꝫ hō pacienter ſolue̓ illā. Ꝙſialicubi n̄ ſit ſtatuta nullꝰ dꝫ eā ſibi inferre. qꝛnullꝰ dꝫ eē homicida ſui ſn̄ ſpeāli p̄ceptodei. ſꝫexpedit ei vt exponat vitā ſuā in cā iuſta ꝯtrainimicos ecc̄ie ꝓ reſtitucōe faciēda illi cuiꝰ vitā abſtulit. ꝙ ſi n̄ velit tātā reſtōeꝫ face̓ n̄ pt̄ eēīmunis oīno a reſtōe. ſic̄ qͥdā fatui abſoluūt homicidas n̄ oſtendentes eis reſtōeꝫ ncc̄io incūbentē qͣi faciliꝰ poſſit trāſire hoīcida qͣꝫ vt ita dica̓canicida. qꝛ ſi aliq̓s occidiſſꝫ bouē l̓ canē ꝓximin̄ abſolueret̉ ſn̄ reſtōe. tenẻ gͦ ad r̓ſtōꝫ ſpūalēfaciendā equipollentē vite quā abſtulit. ſic̄ pot̄eſſe equiualētia ī talibꝰ. Nec hoc ſolū ſꝫ ſi int̓fectꝰ ſuſtentabat aliqͦs puta pr̄eꝫ ⁊ mr̄eꝫ vel proximos. tenẻ int̓ficiēs oībꝰ ill̓ ad tantā reſtōemqͣntā eis abſtulit ꝑ int̓fectōꝫ illiꝰ ꝑſone. Et qꝛvix poſſꝫ aliquis digne recōpenſare ꝑ actōes iᵈqd̓ abſtulit̓ hoīcida. iō expediret ſimpʳ aīe cꝰlibꝫtal̓ ꝑſolue̓ ꝑ paſſiōes volūtarias vel pacienterſuſceptas vt .ſ. occide̓t̉ ꝓ hoīcidio. Et iō optīeꝓuiſū eſt cōitati vbi ſtatuit̉ lex taliōis in cā homicidij. pꝫ em̄ in dauid qͣrtū deꝰ deteſtat̉ homicidiū qui volēs edificare templū deo ꝓhibitꝰ ēa deo qꝛ fuerat effuſor ml̓ti ſang̓nis hūani licꝫiuſte occidiſſet. Igit̉ ſi iuſtꝰ occiſor nō acceptat̉ad cultū d̓inū. in iuſtꝰ occiſor vbi apparebit. hͦaūt qd̓ dictū eſt dictū ē de iniuſto occidente. Dealia dānificacōe .ſ. mutilacōe enormi ⁊ n̄ enormi. cōiter in eccl̓ia n̄ eſt ſtatuta reſtitucō nͥ pecuniaria. Et iſta debet rn̄dere nō ſolū damnoqd̓ quis incurrit ꝑ mutilacōem ꝓ toto tꝑe fut̉oquo vſurꝰ erat mēbro abſciſo ſed etiā expenſisappoſitis in cur acōe. Et hoc dicit c. pͥmū ex deiniurijs ⁊ dāno dato. ⁊ vltra placacōeꝫ ip̄iꝰ leſi que requireret̉ ec̄ ſi nō eſſet talis inutilacō ⁊ꝯſolacōeꝫ ip̄iꝰ ſic afflicti. qꝛ ꝑpetua deſolacō eſibi de tali mnutilacōe. Plꝰ etiā ponderanda eſtinutilacō pauꝑis qͣꝫ diuitis quia magis indigebat ꝑte abſciſa ad victū nccͣm cōquirendum