Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

De ſigͥficatōibꝰ v̓boꝝ ti .41ꝰ.Onſequent̓ quia in aliquibꝰ p̄miſſiscapitulis ſiue ticulis nōnulla reꝑiūt̉qn̄ꝫ iur̓ tam ciuil̓ qͣm canonici vocabula que lectoribꝰ eoꝝ ignaris tediū in legendo et ec̄ difficultatem in intelligendo p̄bere poſſent. Ideo hic eſt aliqualis doct̓na breuis et vtil̓de ſignificatōibus huiōi vocabuloꝝ ẜm ordinē alphabeti ſupponēda. Illoꝝ tn̄ vocabulorumquoꝝ nocitia in titul̓ huiꝰ ſumme tradit̉. ī eiſdē titulis ſigͥficatō requirat̉. ſuꝑ quibus eciamvocabulis et alijs ꝯtentis in ip̄is titulis. tabulā ꝯpoſui ſcd̓m ordinē alphabeti. Exordiū ergoiſtiꝰ tituli ſumēꝰ a vocabulis incipiētibuſ ab aFigeꝰ dr̄ ꝓprie qui pecora a paſcuiſet armētiſ ſubducit. ab abigēdo. ff. d̓abigeis. vn̄ d̓r ibi ꝙ furd̓r qui pecudē vnā ſurripit. abigeꝰ u̓o qui gregē.Ibinteſtato. i. ſine teſtamēto. et ē adu̓biū. et īteſtatus ta. tū. nomī .i. ſine teſtamēto.bolitio eſt accuſatōis ꝑemptiobrogare eſt deſtruere. ſꝫ derogare eſt in partetolle̓. vn̄ lex dr̄ qn̄qꝫ abrogata vt. ff. de v̓. ſig̓cceptilatio eſt quidā actꝰ iuris quilis inuentus regl̓arit̓ ad tollēdū tm̄ obligatōnē v̓borū.i. ſtipulatōnem q̄ ec̄ eſt de iure ciuili. et ſic̄ in cōtracta obligatōe ꝑſtipulatōnē quedā u̓ba ſuntcerta a iure ciuili introducta. puta ꝑ īterrogatōnē et rn̄ſionē vtriuſqꝫ ꝑtis a qͥbus ꝓcedᵗ obligatō. ſic eciam eod̓ iure in acceptilatōe ītrodūcta ſūt certa u̓ba interrogatōis et rn̄ſiois mutue. ꝑtis vtriuſqꝫ. a qͥbꝰ ꝓcedᵗ eiꝰ dē obligatōisdiſſolutō. puta debitor ſtipulatōe obligatꝰ interrogat creditorem ſuū ſic. qd̓ ego tibi ꝑ ſtipūlatōnē ꝓmiſi habes ne acceptū. et creditor reſpondet. habeo acceptū. qͣſi dicat ꝑīdehabeo acſi accepiſſem a te ꝑ verā ſolutōnem. et ſicut vera ſolutōe liberatus eſſes ita hac acceptilatōeliberaris. vnde acceptilatō eſt imaginaria ſolutio. in h̓ ſimilis vere ſolutōni ꝙ ſicut ꝑ verā ſolutōnem omīno tollitur ipſo iure obligatō naturalis et ciuilis ita eciam ꝑ acceptilatōnem q̄ ēſolutio imaginaria ꝓ eo ꝙ lex imaginat̉ debitorem abſolutū ꝑ eam ſicut per ſolutōnem veram. vt inſtit̓. quibus modis tollit̉ obligatio.§. eſt autem acceptilatō. Sic ergo acceptilatō r̓gulariter non tollit niſi obligatōes verbis .ſ.ꝑ ſtipulationem contractas. obligatōnes verocontractas re vel ꝯſenſu vel literis de quibuſ uide ſupra. liᵈ 3º tiº g. ar. 2. non tollit. niſi deducant̉ in ſtipulatōnem acquilianā. d̓ qua vide sͣli. 3º. ti. 19. ar. 2. b.Icciꝑe differt a caꝑe. infra in caperecor et mucor ſūt uicia vini. quia quandoqꝫaceſcit et qn̄qꝫ muceſcit vnde dicit̉ acidū l̓ mucidū. ē ec̄ mucor viciū paīſ cū paīs muceſcit.Icta dicūt̉ publice ſc̓pt̉e negocōꝝ q̄ gerūt̉ oͥdine̓ ꝯtinēcesctio vt d̓r īſtit̓. d̓ actōibꝰ ī priº ē ius ꝓſequēdi in iudicō qd̓ ſibi debet̉. Eſt aūt actio aliaꝑſonalis. h̓ eſt īꝑſonam. alia realis .i. in certaꝫrem vt qn̄ petit̉ res certa. vn̄ actō ī rē dicitur

vendicatō rei qn̄ ſcꝫ aliquis diᵗ rē d̓ qͣ agit̉ ſuaꝫet adu̓ſariꝰ dicit eam eciā eſſe ſuam. Actio aūtin ꝑſonam dicitur condicō quando aliqͥs contendit aliqͥd dari vel fieri ſibi. qn̄ vero agit vtres ſua reſtauret̉ ſibi. et negociū certū et ſpēale nom̄ īcidit. vt ī depoīto tc̄ n̄ d̓r ꝯdicō ſꝫ ꝑſōalis actō ſimpl̓r. Hͦ at̄ nom̄ ꝯdicō deſcēdit indeqd̓ olim erāt iudicia ordinaria et certa. et q̄daꝫſolennia verba oportebat ꝯdici. i. ſil̓ dici vt ſiqͥſdeficeret in vna ſillaba cadebat a cā. Non debꝫaūt actio in rem moueri ꝯtͣ uēditorem. ſꝫ contͣp̄ſidentem in loco in qͦ res eſt. C. vbi in rē actōexerceri debeat. h̓ inſtit̓. de actōibus Itͣ actōºalie dicunt̉ bone fidei. alie actōeſ ſtricti iuris. Actōes bone fidei ſūt iſte .ſ. ex empto. ex vēdito.ex locato. ex ꝯducto. depoſiti. cōmodati. pignoraticia. et ex ꝑmutatōe. et de his actōibuſ oībꝰhabitū eſt ſuꝑ in titulis ſuis. Sūt eciā pl̓es alieactōnes bone fidei qͣs ſub ſilentō trāſeo gratiabreuitatis ctōnes aūt ſtricti iuris ſunt actōex mūtuo. ex arbitrio. et ex ſtipulatōe Actōredibitoria eſt qͣꝫto mīoris q̄ dat̉ emptori contͣvenditorem ſi ẜuū uicōſū ſibi vēdat. ſꝫ dr̄nterqͥa ſi fu̓it uiciū corꝑis vt ſi ẜuꝰ vl̓ aīal ſit morboſū dat̉ redibitoria emptori infra ſex menſesvtil̓. vt vēditor a̓ ẜuū vl̓ aīal recipiat et p̄ctuꝫreſtituat. Si u̓o ſit uiciū aī dat̉ actio eſtīatoriavel qͣnto minoris infra annū vtilē. qͣnti eſt em̄ptoris ſeruū nō eſſe ebrioſū uel luxurioſū. ff. d̓edil̓. ed̓. l. i. ¶Actio p̄ſc̓ptis u̓bis q̄ ꝯpetit. ſi itaꝯduxi equū tuū vt poſtea dem qͣntū nos cōueīet l̓ qͣntū ē iuſtū vel qͣntū uidet̉ bono uiro vl̓ ſimilia. īſtit̓. d̓ l̓. §. qua de cā. Actō de īofficōſoteſtamento q̄ ꝯpetit liberis c̓ca teſtamētū pētū. ⁊pētibꝰ c̓ca teſtam̄tū liberoꝝ. et c̓ca teſtam̄tū fr̄isſi turpē ꝑſonā inſtituat he̓dē. Actio legiſ acquilie que ꝯtinet duo capitl̓a. pͥmū eſt de occiẜẜuis vel quadrupedibꝰ q̄ nu̓o pecudū ꝯtinēt̉. qͦcaſu fit ꝯdēnatō quāti p̄cij ea res fuerit eo ānoretro. Scd̓m capitl̓m eſt de eiſdē vulneratis etferis et beſtijs occiſis ceteriſqꝫ rebuſ ruptis. veluti veſte. vaſe. et ſil̓ibus. qͦ caū tāti ꝯdēnat̉ quidamnū dedit qͣnti res fuit. 30. diebus retro. hecactō dat̉ ꝯtra cōfitentē ī ſimplū ⁊ negantem īduplum. Actō de dolo q̄ cōpetit qn̄ damnuꝫmichi dolo datū eſt. l̓ qn̄ aliq̓s cōtra me dolo u̓ſat̉. nͨ ſuꝑeſt aliqua alia actō qͣ poſſī exꝑiri. Actō ī ſcm̄ q̄ dat̉ ꝯͣ iudicē qͥ ꝑ ignorātiā male iudicauit ad reſtituēdū dānū quod per eiusſm̉̄aꝫ eſt illatū. Actio certi qͥ ꝯpetit qn̄ res c̓ta in ſtipulatōnem ē deducta Actō indebitiq̄ ꝯpetit ei qui ꝑ errorē īdebitā pecuniā alij perſoluit. Sūt eciā p̄ter p̄dictas multe alie actōeſſtricti iuris quas relīquo gr̄a breuitatis Sciendū aūt ꝙ pͥme actōes dicūt̉ bone fidei n̄ qͥa tm̄in eis debeat bona fides ẜuari. quia eciam ī actōnibus ſtricti iuris et ī qͦlibet contͣctu bona fideſdebet ẜuari. ſꝫ qͥa ī ip̄is bōa fides exuberans eſtẜu anda. et iudex pleniorē hꝫ pt̄atem ad omīaexequenda que ſuadet equitas l̓ fides bona.Actōes v̓o alie dicūt̉ ſtricti iuris qꝛ n̄ veīt ī eisṅ quod ſtricte exigit nat̉a actōis. vl̓ quod pnͥ